Eşitsizlik Çözme ve Grafik Çizme Hesaplama

Eşitsizlik Çözme ve Grafik Çizme Hesaplama

Büyüyen AI Skill PRO

Hesaplamaya Girin

Formül

ax+b≤c⟹x≤c−ba\text{a}\,x + \text{b} \;{\le}\; \text{c} \;\Longrightarrow\; x \le \dfrac{\text{c} - \text{b}}{\text{a}}
Kullanım istatistikleri

Reklam

Sonuç

Çözüm
x ≤ 4.0
Aralık gösterimi: (-∞, 4.0]
Sınır değeri 4
Aralık (-∞, 4.0]
Yön kodu (1=küçük, 0=büyük) 1

Bu sayfadaki bir hatayı bildir

Bu hesaplama ne işe yarar?

Bu araç, \(a\cdot x + b \gtreqless c\) biçimindeki tek değişkenli doğrusal eşitsizlikleri çözer; buradaki \(\gtreqless\) sembolü \(\le\), \(<\), \(\ge\) veya \(>\) işaretlerinden biridir. Sonuç olarak sınır değerini, çözülmüş yönü (örneğin \(x \le 4\)) ve sayı doğrusu üzerinde grafiğini çizebilmeniz için aralık gösterimiyle yazılmış yanıtı verir.

Nasıl kullanılır?

a katsayısını ve b sabitini girin, ilişkiyi (işareti) seçin ve sağ taraftaki c değerini yazın. Ardından hesapla düğmesine basın. Sonuç; çözümün sola açılan bir ışın mı, sağa açılan bir ışın mı, tüm gerçek sayılar mı yoksa boş küme mi olduğunu gösterir.

Formülün açıklaması

\(a\cdot x + b \gtreqless c\) ifadesiyle başlayın. Her iki taraftan b çıkararak \(a\cdot x \gtreqless c - b\) elde edin. Sonra her iki tarafı a'ya bölün. Burada akılda tutulması gereken en kritik kural şudur: a negatifse, eşitsizlik işaretini ters çevirmeniz gerekir. Yani $$\text{a}\,x + \text{b} \;\le\; \text{c} \;\Longrightarrow\; x \le \dfrac{\text{c} - \text{b}}{\text{a}}$$ ifadesi 2x + 3 ≤ 11 için \(x \le 4\) sonucunu verirken, \(-2x \le 6\) ifadesi \(x \ge -3\) sonucunu verir.

Reklam
Sınırda boş daire ve sola doğru taranmış ışın bulunan sayı doğrusu
Kesin eşitsizlik (\(x < \) değer), boş bir daire ve sola doğru uzanan bir ışınla gösterilir.

Çözümlü örnek

\(2x + 3 \le 11\) eşitsizliğini çözelim. Her iki taraftan 3 çıkaralım: \(2x \le 8\). Her iki tarafı 2'ye bölelim: \(x \le 4\). İlişki "küçük veya eşit" olduğundan, 4 sınır değeri de çözüme dahildir; dolayısıyla aralık \((-\infty, 4]\) olur. Sayı doğrusunda 4 noktasına içi dolu bir nokta koyun ve sola doğru tarayın.

Kesin eşitsizlik için boş daire ile kapsamlı eşitsizlik için dolu noktayı karşılaştıran iki sayı doğrusu
Kesin (\(<\) veya \(>\)) için boş daire, kapsamlı (\(\le\) veya \(\ge\)) için dolu nokta.

Sık sorulan sorular

İşareti ne zaman çevirmeliyim? Yalnızca her iki tarafı negatif bir sayıyla çarptığınızda veya negatif bir sayıya böldüğünüzde — yani burada \(a < 0\) olduğu durumda.

\(a = 0\) ise ne olur? Bu durumda x ortadan kalkar ve ifade, b ile c değerlerine bağlı olarak ya her zaman doğru (tüm gerçek sayılar) ya da her zaman yanlış (çözüm yok) olur.

Açık parantez mi, kapalı parantez mi? \(\le\) ve \(\ge\) için kapalı parantez [ ], \(<\) ve \(>\) için açık parantez ( ) kullanın. Sonsuz her zaman açık parantez alır.

Daha Fazla Çözümlü Örnek: Negatif Katsayılar ve Özel Durumlar

Bu üç örnek insanların en çok zorlandığı durumları kapsar: negatif bir sayıya bölme, kapsayan bir eşitsizlik ve sıfır katsayısı.

Örnek 1: Negatif katsayı (işaret değişir)

Çözün \(-3x + 5 > 11\).

  1. Her iki taraftan 5 çıkarın: \(-3x > 11 - 5 = 6\).
  2. Her iki tarafı \(-3\) ile bölün. Negatif bir sayıyla bölmek eşitsizliği ters çevirir, bu nedenle \(>\) işareti \(<\) olur: \(x < \dfrac{6}{-3}\).
  3. Sonuç: \(x < \) 11, sınır değeri">-2.

Aralık gösterimi: (-∞, -2). Eşitsizlik kesindir, bu nedenle sayı doğrusunda -2 noktasında içi boş bir daire bulunur ve sol taraf gölgelenir. Kontrol: x = -3 için \(-3(-3) + 5 = 14 > 11\), bu doğrudur.

Örnek 2: Kapsayan eşitsizlik (dolu nokta)

Çözün \(4x - 7 \ge 5\).

  1. Her iki tarafa 7 ekleyin: \(4x \ge 12\).
  2. 4'e bölün (pozitif olduğu için işaret aynı kalır): \(x \ge \dfrac{12}{4}\).
  3. Sonuç: \(x \ge \) 3.

Aralık gösterimi: [3, ∞). Eşitsizlik 3'ü içerir, bu nedenle sayı doğrusunda 3 noktasında dolu bir nokta ve sağ taraf gölgelenir. Kontrol: x = 3 için \(4(3) - 7 = 5 \ge 5\), bu doğrudur.

Örnek 3: a = 0 olduğunda

x'in katsayısı sıfırsa x kaybolur ve ifade ya her zaman doğru ya da her zaman yanlış olur.

  • \(0x + 2 \le 5\) ifadesi \(2 \le 5\) olur, bu her x için doğrudur. Çözüm kümesi tüm gerçek sayılardır, (-∞, ∞).
  • \(0x + 6 < 5\) ifadesi \(6 < 5\) olur, bu her x için yanlıştır. Çözüm yoktur: boş küme, ∅.

Bu durumlarda bölünecek bir sınır değeri yoktur, çünkü \(a = 0\) ile bölme tanımsızdır.

Reklam

Eşitsizlik Sembolleri, Sayı Doğrusu Noktaları ve Aralık Gösterimi

Bu tablo x üzerinde pozitif bir katsayı varsaydığını gösterir, bu nedenle biçim \(x \; \text{ilişki} \; 4\) şeklindedir. Negatif bir sayıya bölüyorsanız önce ilişki işaretini ters çevirin.

İlişki Sözel anlamı Daire türü Gölgeleme yönü Parantez stili Örnek (aralık gösterimi)
< küçüktür İçi boş daire Sol Sınırda parantez ) x < 4 → (-∞, 4)
≤ küçüktür veya eşittir Dolu nokta Sol Sınırda köşeli parantez ] x ≤ 4 → (-∞, 4]
> büyüktür İçi boş daire Sağ Sınırda parantez ( x > 4 → (4, ∞)
≥ büyüktür veya eşittir Dolu nokta Sağ Sınırda köşeli parantez [ x ≥ 4 → [4, ∞)

Not: ∞ ve -∞ gerçek sayılar değildir, bu nedenle her zaman köşeli parantez değil parantez kullanılır.

Eşitsizliklerde Temel Terimler

Doğrusal eşitsizlik
Değişkenin yalnızca birinci dereceden göründüğü bir eşitsizlik, örneğin \(ax + b \le c\).
Katsayı (a)
x ile çarpılan sayı. Negatifse, ona bölerken eşitsizlik işareti ters çevrilmelidir.
Sabit (b)
x terimine eklenen veya ondan çıkarılan sayı. Her iki taraftan ters işlemle kaldırılır.
Sınır (kritik) değer
İki tarafın eşit olduğu x değeri, \(x = \dfrac{c - b}{a}\). Çözümleri çözüm olmayanlardan ayırır.
Kesin ve kapsayan eşitsizlik
Kesin bir eşitsizlik (< veya >) sınır değerini dışarıda bırakır. Kapsayan bir eşitsizlik (≤ veya ≥) onu içerir.
Çözüm kümesi
Eşitsizliği doğru yapan tüm x değerleri.
Aralık gösterimi
Çözüm kümesini uç noktalarla yazmanın kısa bir yolu; dışlanan uç noktalar için parantez, dahil edilenler için köşeli parantez kullanılır, örn. [3, ∞).
Işın
Sayı doğrusunun bir noktadan başlayıp bir yönde sonsuza kadar uzanan parçası. Tek bir doğrusal eşitsizliğin çözümleri bir ışın oluşturur.
Tüm gerçek sayılar
Her x'in işe yaradığı durum, (-∞, ∞) olarak yazılır. a = 0 ve kalan ifade doğru olduğunda oluşur.
Boş küme
Hiçbir x'in işe yaramadığı durum, ∅ olarak yazılır. a = 0 ve kalan ifade yanlış olduğunda oluşur.
Sayı doğrusu grafiği
Çözüm kümesinin bir resmi: sınır değerde bir nokta veya daire, çözümlerin ışını boyunca gölgelendirme.
Son güncelleme:

Matematik ve İstatistik kategorisinde en popüler

Tüm Matematik ve İstatistik hesap makinelerini gör