CURB-65 skoru nedir?
CURB-65, toplum kökenli pnömoninin (TKP) şiddetini değerlendirmek ve hastanın evde mi tedavi edilebileceğine yoksa hastaneye mi yatırılması gerektiğine karar vermeye yardımcı olmak için kullanılan klinik bir öngörü aracıdır. Kısaltma şu beş kriterin baş harflerinden oluşur: bilinç bulanıklığı (Confusion), üre (Urea), solunum hızı (Respiratory rate), kan basıncı (Blood pressure) ve 65 yaş ve üzeri olma. Mevcut olan her kriter 1 puan getirir; toplam puan 0 ile 5 arasında değişir.
Bu hesaplama aracı nasıl kullanılır?
Beş kriterin her biri için Evet ya da Hayır yanıtını verin. Bilinç bulanıklığı, kişiye, yere veya zamana yönelik yeni gelişen oryantasyon bozukluğunu ifade eder. Üre kriteri, kan üre azotunun (BUN) 19 mg/dL'nin üzerinde olmasını (ya da üre > 7 mmol/L) belirtir. Solunum hızı, dakikada 30 soluk ve üzeri olarak sayılır. Düşük tansiyon, sistolik değerin 90 mmHg'nin altında veya diyastolik değerin 60 mmHg ve altında olması anlamına gelir. Son puan ise hasta 65 yaşında veya daha büyükse verilir. Hesaplama aracı yanıtlarınızı toplar ve karşılık gelen risk kategorisi ile yaklaşık 30 günlük ölüm oranını gösterir.
Formülün açıklaması
Skor, ikili (var/yok) kriterlerin basit toplamından ibarettir: $$\text{Skor} = \text{Bilinç bulanıklığı} + (\text{BUN} > 19) + (\text{Solunum hızı} \geq 30) + (\text{Sistolik} < 90 \text{ veya Diyastolik} \leq 60) + (\text{Yaş} \geq 65)$$ Toplam puan yükseldikçe ölüm riski de artar. 0–1 puan düşük riski (ayakta tedavi düşünülebilir), 2 puan orta riski (kısa süreli hastane yatışı düşünülebilir), 3–5 puan ise yüksek riski (yatış gerekir, gerekirse yoğun bakım) gösterir.
Örnek hesaplama
72 yaşındaki bir hasta bilinci açık (bilinç bulanıklığı yok), BUN değeri 25 mg/dL, solunum hızı 32, kan basıncı 110/70 ve 65 yaşın üzerinde. Puanlar: $$\text{Bilinç bulanıklığı } 0 + \text{Üre } 1 + \text{Solunum } 1 + \text{Kan basıncı } 0 + \text{Yaş } 1 = \text{toplam } 3$$ Bu, yaklaşık %14'lük tahmini 30 günlük ölüm oranıyla yüksek risk anlamına gelir ve hastaneye yatış önerir.
Sıkça sorulan sorular
CURB-65, klinik değerlendirmenin yerini tutar mı? Hayır. Bu bir karar destek aracıdır ve klinik değerlendirme, oksijen satürasyonu, eşlik eden hastalıklar ve sosyal faktörlerle birlikte kullanılmalıdır.
CRB-65 nedir? Üre testini dışarıda bırakan basitleştirilmiş bir sürümdür; kan tahlillerinin hemen yapılamadığı birinci basamak sağlık hizmetlerinde kullanışlıdır.
Skorlar hangi ölüm oranlarını öngörür? Doğrulama kohortlarına göre yaklaşık olarak: 0 ≈ %0,6, 1 ≈ %2,7, 2 ≈ %6,8, 3 ≈ %14 ve 4–5 ≈ %27,8 30 günlük ölüm oranı.