Epworth Uykululuk Ölçeği Nedir?
Epworth Uykululuk Ölçeği (ESS), gündüz uykululuk düzeyinizi ölçen, yaygın olarak kullanılan ve kendi kendinize doldurabileceğiniz bir ankettir. 1991 yılında Dr. Murray Johns tarafından geliştirilen ölçek, günlük hayatta sıkça karşılaştığımız sekiz durumda uyuya kalma ihtimalinizi sorgular. Aşırı gündüz uykululuğunu hızlıca tarama amacıyla dünya genelinde kullanılır; bu durum obstrüktif uyku apnesi, narkolepsi ve yetersiz uyku gibi sağlık sorunlarıyla ilişkili olabilir.
Bu Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Sekiz durumun her biri için, yalnızca yorgun hissetmenizi değil, gerçekten uyuya kalma ihtimalinizi en iyi tanımlayan sayıyı seçin: 0 = asla uyuyakalmam, 1 = düşük ihtimal, 2 = orta ihtimal, 3 = yüksek ihtimal. Araç, verdiğiniz sekiz yanıtı toplayarak 0 ile 24 arasında bir toplam skor üretir ve ardından bu skora karşılık gelen yorum aralığını gösterir.
Formülün Açıklaması
Hesaplama basit bir toplama işlemidir:
$$\text{Skor} = x_1 + x_2 + \dots + x_8$$burada her \(x_i\) sizin 0–3 arası puanınızdır. Sekiz madde olduğundan ve her birinin üst sınırı 3 olduğundan, en düşük skor 0, en yüksek skor 24'tür. Yaygın yorum aralıkları şöyledir: 0–5 normalin alt sınırı uykululuk, 6–10 normalin üst sınırı, 11–12 hafif aşırı, 13–15 orta düzeyde aşırı ve 16–24 ciddi düzeyde aşırı gündüz uykululuğu.
Örnek Hesaplama
Diyelim ki yanıtlarınız şöyle: okurken 2, televizyon izlerken 2, toplum içinde otururken 1, araçta yolcu olarak 2, öğleden sonra uzanıp dinlenirken 3, biriyle konuşurken 0, öğle yemeğinden sonra 2, trafikte durarken 0. Toplam
$$2 + 2 + 1 + 2 + 3 + 0 + 2 + 0 = 12$$olur ve bu da "hafif aşırı gündüz uykululuğu" aralığına denk gelir; bunu bir doktorla konuşmanın faydalı olabileceğini gösterir.
Sık Sorulan Sorular
Hangi skor normal kabul edilir? 10 ve altındaki bir skor genellikle normal aralıkta sayılırken, 11 ve üzeri aşırı gündüz uykululuğuna işaret eder.
Yüksek skor uyku apnem olduğu anlamına mı gelir? Hayır. ESS yalnızca bir tarama aracıdır, tanı koymaz. Yüksek bir skor, uyku testi de içerebilecek profesyonel bir değerlendirme yaptırmanız gerektiğini gösterir.
Son zamanlarda yaşamadığım durumları nasıl puanlamalıyım? Bazılarını yakın zamanda yapmamış olsanız bile, alışılmış yaşam tarzınıza göre büyük olasılıkla nasıl tepki vereceğinizi tahmin edin.
