Bu Hesaplayıcı Ne İşe Yarar?
Kutupsal Koordinat Hesaplama aracı, Kartezyen formda (x, y) verilen bir noktayı kutupsal forma (r, θ) dönüştürür. Tek yapmanız gereken iki değeri girmek: X Koordinatı ve Y Koordinatı. Araç size yarıçap r değerini (noktanın orijine olan uzaklığı) ve açı θ değerini (yönü) verir. Açı hem radyan hem de derece cinsinden gösterilir; böylece büyüklüğü ve yönü tek adımda öğrenirsiniz.
Kullanılan Formül
Sonucu iki standart denklem belirler:
- Yarıçap: \( r = \sqrt{x^{2} + y^{2}} \) — orijinden noktanıza olan doğrusal uzaklık.
- Açı: \( \theta = \operatorname{arctan2}(y, x) \) — noktanızın hangi bölgede (çeyrekte) yer aldığını doğru biçimde dikkate alan iki argümanlı ters tanjant fonksiyonu.
Burada düz \( \arctan(y/x) \) yerine arctan2 kullanmak önemlidir: düz arctan, örneğin ikinci ile dördüncü çeyrek arasındaki farkı ayırt edemez. Hesaplayıcı önce θ'yı radyan cinsinden bulur, ardından $$\theta^{\circ} = \theta \times \frac{180}{\pi}$$ formülüyle dereceye çevirir. Sonuçlar −180° ile +180° (ya da −π ile π radyan) aralığındadır.
Nasıl Kullanılır?
- Yatay değerinizi X Koordinatı alanına yazın.
- Dikey değerinizi Y Koordinatı alanına yazın.
- r değerini, radyan cinsinden θ'yı ve derece cinsinden θ'yı okuyun.
Negatif değerler de geçerlidir; noktayı otomatik olarak doğru çeyreğe yerleştirir.
Örnek Hesaplama
Diyelim ki x = 3 ve y = 4 olsun.
- $$r = \sqrt{3^{2} + 4^{2}} = \sqrt{9 + 16} = \sqrt{25} = \mathbf{5}$$
- \( \theta = \operatorname{arctan2}(4, 3) \approx 0{,}927 \) radyan
- Derece cinsinden: $$0{,}927 \times \frac{180}{\pi} \approx \mathbf{53{,}13^{\circ}}$$
Yani (3, 4) noktası, kutupsal koordinatlarda (5, 53,13°) olur.
Dört Bölge Kuralları ve Yaygın Açı Referans Değerleri
Hesap makinesi \(r = \sqrt{x^2 + y^2}\) ve \(\theta = \operatorname{atan2}(y, x)\) formüllerini kullanır; sonuç dereceye çevrilir. atan2, hem x hem de y'nin işaretlerine baktığı için doğru bölgeyi verir. Düz \(\arctan(y/x)\) bunu yapamaz. atan2 sonucu (−180°, 180°] aralığındadır; radyan cinsinden bu (−π, π] demektir. 0° ile 360° arasında bir açı elde etmek için negatif sonuçlara 360° eklenir.
| Konum | x'in işareti | y'nin işareti | atan2 aralığı | 0°–360° açısı |
|---|---|---|---|---|
| I. Bölge | + | + | 0° ile 90° | atan2 ile aynı |
| II. Bölge | − | + | 90° ile 180° | atan2 ile aynı |
| III. Bölge | − | − | −180° ile −90° | 360° ekle (180° ile 270°) |
| IV. Bölge | + | − | −90° ile 0° | 360° ekle (270° ile 360°) |
| Pozitif x ekseni | + | 0 | 0° | 0° |
| Pozitif y ekseni | 0 | + | 90° | 90° |
| Negatif x ekseni | − | 0 | 180° | 180° |
| Negatif y ekseni | 0 | − | −90° | 270° |
| Orijin | 0 | 0 | r = 0, açı tanımsız | Açı geleneksel olarak 0° alınır |
Yaygın noktalar
| (x, y) | r | θ (derece) | θ (radyan) |
|---|---|---|---|
| (1, 0) | 1 | 0° | 0 |
| (0, 1) | 1 | 90° | π/2 |
| (−1, 0) | 1 | 180° | π |
| (0, −1) | 1 | −90° | −π/2 |
| (1, 1) | √2 ≈ 1.4142 | 45° | π/4 |
| (−1, 1) | √2 ≈ 1.4142 | 135° | 3π/4 |
| (−1, −1) | √2 ≈ 1.4142 | −135° | −3π/4 |
| (1, −1) | √2 ≈ 1.4142 | −45° | −π/4 |
Kutupsal Koordinat Terimleri Açıklaması
- Kartezyen koordinatlar: Bir noktanın, dik eksenler boyunca orijine olan yatay ve dikey uzaklıkları (x, y) ile tanımlanması.
- Kutup (orijin): Kutupsal sistemin sabit referans noktası olup (0, 0) konumundadır.
- Kutupsal eksen: Kutupta başlayıp pozitif x ekseni yönünde uzanan ışındır. Açılar bu eksenden ölçülür.
- Yarıçap r: Kutuptan noktaya olan düz çizgi uzaklığı, \(r = \sqrt{x^2 + y^2}\). Bu hesap makinesinde asla negatif değildir.
- Kutupsal açı θ: Kutupsal eksenden, kutup ile noktayı birleştiren doğruya kadar olan açı. Saat yönünün tersi pozitif, saat yönü negatiftir.
- Radyan ve derece: Açıları ölçmek için iki birim. Yarım dönüş π radyan = 180° olduğundan, derece = radyan × 180/π.
- atan2(y, x): İki argümanlı bir ters tanjant fonksiyonu. Açıyı doğru bölgede vermek için hem y hem de x'in işaretlerini kullanır.
- Temel değer aralığı (−π, π]: atan2'nin döndürdüğü aralık olup (−180°, 180°] ile eşdeğerdir. Aynı yönü 0 ile 2π arasında ifade etmek için negatif bir değere 2π (360°) eklenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Açım neden negatif çıkıyor? y negatif olduğunda (nokta x ekseninin altında kalır), arctan2 fonksiyonu 0° ile −180° arasında negatif bir açı döndürür. Bunu 0° ile 360° arasında pozitif bir açı olarak ifade etmek isterseniz, sonuca 360° eklemeniz yeterlidir.
x = 0 ve y = 0 girersem ne olur? Yarıçap 0 olur ve açı geleneksel olarak 0 kabul edilir — nokta tam olarak orijinde yer alır ve burada yön tanımsızdır.
Radyan ve derece aynı açıyı mı gösteriyor? Evet. İkisi de aynı yönün iki farklı gösterimidir; hesaplayıcı yalnızca kolaylık olsun diye radyanı dereceye çevirir.