Công Cụ Này Làm Gì
Máy Tính Tọa Độ Cực giúp bạn chuyển một điểm từ dạng tọa độ Descartes (x, y) sang dạng tọa độ cực (r, θ). Bạn chỉ cần nhập hai giá trị — Tọa độ X và Tọa độ Y — và công cụ sẽ trả về bán kính r (khoảng cách từ gốc tọa độ đến điểm đó) cùng góc θ (hướng của điểm). Góc được hiển thị đồng thời theo radian và độ, nên bạn có ngay cả độ lớn lẫn hướng chỉ trong một bước.
Công Thức Được Sử Dụng
Kết quả được tính dựa trên hai công thức chuẩn:
- Bán kính: \( r = \sqrt{x^{2} + y^{2}} \) — khoảng cách theo đường thẳng từ gốc tọa độ đến điểm của bạn.
- Góc: \( \theta = \operatorname{atan2}(y, x) \) — hàm arctang hai tham số, xác định chính xác góc phần tư mà điểm đang nằm.
Việc dùng arctan2 thay cho arctan(y/x) thông thường rất quan trọng: hàm arctan đơn giản không phân biệt được, chẳng hạn, góc phần tư thứ hai và thứ tư. Công cụ tính θ theo radian trước, rồi đổi sang độ theo công thức \( \theta^{\circ} = \theta \times 180 / \pi \). Kết quả nằm trong khoảng từ −180° đến +180° (tức từ −π đến π radian).
Cách Sử Dụng
- Nhập giá trị theo phương ngang vào ô Tọa độ X.
- Nhập giá trị theo phương dọc vào ô Tọa độ Y.
- Đọc kết quả r, θ tính theo radian và θ tính theo độ.
Bạn hoàn toàn có thể nhập số âm — điểm sẽ tự động được đặt vào đúng góc phần tư tương ứng.
Ví Dụ Cụ Thể
Giả sử x = 3 và y = 4.
- $$ r = \sqrt{3^{2} + 4^{2}} = \sqrt{9 + 16} = \sqrt{25} = \mathbf{5} $$
- $$ \theta = \operatorname{atan2}(4, 3) \approx 0{,}927 \text{ radian} $$
- Đổi sang độ: $$ 0{,}927 \times 180 / \pi \approx \mathbf{53{,}13^{\circ}} $$
Như vậy, điểm (3, 4) trong tọa độ cực sẽ là (5, 53,13°).
Quy tắc góc phần tư và giá trị góc tham chiếu thường dùng
Máy tính sử dụng \(r = \sqrt{x^2 + y^2}\) và \(\theta = \operatorname{atan2}(y, x)\) được đổi sang độ. Vì atan2 xét dấu của cả x và y nên nó trả về đúng góc phần tư. Hàm \(\arctan(y/x)\) thông thường không làm được điều này. Kết quả của atan2 nằm trong khoảng (−180°, 180°], tương đương (−π, π] theo radian. Để có góc nằm giữa 0° và 360°, hãy cộng 360° vào mọi kết quả âm.
| Vị trí | Dấu của x | Dấu của y | Khoảng atan2 | Góc từ 0°–360° |
|---|---|---|---|---|
| Góc phần tư I | + | + | 0° đến 90° | Giống atan2 |
| Góc phần tư II | − | + | 90° đến 180° | Giống atan2 |
| Góc phần tư III | − | − | −180° đến −90° | Cộng 360° (180° đến 270°) |
| Góc phần tư IV | + | − | −90° đến 0° | Cộng 360° (270° đến 360°) |
| Tia x dương | + | 0 | 0° | 0° |
| Tia y dương | 0 | + | 90° | 90° |
| Tia x âm | − | 0 | 180° | 180° |
| Tia y âm | 0 | − | −90° | 270° |
| Gốc tọa độ | 0 | 0 | r = 0, góc không xác định | Thường lấy góc là 0° |
Các điểm thường gặp
| (x, y) | r | θ (độ) | θ (radian) |
|---|---|---|---|
| (1, 0) | 1 | 0° | 0 |
| (0, 1) | 1 | 90° | π/2 |
| (−1, 0) | 1 | 180° | π |
| (0, −1) | 1 | −90° | −π/2 |
| (1, 1) | √2 ≈ 1.4142 | 45° | π/4 |
| (−1, 1) | √2 ≈ 1.4142 | 135° | 3π/4 |
| (−1, −1) | √2 ≈ 1.4142 | −135° | −3π/4 |
| (1, −1) | √2 ≈ 1.4142 | −45° | −π/4 |
Giải thích các thuật ngữ tọa độ cực
- Tọa độ Descartes: Một điểm được mô tả bằng khoảng cách theo phương ngang và phương dọc (x, y) từ gốc tọa độ dọc theo các trục vuông góc.
- Cực (gốc tọa độ): Điểm gốc cố định của hệ tọa độ cực, nằm tại (0, 0).
- Trục cực: Tia xuất phát từ cực và hướng theo tia x dương. Các góc được đo từ tia này.
- Bán kính r: Khoảng cách đường thẳng từ cực đến điểm, \(r = \sqrt{x^2 + y^2}\). Trong máy tính này, r không bao giờ âm.
- Góc cực θ: Góc từ trục cực đến đường thẳng nối cực và điểm. Chiều ngược kim đồng hồ là dương, chiều kim đồng hồ là âm.
- Radian và độ: Hai đơn vị đo góc. Nửa vòng bằng π radian = 180°, nên độ = radian × 180/π.
- atan2(y, x): Hàm arctangent hai đối số. Hàm này dùng dấu của cả y và x để trả về góc đúng góc phần tư.
- Khoảng giá trị chính (−π, π]: Khoảng mà atan2 trả về, tương đương (−180°, 180°]. Cộng 2π (360°) vào giá trị âm để biểu diễn cùng hướng trong khoảng từ 0 đến 2π.
Câu Hỏi Thường Gặp
Vì sao góc của tôi lại là số âm? Khi y âm (điểm nằm dưới trục x), arctan2 trả về một góc âm trong khoảng từ 0° đến −180°. Để biểu diễn dưới dạng góc dương từ 0° đến 360°, bạn chỉ cần cộng thêm 360°.
Điều gì xảy ra nếu tôi nhập x = 0 và y = 0? Bán kính sẽ bằng 0 và góc theo quy ước cũng bằng 0 — vì điểm nằm ngay tại gốc tọa độ, nơi hướng không được xác định.
Góc tính theo radian và theo độ có giống nhau không? Có. Đó là hai cách biểu diễn của cùng một hướng; công cụ chỉ đơn giản đổi từ radian sang độ để bạn tiện theo dõi.