Kare prizma nedir?
Dik kare prizma (Japon geometrisinde romanizasyonuyla "Yakkakuchu" olarak da anılan bir kare kutu türü), birbirine eşit dört dikdörtgen yan yüzle birleşen iki paralel kare yüzeyden oluşan üç boyutlu bir cisimdir. Aslında, taban boyutlarının birbirine eşit olduğu özel bir dikdörtgenler prizmasıdır: tabanı a kenarlı bir karedir ve prizma h yüksekliğine kadar uzanır. Bu hesaplama aracı, bu iki değerden hem hacmi (V) hem de toplam yüzey alanını (S) hesaplar.
Nasıl kullanılır?
Kare taban kenar uzunluğu a ile yükseklik h değerlerini girin. Her iki değer için de tutarlı, aynı uzunluk birimini kullanın — araç birim dönüşümü yapmaz. Hacim, kullandığınız birimin küpü cinsinden; yüzey alanı ise karesi cinsinden verilir. Her iki değer de pozitif sayı olmalıdır.
Formüllerin açıklaması
Hacim, basitçe taban alanı ile yüksekliğin çarpımıdır: taban, a kenarlı bir kare olduğundan alanı a²'dir ve dolayısıyla \(V = a^{2} \cdot h\) olur. Yüzey alanına gelince, iki kare kapak \(2 \cdot a^{2}\) kadar katkı yaparken, birbirinin aynısı olan dört dikdörtgen yan yüzün her biri \(a \times h\) ölçüsündedir ve toplamda \(4 \cdot a \cdot h\) kadar katkı sağlar. Bunları toplayıp ortak parantezine aldığımızda \(S = 2a^{2} + 4ah = 2a(a + 2h)\) elde edilir.
Örnek çözüm
a = 1 ve h = 2 için: $$V = 1^{2} \cdot 2 = 2$$ ve $$S = 2 \cdot 1 \cdot (1 + 2 \cdot 2) = 2 \cdot 5 = 10$$ olur. a = 3 ve h = 5 için: $$V = 3^{2} \cdot 5 = 45$$ ve $$S = 2 \cdot 3 \cdot (3 + 10) = 6 \cdot 13 = 78$$ olur.
Sık sorulan sorular
Hangi birimleri kullanır? Girdiğiniz tutarlı uzunluk birimi her neyse onu kullanır — hacim küp, yüzey alanı kare cinsinden çıkar. Birim seçim menüsü yoktur.
a veya h sıfır olursa ne olur? Cisim bozulur ve hacim sıfıra düşer; anlamlı bir prizma için pozitif değerler girin.
Bu bir küple aynı şey mi? Yalnızca a = h olduğunda. Küp, yüksekliği taban kenarına eşit olan özel bir kare prizmadır.
Hacim ve Yüzey Alanının Boyutlara Göre Değişimi
Taban kenarı \(a\) ve yüksekliği \(h\) olan dik kare prizma için hacim \(V = a^2h\), toplam yüzey alanı ise \(S = 2a(a+2h)\) değerine eşittir. Tablo dört senaryoyu karşılaştırır; tüm uzunluklar aynı birimdedir (bu yüzden V küp birimde, S kare birimde ifade edilir).
| Taban kenarı a | Yükseklik h | Şekil notu | Hacim V = a²h | Yüzey alanı S = 2a(a+2h) |
|---|---|---|---|---|
| 2 | 2 | Küp | 2² × 2 = 8 | 2·2·(2 + 4) = 24 |
| 2 | 4 | Yükseklik iki katına çıkarıldı | 2² × 4 = 16 | 2·2·(2 + 8) = 40 |
| 4 | 2 | Taban kenarı iki katına çıkarıldı | 4² × 2 = 32 | 2·4·(4 + 4) = 64 |
| 4 | 4 | İkisi de iki katına çıkarıldı (küp) | 4² × 4 = 64 | 2·4·(4 + 8) = 96 |
- Yalnızca a iki katına çıkarıldığında (1. satır → 3. satır): \(a\) karesi alındığı için hacim 4 katına çıkar (8 → 32). Yüzey alanı 24'ten 64'e yükselir.
- Yalnızca h iki katına çıkarıldığında (1. satır → 2. satır): \(h\) yalnızca bir kez yer aldığı için hacim 2 katına çıkar (8 → 16). Yüzey alanı 24'ten 40'a yükselir.
- İkisi birden iki katına çıkarıldığında (1. satır → 4. satır): hacim 8 katına çıkar (8 → 64) ve yüzey alanı 4 katına çıkar (24 → 96), çünkü \(V\) uzunluğun küpüyle, \(S\) ise uzunluğun karesiyle ölçeklenir.
Uzunluk, Alan ve Hacim için Birim Dönüşümü
a, h ve sonucu tutarlı birimlerde girin. Bir uzunluk çarpanını dönüştürürken alan için karesini, hacim için ise küpünü alın.
| Uzunluk (doğrusal çarpan) | Alan (çarpanın karesi) | Hacim (çarpanın küpü) |
|---|---|---|
| 1 in = 2.54 cm | 1 in² = 6.4516 cm² | 1 in³ = 16.387064 cm³ |
| 1 ft = 0.3048 m | 1 ft² = 0.092903 m² | 1 ft³ = 0.0283168 m³ |
| 1 m = 100 cm | 1 m² = 10,000 cm² | 1 m³ = 1,000,000 cm³ = 1,000 L |
Örnek: \(a = 50\) cm ve \(h = 100\) cm olan bir prizmanın hacmi \(V = 50^2 \times 100 = 250{,}000\) cm³'tür; bu da 0,25 m³ veya 250 L'ye eşittir (çünkü 1 L = 1.000 cm³).
Yaygın bir hata, doğrusal çarpanı doğrudan alana veya hacme uygulamaktır. Örneğin 1 m², 100 cm² değil, 10.000 cm²'dir.