Bu hesaplayıcı ne işe yarar?
Bu araç, klasik bir düzgün (sabit) ivme problemini çözer. Bir cisim, t geçen süresi boyunca v0 ilk hızından v son hızına kadar düzenli bir şekilde hızlanır ya da yavaşlar. Bu üç değerden yola çıkarak araç, sabit a ivmesini ve cismin aldığı d yolunu hesaplar. Fizik evrensel olduğundan, sonuçlar bölgeye özgü hiçbir varsayım gerektirmeden dünyanın her yerinde geçerlidir.
Nasıl kullanılır?
Önce t geçen süresini saniye cinsinden girin, ardından her iki hız için de geçerli olacak tek bir hız birimi (km/h, m/dak veya m/s) seçin ve v0 ilk hızı ile v son hızını yazın. Cisim hızlanıyorsa v, v0'dan büyüktür ve ivme pozitif çıkar. Cisim yavaşlıyorsa v, v0'dan küçüktür ve ivme negatif (yavaşlama) olur; bu da tamamen geçerli bir durumdur.
Formülün açıklaması
Önce iki hız da SI birimlerine (m/s) çevrilir. km/h için çarpan \(\tfrac{1000}{3600} = 0{,}2778\), m/dak için \(\tfrac{1}{60}\) ve m/s için \(1\)'dir. İvme ise $$a = \frac{v - v_0}{t}$$ formülüyle m/s² cinsinden bulunur. Aynı değer, \(3{,}6\) ile çarpılarak saniyede km/h değişimi olarak ya da \(1\,\text{g} = 9{,}80665\ \text{m/s}^2\)'ye bölünerek standart yerçekiminin katı olarak da gösterilebilir. Yol ise ortalama hız kuralıyla hesaplanır: $$d = \frac{v_0 + v}{2} \times t.$$ Bu, sabit ivme için \(d = v_0 \cdot t + \tfrac{1}{2} \cdot a \cdot t^2\) ifadesiyle birebir aynıdır.
Çözümlü örnek
\(t = 5\ \text{s}\), \(v_0 = 0\ \text{km/h}\), \(v = 20\ \text{km/h}\) olsun. Çevirdiğimizde $$v = 20 \times 0{,}2778 = 5{,}556\ \text{m/s}$$ olur. Buradan $$a = \frac{5{,}556 - 0}{5} = 1{,}111\ \text{m/s}^2,$$ yani saniyede \(4{,}0\) km/h ve \(0{,}1133\) g eder. Yol ise $$d = \frac{0 + 5{,}556}{2} \times 5 = 13{,}889\ \text{m},$$ yaklaşık olarak \(0{,}0139\) km'dir.
Sıkça Sorulan Sorular
t = 0 neden hata veriyor? İvme hesabında zamana bölme yapıldığı için, geçen sürenin sıfır olması ivmeyi matematiksel olarak tanımsız hale getirir.
İvme negatif olabilir mi? Evet. Son hız ilk hızdan düşükse cisim yavaşlıyordur ve sonuç negatif çıkar.
"g cinsinden" çıktısı nedir? İvmeyi standart yerçekimine göre (\(1\,\text{g} = 9{,}80665\ \text{m/s}^2\)) ifade eder; bu da Dünya'da hissettiğimiz çekim kuvvetiyle karşılaştırma yapmak için oldukça kullanışlıdır.
