Công cụ này làm gì
Đây là công cụ chia tiền kiểu "warikan" của Nhật, giúp chia tổng hóa đơn cho cả nhóm mà vẫn giữ cho số tiền mỗi người phải trả là một con số chẵn, dễ rút ví. Trước tiên công cụ trừ đi khoản tiền góp hoặc đóng góp (ví dụ phần mà nhân vật chính của buổi tiệc bỏ ra), sau đó chia phần còn lại cho mọi người, đồng thời làm tròn lên phần của mỗi người theo đơn vị bạn chọn (10, 100, 500 hay 1000). Vì làm tròn lên nên tổng thu được sẽ dôi ra một chút, do đó một người sẽ "ôm" phần chênh lệch để tổng tiền khớp tuyệt đối. Đơn vị tiền tệ mặc định là yên Nhật, nhưng cách tính mang tính phổ quát và áp dụng được cho mọi loại tiền tệ, kể cả VNĐ.
Cách sử dụng
Nhập tổng hóa đơn, số người và chọn đơn vị làm tròn. Nếu muốn, bạn có thể nhập khoản tiền góp để trừ ra khỏi tổng trước khi chia. Sau đó chọn ai sẽ lo phần lẻ còn dư: người tổ chức (mọi người trả phần đã làm tròn lên, còn người tổ chức trả ít hơn một chút) hoặc người lớn/đàn anh (đàn em trả phần làm tròn xuống thấp hơn, còn đàn anh trả bù phần còn lại).
Giải thích công thức
Gọi net = tổng - tiền góp, \(n\) = số người, \(k\) = đơn vị làm tròn. Phần mỗi người là \(\lceil (\text{net}/n)/k \rceil \times k\). Số tiền thu được là phầnMỗiNgười \(\times n\), và phần dư do làm tròn là số thu được - net. Ở chế độ người tổ chức, người tổ chức trả phầnMỗiNgười - phần dư. Ở chế độ đàn anh, phần của đàn em là \(\lfloor (\text{net}/n)/k \rfloor \times k\) và đàn anh trả net trừ đi tổng tiền của các đàn em.
$$P = \left\lceil \frac{N}{n \cdot k} \right\rceil \cdot k, \qquad A = P - (P\,n - N)$$
Ví dụ minh họa
Hóa đơn 12.850, tiền góp 0, đơn vị 100, 5 người, người tổ chức gánh phần lẻ. net = 12.850; \(\text{net}/5 = 2.570\); phầnMỗiNgười \(= \lceil 25{,}7 \rceil \times 100 = 2.600\). Tổng thu = 13.000, nên phần dư = 150. Người tổ chức trả \(2.600 - 150 = 2.450\). Bốn người trả 2.600 và người tổ chức trả 2.450, cộng lại đúng bằng 12.850.
Định nghĩa & Thuật ngữ
- Số tiền ròng (\(N\))
- Số tiền thực tế được chia cho nhóm, bằng tổng hóa đơn trừ đi bất kỳ khoản quyên góp nào: \(N = \text{Tổng hóa đơn} - \text{Quyên góp}\). Tất cả việc chia đều được thực hiện trên \(N\), không phải trên tổng thô.
- Quyên góp
- Một khoản tiền được tách ra khỏi tổng hóa đơn trước khi chia — ví dụ như tiền tip, đóng góp từ thiện hoặc phần của khách được trả tiền. Nó không bao giờ được tính cho những người trả theo đầu người.
- Đơn vị làm tròn (\(k\))
- Mức tăng sạch mà mỗi phần được làm tròn xuống (10, 100, 500 hoặc 1000). Một \(k\) lớn hơn sẽ tạo ra các số tiền cá nhân gọn gàng hơn nhưng tập trung nhiều hơn phần dư của hóa đơn.
- Phần chia theo đầu người (\(P\))
- Số tiền được làm tròn xuống mà mỗi người trả thường xuyên đóng góp, \(P = \lfloor N / (n\cdot k) \rfloor \cdot k\). Nó luôn là bội số của \(k\) và không bao giờ nhiều hơn những gì sẽ được chia đều.
- Phần dư (\(A\))
- Số tiền còn lại mà một người trả để tổng số tiền thu được bằng \(N\): \(A = N - P(n-1)\). Vì các phần được làm tròn xuống, \(A\) ít nhất cũng lớn như \(P\) và hấp thụ khoảng cách làm tròn.
- Chế độ tổ chức
- Phần dư \(A\) được gán cho người tổ chức sự kiện — người đã đặt hoặc trả tiền hóa đơn — trong khi tất cả những người khác trả \(P\) sạch.
- Chế độ cấp cao
- Phần dư \(A\) được gán cho thành viên cấp cao nhất, một tịnh lễ phổ biến nơi người cấp cao trả số tiền lẻ và những người cấp thấp trả các con số tròn.
- Những người cấp thấp
- Những \(n-1\) người trả thường xuyên (tất cả trừ người tổ chức hoặc cấp cao) mỗi người trả chính xác phần chia được làm tròn xuống theo đầu người \(P\).
Câu hỏi thường gặp
Ô tiền góp dùng để làm gì? Đó là khoản được trừ khỏi tổng trước khi chia — rất hữu ích khi nhân vật chính của buổi tiệc trả ít hoặc không phải trả gì.
Vì sao số tiền của người tổ chức lại thấp hơn? Việc làm tròn lên khiến tổng thu dôi ra một chút; người tổ chức ôm phần dôi này để cả nhóm trả đúng bằng hóa đơn.
Chế độ đàn anh thay đổi điều gì? Đàn em trả phần đã làm tròn xuống, còn đàn anh bù phần chênh lệch, trả nhiều hơn một chút để những người khác được con số tròn trịa dễ trả.