Đổi DMS sang Độ thập phân là gì?
Tọa độ địa lý thường được viết theo hệ lục thập phân dưới dạng độ-phút-giây (DMS), ví dụ 40°26′46″ N. Tuy nhiên, nhiều phần mềm bản đồ, thiết bị GPS và thư viện lập trình lại yêu cầu giá trị ở dạng độ thập phân, chẳng hạn 40.446111. Công cụ này chuyển đổi mọi góc DMS sang giá trị độ thập phân tương ứng, để bạn có thể dán trực tiếp vào Google Maps, phần mềm GIS hoặc đoạn mã của riêng mình.
Cách sử dụng
Trước tiên, hãy chọn xem tọa độ là dương (vĩ độ Bắc hoặc kinh độ Đông) hay âm (vĩ độ Nam hoặc kinh độ Tây). Sau đó nhập số độ nguyên, số phút (0–59) và số giây (0–59.999). Công cụ sẽ trả về một giá trị độ thập phân duy nhất, kèm theo phần phân tích chi tiết của từng thành phần.
Giải thích công thức
Một độ đầy đủ gồm 60 phút, và một phút gồm 60 giây, nên một độ bằng 3600 giây. Để gộp các phần thành số thập phân, bạn chia số phút cho 60 và số giây cho 3600, rồi cộng tất cả vào số độ nguyên:
$$\text{Decimal} = \text{Sign} \times \left( \text{Degrees} + \frac{\text{Minutes}}{60} + \frac{\text{Seconds}}{3600} \right)$$
Nếu vị trí nằm ở phía Nam hoặc phía Tây, hãy nhân toàn bộ kết quả với \(-1\).
Ví dụ minh họa
Hãy đổi 40° 26′ 46″ N sang độ thập phân. Phần phút: \(26 \div 60 = 0.433333\). Phần giây: \(46 \div 3600 = 0.012778\). Tổng cộng: $$40 + 0.433333 + 0.012778 = 40.446111°$$ Vì đây là vĩ độ Bắc nên giá trị giữ nguyên dấu dương: 40.446111°.
Thêm các ví dụ minh họa (Nam/Tây và giây thập phân)
Mỗi ví dụ sử dụng \(\text{Thập phân} = \text{Dấu} \times \left(D + \frac{M}{60} + \frac{S}{3600}\right)\). Bắc và Đông là dương; Nam và Tây là âm.
1. Vĩ độ Sydney: 33°51′54″ S
- Độ: \(D = 33\)
- Phút: \(51 / 60 = 0.850000\)
- Giây: \(54 / 3600 = 0.015000\)
- Tổng: \(33 + 0.850000 + 0.015000 = 33.865000\)
- Nam là âm, nên kết quả là -33.865000°.
2. Kinh độ New York: 74°00′21.5″ W
- Độ: \(D = 74\)
- Phút: \(0 / 60 = 0\)
- Giây (thập phân): \(21.5 / 3600 = 0.005972\)
- Tổng: \(74 + 0 + 0.005972 = 74.005972\)
- Tây là âm, nên kết quả là -74.005972°.
3. Phút bằng không: 12°00′30″ N
- Độ: \(D = 12\)
- Phút: \(0 / 60 = 0\) (giá trị bằng không không cộng thêm gì)
- Giây: \(30 / 3600 = 0.008333\)
- Tổng: \(12 + 0 + 0.008333 = 12.008333\)
- Bắc là dương, nên kết quả là +12.008333°.
Lưu ý dấu áp dụng cho toàn bộ giá trị, không chỉ phần độ. Không bao giờ nhập riêng giá trị phút hoặc giây âm.
Độ chính xác thập phân và khoảng cách mặt đất tham khảo
Bảng cho thấy một đơn vị ở chữ số thập phân cuối cùng tương ứng với khoảng cách mặt đất bao nhiêu. Các giá trị chỉ mang tính xấp xỉ và áp dụng cho vĩ độ, hoặc cho kinh độ tại xích đạo.
| Số chữ số thập phân | Ví dụ | Khoảng cách mặt đất xấp xỉ |
|---|---|---|
| 0 | 34° | ~111 km |
| 1 | 34.1° | ~11.1 km |
| 2 | 34.12° | ~1.1 km |
| 3 | 34.123° | ~110 m |
| 4 | 34.1234° | ~11 m |
| 5 | 34.12345° | ~1.1 m |
| 6 | 34.123456° | ~0.11 m (11 cm) |
| 7 | 34.1234567° | ~1.1 cm |
- 1 độ vĩ tuyến ≈ 111 km.
- 1 phút vĩ tuyến ≈ 1.85 km (1 hải lý).
- 1 giây vĩ tuyến ≈ 31 m.
- Khoảng cách theo kinh tuyến giảm khi vĩ độ tăng. Nhân khoảng cách ở xích đạo với \(\cos(\text{vĩ độ})\). Ở vĩ độ 60°, 1 độ kinh tuyến chỉ bằng khoảng một nửa chiều dài ở xích đạo, xấp xỉ 55 km.
Với hầu hết bản đồ tiêu dùng, 5 đến 6 chữ số thập phân là đủ.
Chuyển đổi DMS sang độ thập phân thông dụng
Phút sang độ thập phân (\(M/60\))
| Phút | Độ thập phân |
|---|---|
| 1′ | 0.016667 |
| 5′ | 0.083333 |
| 10′ | 0.166667 |
| 15′ | 0.25 |
| 30′ | 0.5 |
| 45′ | 0.75 |
| 59′ | 0.983333 |
Giây sang độ thập phân (\(S/3600\))
| Giây | Độ thập phân |
|---|---|
| 1″ | 0.000278 |
| 10″ | 0.002778 |
| 30″ | 0.008333 |
| 60″ | 0.016667 |
Chiều ngược lại
Để chuyển từ độ thập phân về DMS, nhân phần thập phân với 60 để được phút. Sau đó nhân phần còn lại của phút với 60 để được giây. Ví dụ, 0.865 × 60 = 51.9′, và 0.9 × 60 = 54″, cho kết quả 51′54″.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao một số tọa độ lại mang dấu âm? Theo quy ước, các vĩ độ Nam và kinh độ Tây được biểu diễn bằng độ thập phân âm.
Nên giữ lại bao nhiêu chữ số thập phân? Sáu chữ số thập phân của vĩ độ/kinh độ xác định được vị trí với sai số khoảng 0.11 mét — quá đủ cho hầu hết nhu cầu.
Số phút hoặc giây có thể vượt quá 60 không? Không. Giá trị phút và giây hợp lệ nằm trong khoảng từ 0 đến gần 60 (không bao gồm 60); nếu lớn hơn, chúng sẽ được dồn lên đơn vị lớn hơn liền kề.