Công Cụ Tính pH Sau Khi Pha Loãng

Công Cụ Tính pH Sau Khi Pha Loãng

Phổ biến AI Skill PRO

Nhập phép tính

V1 và V2 phải dùng chung một đơn vị (ví dụ cùng là mL hoặc cùng là L).

Kết quả

pH sau khi pha loãng
2
đơn vị pH
Nồng độ sau pha loãng (C2) 0,01 mol/L
pOH 12

Công thức

pH=−log10(C2)trong đóC2=C1·V1V2\begin{gathered} \text{pH} = -\log_{10}(C_2) \\[1.5em] \text{trong đó}\quad C_2 = \frac{{{\text{C}_1}} \cdot {{\text{V}_1}}}{{{\text{V}_2}}} \end{gathered}
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Báo lỗi nội dung trang này

Công Cụ Này Làm Gì

Công cụ này giúp bạn tính pH của một axit mạnh hoặc bazơ mạnh sau khi đã được pha loãng. Các axit mạnh (HCl, HNO3, và gần đúng cả H2SO4) cùng các bazơ mạnh (NaOH, KOH) đều phân ly hoàn toàn trong nước, nên nồng độ ion H+ hoặc OH- bằng đúng nồng độ mol của chất tan ban đầu. Khi pha loãng dung dịch, nồng độ này giảm xuống và pH dịch chuyển dần về 7.

Hai cốc thủy tinh cho thấy axit đậm đặc được pha loãng với nước thành thể tích lớn hơn
Pha loãng phân tán cùng một lượng axit vào thể tích lớn hơn, làm giảm nồng độ của nó.

Cách Sử Dụng

Trước tiên, chọn dung dịch là axit mạnh hay bazơ mạnh. Sau đó nhập nồng độ mol ban đầu C1 (mol/L), thể tích ban đầu V1 và thể tích cuối V2 sau khi thêm dung môi. Lưu ý V1 và V2 phải dùng chung một đơn vị. Công cụ sẽ trả về nồng độ sau pha loãng C2, giá trị pH tương ứng và pOH.

Giải Thích Công Thức

Khi pha loãng, số mol chất tan được giữ nguyên, từ đó ta có mối quan hệ kinh điển \(C_1 \cdot V_1 = C_2 \cdot V_2\), suy ra \(C_2 = C_1 \cdot V_1 / V_2\). Với axit mạnh đơn chức, \([\text{H}^+] = C_2\) và

$$\text{pH} = -\log_{10}(C_2)$$

Với bazơ mạnh, \([\text{OH}^-] = C_2\), nên \(\text{pOH} = -\log_{10}(C_2)\) và \(\text{pH} = 14 - \text{pOH}\) (ở 25°C, khi tích số ion của nước pKw = 14).

Quảng cáo
Trục số thể hiện thang pH từ 0 đến 14 với các vùng axit, trung tính và bazơ
Thang pH: giá trị thấp là axit, 7 là trung tính, giá trị cao là bazơ.

Ví Dụ Minh Họa

Lấy 10 mL dung dịch HCl 0,1 mol/L và pha loãng thành 100 mL. Khi đó \(C_2 = 0{,}1 \times 10 / 100 = 0{,}01\) mol/L.

$$\text{pH} = -\log_{10}(0{,}01) = 2$$

Như vậy axit ban đầu có pH 1, sau khi pha loãng gấp 10 lần đã tăng lên pH 2.

pH sau các hệ số pha loãng khác nhau

Bảng bắt đầu từ 0,1 mol/L axit đơn chức mạnh (chẳng hạn HCl) và 0,1 mol/L bazơ đơn hóa trị mạnh (chẳng hạn NaOH). Mỗi dung dịch được pha loãng bằng nước ở 25 °C. Hệ số pha loãng là \(V_2/V_1\), và \(C_2 = C_1 V_1 / V_2\). Các giá trị pH được tính từ mô hình đơn giản \(\text{pH} = -\log_{10}(C_2)\) đối với axit và \(\text{pH} = 14 - (-\log_{10}C_2)\) đối với bazơ.

Hệ số pha loãng C2 (mol/L) pH (axit, mô hình đơn giản) pH (bazơ, mô hình đơn giản)
1× (không pha loãng) 1,0 × 10-1 1,00 13,00
10× 1,0 × 10-2 2,00 12,00
100× 1,0 × 10-3 3,00 11,00
1000× 1,0 × 10-4 4,00 10,00
106× 1,0 × 10-7 7,00 (mô hình đơn giản; xem bên dưới) 7,00 (mô hình đơn giản; xem bên dưới)

Mỗi lần pha loãng 10 lần làm pH thay đổi đúng 1 đơn vị: làm tăng pH của axit thêm 1 và làm giảm pH của bazơ đi 1. Điều này là do \(\log_{10}(10) = 1\).

Giới hạn của mô hình đơn giản: khi nồng độ sau pha loãng tiến gần khoảng 10-7 mol/L trở xuống, H+ và OH- sinh ra từ quá trình tự phân li của nước không còn có thể bỏ qua. Axit đã pha loãng không bao giờ trở thành bazơ và bazơ đã pha loãng không bao giờ trở thành axit. pH tiến về 7 và không vượt qua 7. Để có kết quả chính xác hơn tại 1,0 × 10-7 mol/L ở 25 °C, cần tính đến đóng góp của nước. Đối với axit, giải \([\text{H}^+]^2 - C_2[\text{H}^+] - K_w = 0\), cho \([\text{H}^+] \approx 1,62 \times 10^{-7}\) mol/L và pH khoảng 6,79. Bazơ là hình ảnh đối xứng, với pH khoảng 7,21. Với nồng độ cao hơn 10-6 mol/L nhiều, mô hình đơn giản là chính xác.

Hằng số và giả định đã sử dụng

  • Tích số ion của nước: \(K_w = [\text{H}^+][\text{OH}^-] = 1,0 \times 10^{-14}\) ở 25 °C, do đó \(pK_w = 14,00\).
  • Mối quan hệ giữa pH và pOH: \(\text{pH} + \text{pOH} = 14,00\) ở 25 °C.
  • Nước trung tính ở 25 °C: \([\text{H}^+] = [\text{OH}^-] = 1,0 \times 10^{-7}\) mol/L, do đó pH = 7,00.
  • Quan hệ pha loãng: \(C_1 V_1 = C_2 V_2\), giả định thể tích có tính cộng và V2 là tổng thể tích cuối cùng.
  • Phân li hoàn toàn: axit hoặc bazơ được giả định phân li 100%, do đó \([\text{H}^+]\) hoặc \([\text{OH}^-]\) bằng nồng độ nhân với số ion được giải phóng.
Nhiệt độ pKw (xấp xỉ) pH trung tính (= pKw/2)
0 °C 14,94 7,47
25 °C 14,00 7,00
50 °C 13,26 6,63
100 °C 12,26 6,13

Vì pKw thay đổi theo nhiệt độ, hệ thức pH + pOH = 14 chỉ đúng ở 25 °C. Ở các nhiệt độ khác, hãy dùng pH + pOH = pKw.

Các chất đa axit và đa bazơ: H2SO4 (tối đa 2 H+), Ca(OH)2 và Ba(OH)2 (mỗi chất 2 OH-) giải phóng nhiều hơn một ion trên mỗi đơn vị công thức. Nhân C2 với hệ số đó trước khi lấy logarit. Ví dụ, 0,005 mol/L Ba(OH)2 cho \([\text{OH}^-] = 0,010\) mol/L và pOH = 2,00. Sự phân li thứ hai của H2SO4 không hoàn toàn, nên đây chỉ là giá trị gần đúng đối với axit sulfuric loãng.

Quảng cáo

Thuật ngữ và ký hiệu chính

Nồng độ mol (mol/L)
Lượng chất tan đã hòa tan tính bằng số mol trên một lít dung dịch, cũng viết là M.
C1
Nồng độ ban đầu (dung dịch gốc) trước khi pha loãng.
C2
Nồng độ cuối cùng sau khi pha loãng, \(C_2 = C_1 V_1 / V_2\).
V1
Thể tích dung dịch gốc được lấy để pha loãng.
V2
Tổng thể tích cuối cùng sau khi thêm dung môi (nước). Thể tích này phải lớn hơn hoặc bằng V1.
Pha loãng
Làm giảm nồng độ chất tan bằng cách thêm dung môi. Số lượng chất tan (số mol) không đổi trong khi thể tích tăng lên.
Axit mạnh
Axit phân li gần như hoàn toàn trong nước, chẳng hạn HCl, HNO3 hoặc HBr.
Bazơ mạnh
Bazơ phân li gần như hoàn toàn trong nước, chẳng hạn NaOH, KOH hoặc Ba(OH)2.
pH
\(-\log_{10}[\text{H}^+]\), thước đo độ axit. Giá trị càng thấp thì càng có tính axit.
pOH
\(-\log_{10}[\text{OH}^-]\), thước đo tính bazơ. Ở 25 °C, pH + pOH = 14.
[H+]
Nồng độ mol của ion hydro (ion hydronium).
[OH-]
Nồng độ mol của ion hydroxit.
Phân li hoàn toàn
Giả định rằng mọi đơn vị công thức của chất tan đều tách thành ion, không còn phân tử chưa phân li nào.
Tích số ion của nước (Kw)
Hằng số cân bằng \([\text{H}^+][\text{OH}^-]\) cho quá trình tự phân li của nước, bằng 1,0 × 10-14 ở 25 °C.
Đơn axit và đa axit
Axit đơn chức (HCl, HNO3) cho một H+ trên mỗi phân tử. Axit đa chức (H2SO4, H3PO4) có thể cho nhiều hơn một. Đối với bazơ, số tương ứng là số OH- trên mỗi đơn vị công thức.

Câu Hỏi Thường Gặp

Công cụ này có dùng được cho axit yếu không? Không. Axit và bazơ yếu chỉ phân ly một phần, nên việc tính pH của chúng cần đến hằng số phân ly axit Ka và phải giải theo cân bằng hóa học.

Vì sao pH tiến gần về 7 khi pha loãng quá nhiều? Khi nồng độ giảm xuống rất thấp, sự tự ion hóa của nước bắt đầu đóng góp đáng kể. Mô hình đơn giản này giả định chất tan chiếm ưu thế; ở nồng độ cực thấp, pH thực tế sẽ tiệm cận giá trị 7.

Tính toán dựa trên nhiệt độ nào? Ở 25°C, khi pKw = 14, dùng để chuyển đổi giữa pH và pOH.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Hóa học

Xem tất cả máy tính Hóa học