EPS (lãi trên mỗi cổ phiếu) là gì?
EPS (Earnings per Share – lãi trên mỗi cổ phiếu) cho biết một doanh nghiệp tạo ra bao nhiêu lợi nhuận ròng tính trên mỗi cổ phiếu phổ thông đang lưu hành. Đây là một trong những chỉ số được theo dõi nhiều nhất khi phân tích cơ bản, bởi nó giúp nhà đầu tư so sánh khả năng sinh lời giữa các công ty và qua từng thời kỳ trên cơ sở "mỗi cổ phiếu". Công cụ này tính EPS cơ bản – phiên bản phổ biến nhất thường được trình bày trên báo cáo kết quả kinh doanh.
Cách sử dụng công cụ
Bạn chỉ cần nhập ba giá trị: lợi nhuận ròng của doanh nghiệp trong kỳ, cổ tức ưu đãi đã công bố (phần này bị trừ ra vì không thuộc về cổ đông phổ thông), và số cổ phiếu lưu hành bình quân gia quyền trong kỳ. Công cụ sẽ trả về chỉ số EPS (đơn vị: đô la trên mỗi cổ phiếu) cùng với phần lợi nhuận dành cho cổ đông phổ thông.
Giải thích công thức
$$\text{EPS} = \frac{\text{Net Income} - \text{Preferred Dividends}}{\text{Weighted Avg. Shares}}$$ Việc trừ cổ tức ưu đãi giúp tách riêng phần lợi nhuận thực sự thuộc về cổ đông phổ thông. Dùng số cổ phiếu bình quân gia quyền – thay vì số cổ phiếu tại thời điểm cuối kỳ – sẽ phản ánh được những cổ phiếu phát hành thêm hoặc mua lại trong kỳ, nhờ đó cho ra con số mỗi cổ phiếu công bằng và chính xác hơn.
Ví dụ minh họa
Giả sử một công ty báo cáo lợi nhuận ròng 1.000.000 USD, trả 50.000 USD cổ tức ưu đãi và có số cổ phiếu phổ thông bình quân gia quyền là 500.000 cổ phiếu. Khi đó $$\text{EPS} = \frac{1{,}000{,}000 - 50{,}000}{500{,}000} = \frac{950{,}000}{500{,}000} = 1{,}90$$ 1,90 USD/cổ phiếu.
Câu hỏi thường gặp
EPS cơ bản và EPS pha loãng khác nhau thế nào? EPS cơ bản chỉ dùng số cổ phiếu hiện đang lưu hành, trong khi EPS pha loãng tính thêm cả những cổ phiếu tiềm năng có thể phát sinh từ quyền chọn, chứng quyền và chứng khoán chuyển đổi. Công cụ này tính EPS cơ bản.
Vì sao phải trừ cổ tức ưu đãi? Cổ đông ưu đãi được ưu tiên nhận cổ tức trước, nên phần lợi nhuận đó không còn dành cho cổ đông phổ thông và phải được loại khỏi tử số.
EPS càng cao có phải lúc nào cũng tốt hơn? EPS cao thường cho thấy khả năng sinh lời trên mỗi cổ phiếu tốt hơn, nhưng cần so sánh với các doanh nghiệp cùng ngành và đặt cạnh thị giá cổ phiếu (thông qua chỉ số P/E) để đánh giá đúng bối cảnh.
