Sản lượng đặt hàng tối ưu (EOQ) là gì?
Sản lượng đặt hàng kinh tế (EOQ - Economic Order Quantity) là lượng hàng đặt mỗi lần giúp tổng chi phí quản lý tồn kho ở mức thấp nhất. Nó cân bằng hai loại chi phí trái ngược nhau: chi phí đặt hàng (giảm khi bạn đặt số lượng lớn và ít lần hơn) và chi phí lưu kho (tăng khi bạn giữ nhiều hàng trong kho). EOQ chỉ ra điểm cân bằng lý tưởng, nơi hai chi phí này bằng nhau và tổng của chúng là nhỏ nhất. Đây là mô hình mang tính phổ quát, áp dụng cho mọi doanh nghiệp hay chuỗi cung ứng, bất kể quốc gia hay loại tiền tệ nào.
Cách sử dụng công cụ
Bạn chỉ cần nhập ba con số: nhu cầu hằng năm (số đơn vị bạn bán ra hoặc sử dụng trong một năm), chi phí đặt hàng (chi phí cố định cho mỗi lần đặt — gồm thủ tục giấy tờ, vận chuyển, thiết lập) và chi phí lưu kho (chi phí lưu trữ một đơn vị hàng trong trọn một năm — gồm tiền kho bãi, bảo hiểm, vốn). Công cụ sẽ trả về lượng đặt hàng tối ưu, kèm theo số lần đặt hàng mỗi năm, số ngày giữa các lần đặt, cũng như chi phí đặt hàng, chi phí lưu kho và tổng chi phí tồn kho hằng năm.
Giải thích công thức
$$\text{EOQ} = \sqrt{\dfrac{2 \cdot \text{Annual Demand} \cdot \text{Order Cost}}{\text{Holding Cost}}}$$ Khi tích của nhu cầu và chi phí đặt hàng tăng gấp đôi, EOQ sẽ lớn lên; ngược lại, chi phí lưu kho càng cao thì EOQ càng nhỏ. Lượng đặt hàng tối ưu tăng theo căn bậc hai của nhu cầu chứ không tăng tuyến tính — nghĩa là nhu cầu tăng gấp 4 lần thì lượng đặt hàng lý tưởng chỉ tăng gấp đôi.
Ví dụ minh họa
Giả sử nhu cầu hằng năm \(D = 10.000\) đơn vị, chi phí đặt hàng \(S = 50\$\), và chi phí lưu kho \(H = 5\$\) cho mỗi đơn vị mỗi năm. $$\text{EOQ} = \sqrt{\dfrac{2 \times 10.000 \times 50}{5}} = \sqrt{\dfrac{1.000.000}{5}} = \sqrt{200.000} \approx 447{,}21 \text{ đơn vị}$$ Như vậy bạn sẽ đặt khoảng 22,36 đơn hàng mỗi năm (trung bình khoảng 16,3 ngày một lần), với chi phí đặt hàng và chi phí lưu kho mỗi loại xấp xỉ 1.118$ — tổng chi phí tồn kho hằng năm vào khoảng 2.236$.
Câu hỏi thường gặp
Nếu chi phí lưu kho của tôi tính theo phần trăm thì sao? Hãy nhân giá trị của đơn vị hàng với tỷ lệ lưu kho hằng năm (ví dụ: 20% của món hàng trị giá 25$ = 5$) rồi nhập con số bằng tiền đó.
EOQ có tính đến chiết khấu hay thời gian giao hàng không? Mô hình EOQ cơ bản giả định nhu cầu ổn định và không có chiết khấu theo số lượng. Bạn nên dùng nó làm điểm khởi đầu vững chắc, sau đó điều chỉnh riêng cho các mức chiết khấu mua sỉ hoặc lượng hàng dự trữ an toàn.
Tại sao tại điểm EOQ, chi phí đặt hàng và chi phí lưu kho lại bằng nhau? Về mặt toán học, EOQ chính là điểm mà chi phí đặt hàng hằng năm bằng đúng chi phí lưu kho hằng năm, và đó cũng chính là nơi tổng chi phí đạt mức thấp nhất.
