Sản lượng đặt hàng kinh tế (EOQ) là gì?
Sản lượng đặt hàng kinh tế (EOQ – Economic Order Quantity) là số lượng đơn vị lý tưởng mà doanh nghiệp nên đặt trong mỗi lần đặt hàng để tối thiểu hóa tổng chi phí đặt hàng và lưu kho. Đặt hàng theo lô lớn sẽ giảm số lần đặt (giảm chi phí đặt hàng) nhưng lại làm tăng mức tồn kho bình quân (tăng chi phí lưu kho). Công thức EOQ giúp tìm ra điểm cân bằng tối ưu giữa hai loại chi phí này.
Cách sử dụng công cụ
Bạn chỉ cần nhập ba thông số: nhu cầu hằng năm (số đơn vị bán ra hoặc sử dụng trong một năm), chi phí đặt hàng (chi phí cố định cho mỗi lần đặt — giấy tờ, thiết lập vận chuyển, xử lý đơn) và chi phí lưu kho (chi phí lưu trữ một đơn vị trong một năm — kho bãi, bảo hiểm, vốn bị ứ đọng). Công cụ sẽ trả về sản lượng đặt hàng tối ưu, số lần đặt hàng mỗi năm, số ngày giữa các lần đặt và tổng chi phí tồn kho hằng năm đã được tối thiểu hóa.
Giải thích công thức
Mô hình EOQ kinh điển của Wilson là
$$\text{EOQ} = \sqrt{\dfrac{2 \cdot D \cdot S}{H}}$$trong đó D là nhu cầu hằng năm, S là chi phí cho mỗi lần đặt hàng và H là chi phí lưu kho hằng năm cho mỗi đơn vị. Tổng chi phí được tính bằng
$$TC = \dfrac{D}{Q} \cdot S + \dfrac{Q}{2} \cdot H$$Lấy đạo hàm của TC theo Q rồi cho bằng 0, ta sẽ thu được công thức EOQ. Tại điểm EOQ, chi phí đặt hàng và chi phí lưu kho hoàn toàn bằng nhau.
Ví dụ minh họa
Một nhà bán lẻ bán ra 10.000 đơn vị mỗi năm. Mỗi lần đặt hàng tốn 50 USD, và việc lưu kho một đơn vị trong một năm tốn 2 USD. Khi đó
$$\text{EOQ} = \sqrt{\dfrac{2 \times 10{,}000 \times 50}{2}} = \sqrt{500{,}000} \approx 707 \text{ đơn vị}$$Điều này tương ứng với khoảng 14,14 lần đặt hàng mỗi năm, tức là khoảng 25,8 ngày một lần, với tổng chi phí tồn kho hằng năm vào khoảng 1.414 USD.
Câu hỏi thường gặp
EOQ có giả định nhu cầu ổn định không? Có. Mô hình cơ bản giả định nhu cầu đều đặn, chi phí đặt hàng cố định và chi phí lưu kho không đổi, không tính đến chiết khấu theo số lượng hay tình trạng hết hàng.
Nên dùng đơn vị nào cho chi phí lưu kho? Hãy dùng chi phí trên mỗi đơn vị trong một năm. Nếu bạn chỉ biết chi phí lưu kho dưới dạng phần trăm giá trị đơn vị, hãy nhân phần trăm đó với đơn giá trước.
Có nhất thiết phải đặt đúng bằng EOQ không? Đường tổng chi phí khá phẳng quanh điểm tối ưu, nên việc làm tròn EOQ về một quy cách đóng gói hay kích thước pallet thuận tiện chỉ làm tăng chi phí không đáng kể.
