Công cụ tính MME là gì?
Công cụ này áp dụng theo chuẩn của Hoa Kỳ và sử dụng các hệ số quy đổi được công bố trong hướng dẫn kê đơn opioid của CDC (Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ). MME — Liều tương đương Morphine tính bằng mg — thể hiện độ mạnh của bất kỳ opioid nào so với morphine uống, giúp bác sĩ so sánh liều của nhiều loại thuốc khác nhau trên cùng một thang đo. Tổng MME mỗi ngày càng cao thì nguy cơ quá liều càng lớn, vì vậy chỉ số này được dùng rộng rãi để phân tầng nguy cơ. Lưu ý: tại Việt Nam, quy định và quy trình kê đơn opioid có thể khác, nên hãy đối chiếu với hướng dẫn của Bộ Y tế khi áp dụng thực tế.
Cách sử dụng
Chọn loại opioid, nhập liều mỗi lần dùng (tính bằng mg, hoặc mcg/giờ đối với miếng dán fentanyl qua da), rồi nhập số lần dùng trong ngày. Công cụ sẽ nhân liều với số lần dùng để ra tổng liều mỗi ngày, sau đó nhân với hệ số quy đổi của thuốc để cho ra MME/ngày. Nếu bệnh nhân dùng nhiều loại opioid, hãy tính riêng từng loại rồi cộng kết quả lại.
Giải thích công thức
$$\text{MME/ngày} = (\text{Liều} \times \text{Số lần dùng/ngày}) \times \text{Hệ số quy đổi}$$ Hệ số quy đổi là hằng số cố định cho từng thuốc: codeine 0,15; hydrocodone 1; morphine 1; oxycodone 1,5; oxymorphone 3; hydromorphone 4; tramadol 0,1; và fentanyl dán qua da 2,4 (áp dụng cho mcg/giờ).
Ví dụ minh họa
Một bệnh nhân dùng 30 mg oxycodone hai lần mỗi ngày. Tổng liều mỗi ngày = \(30 \times 2 = 60\) mg. Hệ số quy đổi của oxycodone là 1,5, nên $$\text{MME/ngày} = 60 \times 1{,}5 = 90 \text{ MME}$$ CDC khuyến nghị xem xét lại liệu trình điều trị khi đạt 50 MME/ngày và đặc biệt thận trọng khi đạt 90 MME/ngày.
Câu hỏi thường gặp
Fentanyl có dùng cùng đơn vị không? Không. Với miếng dán fentanyl qua da, hãy nhập hàm lượng miếng dán theo mcg/giờ; hệ số 2,4 sẽ quy đổi trực tiếp con số đó sang MME/ngày, vì vậy bạn đặt số lần dùng/ngày là 1.
Xử lý thế nào khi dùng nhiều loại opioid? Chạy công cụ riêng cho từng loại thuốc rồi cộng các giá trị MME/ngày lại để có tổng của bệnh nhân.
Đây có phải công cụ ra quyết định lâm sàng không? Không. Đây chỉ là tài liệu tham khảo mang tính giáo dục; luôn kiểm chứng lại các phép quy đổi và dựa trên đánh giá lâm sàng.