Độ ẩm là gì?
Độ ẩm là tỷ lệ nước chứa trong một vật liệu, được biểu thị bằng phần trăm theo khối lượng. Đây là một thông số đo lường nền tảng trong khoa học đất, sấy gỗ, chế biến thực phẩm, nông nghiệp và nhiều quy trình trong phòng thí nghiệm. Công cụ này chuyển đổi khối lượng ướt và khối lượng khô (sau khi sấy) của mẫu thành phần trăm độ ẩm, theo cơ sở khô hoặc cơ sở ướt.
Cách sử dụng máy tính
Hãy cân mẫu trước khi sấy để có khối lượng ướt (ban đầu), sau đó sấy thật khô (thường trong tủ sấy) rồi cân lại để có khối lượng khô. Nhập cả hai giá trị bằng cùng một đơn vị (gam, kilôgam, pound — đơn vị sẽ tự triệt tiêu), chọn cơ sở tính, và đọc kết quả độ ẩm. Máy tính cũng hiển thị lượng nước đã bị bay hơi.
Giải thích công thức
Lượng nước trong mẫu bằng hiệu giữa khối lượng ướt và khối lượng khô. Chia cho khối lượng khô ta được giá trị theo cơ sở khô, còn chia cho khối lượng ướt ta được giá trị theo cơ sở ướt:
Cơ sở khô: $$\text{Độ ẩm}\% = \frac{\text{ướt} - \text{khô}}{\text{khô}} \times 100$$Cơ sở ướt: $$\text{Độ ẩm}\% = \frac{\text{ướt} - \text{khô}}{\text{ướt}} \times 100$$
Giá trị theo cơ sở khô có thể vượt quá 100% (vì khối lượng nước có thể lớn hơn khối lượng chất rắn), trong khi giá trị theo cơ sở ướt luôn nằm trong khoảng từ 0% đến 100%.
Ví dụ minh họa
Giả sử một mẫu đất nặng 120 g khi ướt và 100 g sau khi sấy khô. Lượng nước bay hơi = \(120 - 100 = 20\) g. Theo cơ sở khô: $$20 \div 100 \times 100 = \mathbf{20\%}$$ Theo cơ sở ướt: $$20 \div 120 \times 100 \approx \mathbf{16{,}67\%}$$
Câu hỏi thường gặp
Nên dùng cơ sở nào? Đất và gỗ thường được báo cáo theo cơ sở khô; thực phẩm và nông sản thường được báo cáo theo cơ sở ướt. Hãy luôn ghi rõ bạn đã dùng cơ sở nào.
Vì sao giá trị cơ sở khô của tôi vượt quá 100%? Đó là điều bình thường — nếu khối lượng nước lớn hơn khối lượng chất rắn thì độ ẩm theo cơ sở khô sẽ vượt 100%.
Đơn vị có quan trọng không? Không. Miễn là khối lượng ướt và khối lượng khô dùng chung một đơn vị thì tỷ số không có đơn vị và phần trăm sẽ luôn chính xác.
