Động Lượng Là Gì?
Động lượng là đại lượng đặc trưng cho mức độ chuyển động của một vật. Theo định nghĩa, nó bằng tích của khối lượng và vận tốc của vật. Trong vật lý, động lượng là một đại lượng vectơ — tức là vừa có độ lớn vừa có hướng, và hướng của động lượng trùng với hướng vận tốc của vật. Công cụ này giúp bạn tính độ lớn của động lượng tuyến tính bằng công thức kinh điển \(p = m \cdot v\).
Cách Sử Dụng Máy Tính
Bạn hãy nhập khối lượng của vật theo đơn vị kilôgam (kg) và vận tốc của nó theo mét trên giây (m/s). Máy tính sẽ nhân hai giá trị này và trả về động lượng tính bằng kilôgam-mét trên giây (kg·m/s). Nếu vận tốc mang dấu âm (vật chuyển động theo chiều ngược lại), động lượng cũng sẽ âm — điều này đơn giản phản ánh chiều chuyển động dọc theo trục mà bạn đã chọn.
Giải Thích Công Thức
Công thức là
$$p = m \times v$$trong đó:
\(p\) là động lượng, đơn vị kg·m/s; \(m\) là khối lượng, đơn vị kg; và \(v\) là vận tốc, đơn vị m/s. Vì động lượng tỉ lệ thuận với cả khối lượng lẫn vận tốc, nên khi tăng gấp đôi một trong hai giá trị thì động lượng cũng tăng gấp đôi. Mối quan hệ này chính là nền tảng của định luật bảo toàn động lượng — một trong những nguyên lý quan trọng bậc nhất của cơ học.
Ví Dụ Minh Họa
Hãy xét một chiếc ô tô nặng 1.500 kg đang chạy với vận tốc 20 m/s. Động lượng của nó là
$$p = 1500 \times 20 = 30\,000 \ \text{kg}\cdot\text{m/s}$$Trong khi đó, một quả bóng chày nặng 0,145 kg được ném đi với vận tốc 40 m/s chỉ có động lượng là
$$0{,}145 \times 40 = 5{,}8 \ \text{kg}\cdot\text{m/s}$$nhỏ hơn rất nhiều dù tốc độ cao hơn, bởi khối lượng của nó quá bé.
Câu Hỏi Thường Gặp
Động lượng dùng đơn vị gì? Đơn vị SI của động lượng là kilôgam-mét trên giây (kg·m/s), tương đương với newton-giây (N·s).
Động lượng có giống lực không? Không. Lực là tốc độ biến thiên của động lượng theo thời gian (\(F = \Delta p / \Delta t\)). Động lượng mô tả chuyển động, còn lực mô tả cách chuyển động đó thay đổi.
Động lượng có thể âm không? Có. Dấu của động lượng cho biết chiều chuyển động. Một vật di chuyển theo chiều âm của trục tham chiếu sẽ có động lượng âm.
