Máy Tính Tích Riêng (Partial Products)

Máy Tính Tích Riêng (Partial Products)

Đang tăng trưởng AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

Số thứ nhất×Số thứ hai=∑i∑jai×bjtrong đó{ai=các thành phần theo giá trị hàng của Số thứ nhấtbj=các thành phần theo giá trị hàng của Số thứ hai\begin{gathered} \text{Số thứ nhất} \times \text{Số thứ hai} = \sum_{i}\sum_{j} a_i \times b_j \\[1.5em] \text{trong đó}\quad \left\{ \begin{aligned} a_i &= \text{các thành phần theo giá trị hàng của } \text{Số thứ nhất} \\ b_j &= \text{các thành phần theo giá trị hàng của } \text{Số thứ hai} \end{aligned} \right. \end{gathered}
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

23 × 45 =
1.035
tích
Các tích riêng 3 × 5 = 15 + 3 × 40 = 120 + 20 × 5 = 100 + 20 × 40 = 800
Số lượng tích riêng 4

Báo lỗi nội dung trang này

Phương pháp tích riêng là gì?

Phương pháp tích riêng (partial products) là cách nhân các số nhiều chữ số bằng việc tách mỗi thừa số thành những phần theo giá trị hàng, nhân từng phần riêng lẻ, rồi cộng tất cả kết quả lại. Đây là phương pháp được dạy phổ biến ở bậc tiểu học vì nó làm cho giá trị hàng hiện rõ ra — học sinh thấy được chính xác mỗi chữ số trong đáp án đến từ đâu, thay vì chỉ học thuộc một quy trình máy móc.

Hai số có hai chữ số được tách thành hàng chục và hàng đơn vị phía trên một lưới bốn tích riêng phần
Mỗi thừa số được tách theo giá trị vị trí, và từng phần được nhân để tạo ra các tích riêng phần.

Cách dùng máy tính này

Nhập hai số nguyên vào các ô rồi bấm tính. Máy tính sẽ tách mỗi số theo giá trị hàng (ví dụ 45 được tách thành \(40 + 5\)), nhân từng phần của số thứ nhất với từng phần của số thứ hai, liệt kê tất cả các tích riêng, rồi cộng chúng lại để cho ra tích cuối cùng.

Giải thích công thức

Nếu \(a = a_1 + a_2 + \ldots\) (các phần theo giá trị hàng của nó) và \(b = b_1 + b_2 + \ldots\), thì theo tính chất phân phối,

$$a \times b = \sum_{i}\sum_{j} a_i \times b_j$$

Mỗi số hạng \(a_i \times b_j\) chính là một "tích riêng". Cộng tất cả lại với nhau bao giờ cũng dựng lại được tích đầy đủ.

Quảng cáo

Ví dụ minh họa

Nhân \(23 \times 45\). Tách ra: \(23 = 20 + 3\) và \(45 = 40 + 5\). Bốn tích riêng là:

$$20 \times 40 = 800,\quad 20 \times 5 = 100,\quad 3 \times 40 = 120,\quad 3 \times 5 = 15$$

Cộng lại:

$$800 + 100 + 120 + 15 = 1{.}035$$

Vậy \(23 \times 45 = 1{.}035\).

Cột xếp chồng thể hiện bốn tích riêng phần được cộng lại thành tổng cuối cùng
Bốn tích riêng phần được xếp chồng và cộng lại để cho ra kết quả cuối cùng.

Thêm ví dụ minh họa

Ví dụ 1: 136 × 24 (số 3 chữ số nhân số 2 chữ số)

Viết mỗi thừa số dưới dạng khai triển: \(136 = 100 + 30 + 6\) và \(24 = 20 + 4\). Nhân mọi phần của thừa số thứ nhất với mọi phần của thừa số thứ hai ta được 3 × 2 = 6 tích riêng phần.

Phần của 136 Phần của 24 Tích riêng phần
100 20 2,000
100 4 400
30 20 600
30 4 120
6 20 120
6 4 24

Cộng lại: \(2000 + 400 + 600 + 120 + 120 + 24 = \) 3,264.

Ví dụ 2: 305 × 12 (số có chữ số 0)

Dạng khai triển: \(305 = 300 + 0 + 5\) và \(12 = 10 + 2\). Chữ số hàng chục của 305 là 0, nên nó đóng góp \(0 \times 10 = 0\) và \(0 \times 2 = 0\). Các tích riêng phần này bằng 0 và có thể bỏ qua, chỉ còn lại bốn tích.

Phần của 305 Phần của 12 Tích riêng phần
300 10 3,000
300 2 600
5 10 50
5 2 10

Cộng lại: \(3000 + 600 + 50 + 10 = \) 3,660.

Mẹo: chữ số 0 không bao giờ thêm một số hạng nào vào tổng, nhưng giữ vị trí của nó trong số giúp các chữ số khác giữ đúng giá trị hàng (305 là 300 + 5, không phải 30 + 5).

Từng bước: Nhân bằng tay với tích riêng phần

Ví dụ dùng bên dưới: \(136 \times 24\).

  1. Viết mỗi thừa số dưới dạng khai triển theo giá trị hàng. \(136 = 100 + 30 + 6\) và \(24 = 20 + 4\).
  2. Nhân mỗi phần của thừa số thứ nhất với mỗi phần của thừa số thứ hai. Ghép mọi số hạng với mọi số hạng: \(100\times20,\ 100\times4,\ 30\times20,\ 30\times4,\ 6\times20,\ 6\times4\).
  3. Đếm các chữ số 0 từ giá trị hàng và gắn chúng vào. Nhân các chữ số khác 0 trước, rồi thêm các chữ số 0. Với \(30 \times 20\): \(3 \times 2 = 6\), thêm hai chữ số 0 (mỗi thừa số một chữ số 0) được 600.
  4. Liệt kê tất cả tích riêng phần thành một cột, thẳng hàng theo giá trị hàng. 2000, 400, 600, 120, 120, 24. Xếp thẳng hàng đơn vị, chục, trăm và nghìn giúp phép cộng dễ hơn.
  5. Cộng các tích riêng phần để được tích. \(2000 + 400 + 600 + 120 + 120 + 24 = 3264\).
  6. Kiểm tra bằng ước lượng làm tròn. Làm tròn 136 thành 130 và 24 thành 25: \(130 \times 25 = 3250\). Con số này gần với 3.264, nên đáp số hợp lý.
Quảng cáo

Thuật ngữ chính

Thừa số
Số được nhân với số khác. Trong \(136 \times 24\), các thừa số là 136 và 24.
Tích
Kết quả của phép nhân. Ở đây tích là 3.264.
Giá trị hàng
Giá trị của một chữ số dựa trên vị trí của nó: hàng đơn vị, hàng chục, hàng trăm, và cứ thế. Trong 136, số 3 có giá trị 30.
Dạng khai triển
Một số được viết thành tổng các giá trị hàng của các chữ số, chẳng hạn \(136 = 100 + 30 + 6\).
Tích riêng phần
Tích của một phần theo giá trị hàng của thừa số thứ nhất với một phần theo giá trị hàng của thừa số thứ hai, chẳng hạn \(30 \times 20 = 600\). Cộng tất cả các tích riêng phần sẽ được tích cuối cùng.
Tính chất phân phối
Quy tắc rằng \(a \times (b + c) = a \times b + a \times c\). Tích riêng phần áp dụng quy tắc này cho cả hai thừa số: \((100 + 30 + 6)(20 + 4)\) khai triển thành mọi tích từng cặp.
Thuật toán chuẩn (theo cột)
Phương pháp gọn hơn, tính ra cùng các tích riêng phần nhưng che giấu giá trị hàng. Phương pháp này nhân từng chữ số, nhớ số và dịch các hàng sang trái. Tích riêng phần ghi đầy đủ từng bước nên dễ theo dõi và kiểm tra hơn.
Mô hình diện tích (hình hộp)
Phiên bản trực quan của cùng phương pháp. Một hình chữ nhật được chia thành các ô theo giá trị hàng, và diện tích mỗi ô là một tích riêng phần. Phương pháp tích riêng phần liệt kê các diện tích đó thành một cột thay vì một lưới.

Câu hỏi thường gặp

Sẽ có bao nhiêu tích riêng? Khoảng bằng số chữ số khác 0 của số thứ nhất nhân với số chữ số khác 0 của số thứ hai.

Có dùng được với số lớn không? Có — phương pháp này áp dụng được cho số có bao nhiêu chữ số cũng được; chỉ là sẽ có thêm nhiều tích riêng cần cộng hơn.

Cách này có giống thuật toán nhân thông thường không? Kết quả thì giống hệt. Cách đặt tính nhân theo cột thông thường thực ra chỉ là phiên bản rút gọn của phương pháp tích riêng, gộp các bước lại với nhau.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Toán học và Thống kê

Xem tất cả máy tính Toán học và Thống kê