Ứng Suất Cắt Là Gì?
Ứng suất cắt (\(\tau\)) là nội lực trên một đơn vị diện tích tác dụng song song (tiếp tuyến) với mặt cắt ngang của vật liệu, khác với ứng suất pháp tác dụng vuông góc. Loại ứng suất này xuất hiện mỗi khi một lực có xu hướng làm một phần của vật thể trượt qua phần liền kề — chẳng hạn như bu lông chịu tải, mối nối đinh tán, hay dầm truyền lực ngang. Công cụ này sử dụng quan hệ ứng suất cắt trung bình cơ bản $$\tau = \frac{F}{A}$$ và trả về kết quả theo pascal (Pa), kilopascal (kPa) và megapascal (MPa).
Cách Sử Dụng Công Cụ
Nhập lực cắt F theo đơn vị newton (N) và diện tích mặt cắt ngang A theo mét vuông (m²) mà lực tác dụng lên. Công cụ sẽ chia lực cho diện tích để cho ra ứng suất cắt trung bình. Nếu diện tích của bạn đang tính bằng mm², hãy đổi trước: \(1\ \text{mm}^2 = 1\times10^{-6}\ \text{m}^2\).
Giải Thích Công Thức
Phương trình chủ đạo là $$\tau = \frac{F}{A}$$ trong đó \(\tau\) là ứng suất cắt (\(\text{Pa} = \text{N/m}^2\)), \(F\) là lực cắt tác dụng (N), và \(A\) là diện tích mà lực tác dụng lên (m²). Vì 1 Pa là đơn vị khá nhỏ, kết quả trong kỹ thuật thường được biểu diễn bằng MPa (\(1\ \text{MPa} = 1.000.000\ \text{Pa}\)). Phép tính giả định ứng suất phân bố đều trên toàn bộ diện tích — một giả thiết đơn giản hóa phổ biến khi tính ứng suất cắt trung bình.
Ví Dụ Minh Họa
Giả sử một chốt chịu lực cắt 5.000 N trên diện tích mặt cắt ngang 0,01 m². Khi đó $$\tau = \frac{5.000}{0{,}01} = 500.000\ \text{Pa} = 500\ \text{kPa} = 0{,}5\ \text{MPa}.$$ Nếu giá trị này vượt quá giới hạn bền cắt của vật liệu, chốt sẽ bị phá hủy do cắt.
Câu Hỏi Thường Gặp
Tôi nên dùng đơn vị nào? Hãy dùng newton cho lực và mét vuông cho diện tích để có ứng suất theo pascal. Công cụ cũng tự động quy đổi sang kPa và MPa.
Đây là ứng suất cắt trung bình hay cực đại? Công cụ cho ra ứng suất cắt trung bình. Ứng suất cắt cực đại trong dầm hoặc các mặt cắt không đều có thể lớn hơn và cần dùng công thức phân bố ứng suất cắt phù hợp.
Làm sao để xử lý trường hợp cắt kép (double shear)? Trong cắt kép (hai mặt cắt cùng chịu tải), hãy lấy tổng diện tích của cả hai mặt phẳng làm A; điều này làm ứng suất giảm đi một nửa so với cắt đơn.