Công cụ tính hình ngôi sao là gì?
Đa giác sao (như ngôi sao 5 cánh quen thuộc, ngôi sao David 6 cánh, v.v.) được tạo nên từ n đỉnh ngoài nằm trên một đường tròn lớn bán kính R và n đỉnh trong nằm trên một đường tròn nhỏ bán kính r. Công cụ này giúp bạn tính diện tích phần bao kín, độ dài mỗi cạnh và tổng chu vi của ngôi sao chỉ từ ba thông số đầu vào.
Cách sử dụng
Nhập số cánh n (từ 3 trở lên), bán kính ngoài R (khoảng cách từ tâm đến đầu mũi cánh) và bán kính trong r (khoảng cách từ tâm đến điểm lõm giữa hai cánh). Công cụ sẽ lập tức cho ra diện tích theo đơn vị vuông, độ dài một cạnh xiên và chu vi (ngôi sao có \(2n\) cạnh).
Giải thích công thức
Ngôi sao có thể được chia thành \(2n\) tam giác giống hệt nhau, mỗi tam giác có góc nửa bằng \(\pi/n\) với hai cạnh \(R\) và \(r\). Diện tích mỗi tam giác là \(\tfrac{1}{2}\cdot R\cdot r\cdot\sin(\pi/n)\), và có tất cả \(2n\) tam giác, cho ra kết quả gọn gàng:
$$A = n \cdot r \cdot R \cdot \sin\!\left(\frac{\pi}{n}\right)$$
Cạnh nối từ một đỉnh ngoài ở bán kính \(R\) đến đỉnh trong kế bên ở bán kính \(r\) (lệch một góc \(\pi/n\)) có độ dài $$e = \sqrt{\left(R - r\cos\tfrac{\pi}{n}\right)^{2} + \left(r\sin\tfrac{\pi}{n}\right)^{2}}$$ và chu vi bằng \(2n\cdot e\).
Ví dụ minh họa
Với một ngôi sao 5 cánh cổ điển có \(R = 10\) và \(r = 5\): $$A = 5 \cdot 5 \cdot 10 \cdot \sin(36°) = 250 \cdot 0{,}587785 \approx 146{,}95$$ đơn vị vuông. Độ dài cạnh là $$\sqrt{(10 - 5\cdot\cos 36°)^{2} + (5\cdot\sin 36°)^{2}} = \sqrt{(10 - 4{,}0451)^{2} + (2{,}9389)^{2}} \approx \sqrt{35{,}46 + 8{,}64} \approx 6{,}6408$$ do đó chu vi là \(10 \cdot 6{,}6408 \approx 66{,}41\).
Diện tích và chu vi hình sao với số điểm thông thường
Ngôi sao có 2n đỉnh: n đỉnh ngoài ở khoảng cách R từ tâm và n đỉnh trong ở khoảng cách r, xen kẽ nhau mỗi π/n radian. Nó được chia thành 2n tam giác, mỗi tam giác có diện tích ½·R·r·sin(π/n), nên \(A = n\,R\,r\,\sin(\pi/n)\). Mỗi cạnh nối một đỉnh nhọn với một đỉnh trong lân cận, vì vậy theo định lý cosin \(e = \sqrt{R^2 + r^2 - 2Rr\cos(\pi/n)}\) và chu vi là \(P = 2n\,e\). Tất cả các hàng dưới đây dùng R = 10 (đơn vị độ dài bất kỳ; diện tích tính bằng đơn vị bình phương).
| n | R | r | r/R | Diện tích A | Cạnh e | Chu vi 2n·e |
|---|---|---|---|---|---|---|
| 3 | 10 | 4 | 0.4 | 103.923 | 8.718 | 52.307 |
| 3 | 10 | 5 | 0.5 | 129.904 | 8.660 | 51.962 |
| 3 | 10 | 8 | 0.8 | 207.846 | 9.165 | 54.991 |
| 4 | 10 | 4 | 0.4 | 113.137 | 7.709 | 61.674 |
| 4 | 10 | 5 | 0.5 | 141.421 | 7.368 | 58.945 |
| 4 | 10 | 8 | 0.8 | 226.274 | 7.132 | 57.054 |
| 5 | 10 | 4 | 0.4 | 117.557 | 7.161 | 71.609 |
| 5 | 10 | 5 | 0.5 | 146.946 | 6.641 | 66.407 |
| 5 | 10 | 8 | 0.8 | 235.114 | 5.879 | 58.786 |
| 6 | 10 | 4 | 0.4 | 120.000 | 6.835 | 82.021 |
| 6 | 10 | 5 | 0.5 | 150.000 | 6.197 | 74.359 |
| 6 | 10 | 8 | 0.8 | 240.000 | 5.043 | 60.521 |
| 8 | 10 | 4 | 0.4 | 122.459 | 6.488 | 103.802 |
| 8 | 10 | 5 | 0.5 | 153.073 | 5.711 | 91.371 |
| 8 | 10 | 8 | 0.8 | 244.917 | 4.022 | 64.357 |
| 12 | 10 | 4 | 0.4 | 124.233 | 6.223 | 149.352 |
| 12 | 10 | 5 | 0.5 | 155.291 | 5.330 | 127.917 |
| 12 | 10 | 8 | 0.8 | 248.466 | 3.074 | 73.785 |
Ví dụ kiểm tra (n = 5, R = 10, r = 4): \(A = 5 \cdot 10 \cdot 4 \cdot \sin 36^\circ = 200 \cdot 0.587785 = 117.557\). Cạnh: \(e^2 = 100 + 16 - 80\cos 36^\circ = 116 - 64.721 = 51.279\), nên \(e = 7.161\) và \(P = 10 \cdot 7.161 = 71.609\).
Các trường hợp đặc biệt:
- Khi \(r = R\cos(\pi/n)\), mỗi đỉnh trong nằm đúng trên đoạn thẳng nối hai đỉnh nhọn lân cận. Các cạnh trở nên thẳng hàng và hình suy biến thành một n-giác đều thông thường, không còn là hình sao. Với R = 10, điều này xảy ra ở r = 5 khi n = 3 (hàng tam giác ở trên: diện tích 129.904 chính là của tam giác đều có bán kính ngoại tiếp 10), r ≈ 7.071 khi n = 4, r ≈ 8.090 khi n = 5, r ≈ 8.660 khi n = 6, r ≈ 9.239 khi n = 8 và r ≈ 9.659 khi n = 12.
- Khi r nằm giữa \(R\cos(\pi/n)\) và R, hình có dạng lồi, không còn trông như hình sao. Điều này áp dụng cho các hàng n = 3, r = 8 (một lục giác lồi) và n = 4, r = 8 (một bát giác lồi).
- Chỉ khi r = R thì cả 2n đỉnh mới cùng nằm trên một đường tròn, tạo thành một 2n-giác đều. Các công thức vẫn đúng trong trường hợp này, ví dụ diện tích của một 2n-giác đều là \(n R^2 \sin(\pi/n)\).
Thuật ngữ và biến số của đa giác hình sao
- Số điểm n
- Số cánh (đỉnh ngoài) của ngôi sao. Đây phải là số nguyên ít nhất bằng 3 (3 = sao tam giác, 5 = sao kiểu pentagram, v.v.).
- Bán kính ngoài R
- Khoảng cách từ tâm đến mỗi đỉnh nhọn. Tất cả các đỉnh nhọn nằm trên một đường tròn bán kính R.
- Bán kính trong r
- Khoảng cách từ tâm đến mỗi đỉnh trong. Tất cả các đỉnh trong nằm trên một đường tròn bán kính r. Với một hình sao thực sự, r phải nhỏ hơn R (và dương).
- Đỉnh ngoài (mũi nhọn)
- Một điểm của ngôi sao ở khoảng cách R từ tâm, nơi hai cạnh gặp nhau tạo thành góc lồi.
- Đỉnh trong (hõm/khía)
- Điểm ở khoảng cách r từ tâm, nằm cách đều theo góc (π/n) giữa hai đỉnh nhọn lân cận. Góc trong tại đó là góc lõm (lớn hơn 180°) khi hình sao lõm.
- Cạnh
- Đoạn thẳng nối một đỉnh nhọn với một đỉnh trong liền kề. Tất cả các cạnh có cùng độ dài \(e = \sqrt{R^2 + r^2 - 2Rr\cos(\pi/n)}\).
- 2n cạnh
- Một ngôi sao n cánh có n đỉnh nhọn và n đỉnh trong, tức 2n đỉnh và 2n cạnh. Do đó chu vi là \(2n \cdot e\).
- Đa giác sao đều so với 2n-giác lõm hình sao
- Đa giác sao đều theo nghĩa chặt chẽ (như pentagram {5/2}) được tạo bằng cách nối mỗi điểm thứ k trên một đường tròn, nên các cạnh của nó cắt nhau. Hình mà máy tính này đo thì khác: đó là một 2n-giác lõm đơn giản (không tự cắt) với các đỉnh xen kẽ nằm trên hai đường tròn. Hình này có các cạnh bằng nhau và các góc bằng nhau tại đỉnh nhọn và đỉnh trong, nhưng không phải đa giác đều trừ khi r = R.
- Tỷ số r/R (độ nhọn)
- Tỷ số nhỏ hơn cho gai mảnh và nhọn hơn; tỷ số gần bằng 1 cho các mũi nhọn tù. Hình chỉ là hình sao lõm khi \(r/R < \cos(\pi/n)\). Tại \(r/R = \cos(\pi/n)\) nó trở thành một n-giác đều, và lớn hơn mức đó thì nó lồi.
Câu hỏi thường gặp
Công cụ có dùng được cho mọi số cánh không? Có — bạn nhập bất kỳ giá trị \(n \ge 3\) nào. Với \(n = 3\) bạn sẽ có ngôi sao ba cánh.
Nếu R và r bằng nhau thì sao? Hình sẽ trở thành một đa giác đều \(2n\) cạnh (không còn các điểm lõm), và công thức tính diện tích vẫn đúng.
Công cụ dùng đơn vị nào? Bất kỳ đơn vị nào miễn là nhất quán. Nếu \(R\) và \(r\) tính bằng xăng-ti-mét thì diện tích tính bằng xăng-ti-mét vuông và chu vi tính bằng xăng-ti-mét.