Máy Tính Định Luật Torricelli

Máy Tính Định Luật Torricelli

Dẫn đầu AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

v=2·Gia tốc trọng trường (m/s2)·Chiều cao (m)v = \sqrt{2 \cdot {{\text{Gia tốc trọng trường (m/s}^2\text{)}}} \cdot \text{Chiều cao (m)}}
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

Vận tốc dòng chảy ra
6,264
mét trên giây (m/s)
Chiều cao chất lỏng (h) 2 m
Gia tốc trọng trường (g) 9,81 m/s²

Báo lỗi nội dung trang này

Định Luật Torricelli Là Gì?

Định luật Torricelli mô tả tốc độ chất lỏng phun ra qua một lỗ trên thành bình chứa. Được nhà bác học Evangelista Torricelli phát hiện vào năm 1643, định luật phát biểu rằng vận tốc dòng chảy ra của một chất lỏng lý tưởng (không ma sát, không nén được) khi thoát ra khỏi lỗ bằng đúng tốc độ mà một vật rơi tự do đạt được khi rơi từ độ cao của mặt thoáng chất lỏng xuống tới lỗ. Vì vậy, đây được xem là một trường hợp riêng của phương trình Bernoulli.

Bình nước có một lỗ ở thành bên tại độ sâu h dưới mặt nước, tia chất lỏng phun ra theo phương ngang
Định luật Torricelli: chất lỏng thoát ra khỏi lỗ ở độ sâu h với vận tốc \(v = \sqrt{2gh}\).

Công Thức

Vận tốc dòng chảy ra được tính theo công thức:

$$v = \sqrt{2gh}$$

trong đó v là vận tốc thoát ra (m/s), g là gia tốc trọng trường (khoảng 9,81 m/s² trên Trái Đất), và h là khoảng cách thẳng đứng từ mặt thoáng của chất lỏng xuống tới tâm của lỗ (m). Lưu ý rằng vận tốc không phụ thuộc vào khối lượng riêng của chất lỏng — mà chỉ phụ thuộc vào chiều cao cột chất lỏng phía trên lỗ.

Cách Dùng Máy Tính

Hãy nhập chiều cao cột chất lỏng phía trên lỗ (tính bằng mét) và gia tốc trọng trường (mặc định là 9,81 m/s² của Trái Đất). Máy tính sẽ trả về vận tốc dòng chảy ra tính bằng mét trên giây. Nếu muốn mô phỏng cho một hành tinh khác, bạn chỉ cần thay đổi giá trị gia tốc trọng trường — ví dụ nhập 1,62 cho Mặt Trăng hoặc 3,71 cho Sao Hỏa.

Quảng cáo

Ví Dụ Minh Họa

Giả sử một bể nước có mặt thoáng cao hơn lỗ thoát nhỏ 2 mét, với g = 9,81 m/s². Khi đó $$v = \sqrt{2 \times 9{,}81 \times 2} = \sqrt{39{,}24} \approx 6{,}26 \text{ m/s}.$$ Nước sẽ phun ra với tốc độ khoảng 6,3 mét trên giây, bất kể đó là nước, dầu hay bất kỳ chất lỏng lý tưởng nào khác.

Hai bình đặt cạnh nhau cho thấy độ sâu lớn hơn tạo ra tia phun nhanh hơn và xa hơn
Chiều cao chất lỏng h càng lớn thì vận tốc thoát càng cao và tia phun càng xa.

Vận tốc thoát tại các độ cao và gia tốc trọng trường khác nhau

Định luật Torricelli cho biết vận tốc thoát lý tưởng của chất lỏng rời khỏi một lỗ nhỏ ở độ sâu \(h\) dưới mặt thoáng tự do: \(v = \sqrt{2gh}\). Bảng sử dụng trọng trường Trái Đất \(g = 9.81\ \text{m/s}^2\).

Thiên thể Độ cao h (m) g (m/s²) Vận tốc thoát v (m/s)
Trái Đất 0.1 9.81 1.40
Trái Đất 0.5 9.81 3.13
Trái Đất 1 9.81 4.43
Trái Đất 2 9.81 6.26
Trái Đất 5 9.81 9.90
Trái Đất 10 9.81 14.01
Mặt Trăng 2 1.62 2.55
Sao Hỏa 2 3.71 3.85

Kiểm tra minh họa cho hàng Mặt Trăng: \(v = \sqrt{2 \times 1.62 \times 2} = \sqrt{6.48} \approx 2.55\ \text{m/s}\).

Vì \(v\) phụ thuộc vào căn bậc hai của \(h\), tăng gấp bốn lần độ cao chỉ làm vận tốc tăng gấp đôi. Ví dụ, khi đi từ 0.5 m lên 2 m, \(v\) tăng từ 3.13 m/s lên 6.26 m/s, còn đi từ 2.5 m lên 10 m cũng sẽ làm vận tốc tăng gấp đôi. Quan hệ căn bậc hai tương tự cũng áp dụng cho gia tốc trọng trường: ở cùng một độ cao, một vật có gia tốc trọng trường gấp bốn lần sẽ có vận tốc gấp đôi.

Giá trị gia tốc trọng trường của các thiên thể thông thường

Thiên thể Gia tốc trọng trường bề mặt g (m/s²)
Trái Đất (gia tốc chuẩn) 9.80665 (thường làm tròn thành 9.81)
Mặt Trăng 1.62
Sao Hỏa 3.71
Sao Kim 8.87
Sao Mộc 24.79
Sao Thổ 10.44
Mặt Trời 274

Giá trị 9.80665 m/s² là gia tốc trọng trường chuẩn theo quy ước. Gia tốc trọng trường thực tế trên Trái Đất thay đổi nhẹ theo vĩ độ và độ cao: nó thấp hơn một chút ở xích đạo và ở độ cao lớn, và cao hơn một chút gần hai cực. Đối với hầu hết các phép tính vận tốc thoát trong thực tế, 9.81 m/s² là đủ chính xác. Các giá trị của thiên thể khác là giá trị bề mặt gần đúng (đối với các hành tinh khí khổng lồ và Mặt Trời, được lấy tại bề mặt quan sát được hoặc mức tham chiếu).

Quảng cáo

Diễn giải kết quả và các hiệu chỉnh trong thực tế

Máy tính trả về vận tốc thoát lý tưởng. Giá trị này bằng vận tốc mà một vật đạt được khi rơi tự do từ độ cao \(h\), vì thế năng riêng của chất lỏng, \(gh\), được chuyển thành động năng, \(\tfrac{1}{2}v^2\). Lưu ý rằng vận tốc không phụ thuộc vào khối lượng riêng của chất lỏng.

Các hiệu chỉnh thực tế

  • Hệ số vận tốc: vận tốc thực tế là \(v_{\text{actual}} = C_v \sqrt{2gh}\), trong đó \(C_v\) thường khoảng 0.95–0.99 đối với lỗ có mép bo tròn tốt, phản ánh tổn thất do ma sát.
  • Hệ số lưu lượng: tia chất lỏng co lại ngay bên ngoài lỗ (vena contracta), do đó lưu lượng là \(Q = C_d \, A \sqrt{2gh}\). Đối với lỗ có mép sắc, \(C_d\) khoảng 0.6.

Ví dụ: một lỗ có đường kính 1 cm, mép sắc, ở \(h = 1\ \text{m}\). Diện tích \(A = \pi (0.005)^2 \approx 7.854 \times 10^{-5}\ \text{m}^2\). Vận tốc lý tưởng \(v = \sqrt{2 \times 9.81 \times 1} \approx 4.43\ \text{m/s}\). Khi đó \(Q = 0.6 \times 7.854 \times 10^{-5} \times 4.43 \approx 2.09 \times 10^{-4}\ \text{m}^3/\text{s}\), tức khoảng 0.21 L/s.

Giả định

  • Bình chứa lớn so với lỗ, nên mực chất lỏng hạ xuống chậm.
  • Lỗ nhỏ so với độ sâu của chất lỏng.
  • Chất lỏng không nén được với độ nhớt không đáng kể, và dòng chảy ổn định.
  • Mặt thoáng và tia chất lỏng đều thông với khí quyển.

Khi bình chứa thoát nước, \(h\) giảm và vận tốc cũng giảm theo, vì vậy kết quả chỉ áp dụng cho thời điểm ứng với độ cao đã nhập. Nếu khoảng không phía trên chất lỏng có áp suất, áp suất dư thêm \(\Delta P\) sẽ cộng thêm vào cột áp dẫn động: \(v = \sqrt{2\left(gh + \Delta P/\rho\right)}\), trong đó \(\rho\) là khối lượng riêng của chất lỏng. Máy tính này giả định \(\Delta P = 0\).

Câu Hỏi Thường Gặp

Kích thước lỗ có ảnh hưởng không? Tốc độ thoát ra theo dự đoán của định luật Torricelli không phụ thuộc vào kích thước lỗ, nhưng lưu lượng thể tích (tốc độ × diện tích) thì có.

Dự đoán này có chính xác trong thực tế không? Không hoàn toàn. Chất lỏng thực có độ nhớt và dòng phun bị co lại (hiện tượng vena contracta), nên vận tốc thực tế thấp hơn một chút. Người ta dùng hệ số xả (thường từ 0,6 đến 0,98) để hiệu chỉnh điều này.

Vì sao công thức không có khối lượng riêng? Cả thế năng trọng trường lẫn động năng đều tỉ lệ với khối lượng, nên khối lượng riêng bị triệt tiêu, khiến vận tốc chỉ còn phụ thuộc vào g và h.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Vật lý và Kỹ thuật

Xem tất cả máy tính Vật lý và Kỹ thuật