Công cụ tính quá liều Tylenol (Paracetamol) là gì?
Đây là công cụ tham khảo giúp ước tính lượng paracetamol (acetaminophen) đã uống tính theo miligam trên mỗi kilôgam cân nặng, rồi so sánh với ngưỡng gây độc thường được nhắc đến trong y văn. Ngộ độc cấp do uống một lần thường được xem là có thể xảy ra ở mức khoảng 150 mg/kg, trong khi một số phác đồ lấy 200 mg/kg làm mốc tham chiếu khác. Lưu ý: đây không phải là thiết bị chẩn đoán. (Tại Việt Nam, paracetamol là tên gọi quen thuộc hơn, còn "acetaminophen" và "Tylenol" là cách gọi phổ biến ở Mỹ.)
Cách sử dụng
Nhập cân nặng của người bệnh (kg), số viên hoặc số liều đã uống, hàm lượng mỗi viên tính bằng miligam, và chọn ngưỡng độc mà bạn muốn đối chiếu. Công cụ sẽ nhân số viên với hàm lượng để ra tổng số miligam đã uống, sau đó chia cho cân nặng để tính ra liều trên mỗi kilôgam.
Công thức
Liều đã uống (mg/kg) = (Số viên × Hàm lượng mỗi viên tính bằng mg) ÷ Cân nặng tính bằng kg. Nếu liều tính được lớn hơn hoặc bằng ngưỡng đã chọn (150 hoặc 200 mg/kg), kết quả sẽ cảnh báo có nguy cơ.
$$\text{Dose}_{\text{mg/kg}} = \frac{\text{Tablets} \times \text{Strength (mg)}}{\text{Weight (kg)}}$$
$$\text{\% of Threshold} = \frac{\text{Dose}_{\text{mg/kg}}}{\text{Threshold (mg/kg)}} \times 100$$
$$\text{Risk if } \text{Dose}_{\text{mg/kg}} \ge \text{Threshold}$$
Ví dụ minh họa
Một người lớn nặng 70 kg uống hai mươi viên loại 500 mg: tổng = \(20 \times 500 = 10{,}000\) mg. Liều = \(10{,}000 \div 70 \approx 142{,}86\) mg/kg. So với ngưỡng 150 mg/kg, con số này tương đương khoảng 95% ngưỡng và vẫn nằm dưới ngưỡng, nên mức cảnh báo nguy cơ là 0. Một người nặng 50 kg uống ba mươi viên loại 500 mg sẽ nạp vào 15.000 mg, tức 300 mg/kg — vượt xa ngưỡng 200 mg/kg (bằng 150% ngưỡng), nên mức cảnh báo nguy cơ là 1.
Câu hỏi thường gặp
Công cụ này có thay thế được việc chăm sóc y tế không? Không. Khi nghi ngờ quá liều, hãy gọi ngay cấp cứu hoặc Trung tâm Chống độc bất kể kết quả ước tính ở đây là gì.
Nên dùng ngưỡng nào? Ngưỡng 150 mg/kg thận trọng hơn; một số tài liệu dùng 200 mg/kg. Bác sĩ dựa vào nồng độ paracetamol trong máu và biểu đồ Rumack-Matthew, chứ không chỉ dựa vào ước tính theo cân nặng.
Thời điểm uống có quan trọng không? Có — việc đánh giá nguy cơ phụ thuộc rất nhiều vào khoảng thời gian kể từ lúc uống và nồng độ paracetamol trong máu, điều mà công cụ đơn giản này không mô phỏng được.