Tekrarsız Kombinasyon Nedir?
Tekrarsız kombinasyon, n farklı öğeden oluşan bir kümeden r tanesini seçerek oluşturabileceğiniz farklı grupların sayısını verir. Burada seçim sırası önemli değildir ve hiçbir öğe birden fazla kez seçilemez. "Kaç farklı 5 kartlık poker eli vardır?" ya da "10 kişiden 3 kişilik bir komite kaç şekilde seçilebilir?" gibi sorulara yanıt verir.
Hesap Makinesi Nasıl Kullanılır?
Toplam öğe sayısını n alanına, seçmek istediğiniz öğe sayısını ise r alanına girin. Hesap makinesi anında \(C(n, r)\) değerini, yani farklı kombinasyon sayısını gösterir. Unutmayın: \(r\) değeri \(n\) değerinden büyük olamaz; eğer büyükse sonuç 0 olur, çünkü var olandan daha fazla öğe seçemezsiniz.
Formülün Açıklaması
Formül $$C(n, r) = \frac{\text{n}!}{\text{r}!\,\left(\text{n} - \text{r}\right)!}$$ şeklindedir; buradaki "!" işareti faktöriyeli, yani o sayıya kadar olan tüm pozitif tam sayıların çarpımını ifade eder. Paydaki \(n!\), tüm sıralı dizilişleri sayar; \(r!\)'e bölmek seçilen grup içindeki sıralamaları, \((n - r)!\)'e bölmek ise dışarıda kalan öğelerin sıralamalarını ortadan kaldırır. Büyük sayılarda doğruluğu korumak için bu araç, dev faktöriyelleri doğrudan hesaplamak yerine sonucu adım adım (iteratif olarak) hesaplar.
Örnek Çözüm
5 farklı malzemeden 2 tanesini kaç şekilde seçebilirsiniz? $$C(5, 2) = \frac{5!}{2!\,\left(3!\right)} = \frac{120}{2 \cdot 6} = \frac{120}{12} = 10$$ Yani 10 farklı malzeme çifti vardır.
Pascal Üçgeni ve Yaygın C(n, r) Değerleri
Tablo, n = 0 ile 10 arasındaki C(n, r) değerlerini gösterir. Boş hücreler r > n anlamına gelir; bu durumda seçim yapılamaz (değer 0'dır).
| n \ r | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 0 | 1 | ||||||||||
| 1 | 1 | 1 | |||||||||
| 2 | 1 | 2 | 1 | ||||||||
| 3 | 1 | 3 | 3 | 1 | |||||||
| 4 | 1 | 4 | 6 | 4 | 1 | ||||||
| 5 | 1 | 5 | 10 | 10 | 5 | 1 | |||||
| 6 | 1 | 6 | 15 | 20 | 15 | 6 | 1 | ||||
| 7 | 1 | 7 | 21 | 35 | 35 | 21 | 7 | 1 | |||
| 8 | 1 | 8 | 28 | 56 | 70 | 56 | 28 | 8 | 1 | ||
| 9 | 1 | 9 | 36 | 84 | 126 | 126 | 84 | 36 | 9 | 1 | |
| 10 | 1 | 10 | 45 | 120 | 210 | 252 | 210 | 120 | 45 | 10 | 1 |
- Simetri: \(C(n,r)=C(n,n-r)\). Alınacak r öğenin seçilmesi, bırakılacak n − r öğenin seçilmesiyle aynıdır. Her satır ileriden ve geriden aynı okunur.
- Pascal kuralı: \(C(n,r)=C(n-1,r-1)+C(n-1,r)\). Her girdi, hemen üstündeki iki girdinin toplamıdır; örneğin 10. satırda 120 = 36 + 84.
- Her satırın toplamı \(2^n\)'dir; örneğin 10. satırın toplamı 1.024'tür.
nCr Nasıl Elle Hesaplanır
- Simetriyi kullanın. \(C(n,r)=C(n,n-r)\) olduğundan r ile n − r'yi karşılaştırın ve daha küçük olanla çalışın. Örneğin C(50,48) = C(50,2).
- r tane çarpanı n'den başlayarak azalan sırada yazın: \(n\cdot(n-1)\cdot(n-2)\cdots(n-r+1)\). Bu pay kısmıdır.
- Paydaya r! yazın: \(r\cdot(r-1)\cdots 2\cdot 1\).
- Çarpmadan önce ortak çarpanları sadeleştirin. Pay ve paydadaki ortak çarpanları birbirine bölün. Bu, sayıları küçük tutar ve sonucun tam çıkmasını sağlar; çünkü nihai cevap her zaman bir tam sayıdır.
- Kalanları çarparak sonucu elde edin.
- Küçük bir örnekle doğrulayın. C(7,3) için: \(\frac{7\cdot 6\cdot 5}{3\cdot 2\cdot 1}=\frac{210}{6}=35\). Simetri kontrolü: C(7,4) = \(\frac{7\cdot 6\cdot 5\cdot 4}{24}=35\), bu da yukarıdaki tabloyla eşleşir.
Sıkça Sorulan Sorular
Kombinasyon ile permütasyon arasındaki fark nedir? Permütasyonda sıra önemlidir (AB ≠ BA); kombinasyonda ise önemli değildir (AB = BA). Kombinasyon sayısı her zaman permütasyon sayısına eşit ya da ondan azdır.
\(C(n, 0)\) kaçtır? Sonuç 1'dir; hiçbir şey seçmemenin tek bir yolu vardır.
Burada "tekrarsız" olması önemli mi? Evet. Tekrarsız olması, her öğenin bir grup içinde en fazla bir kez yer alabileceği anlamına gelir; bu da bu hesap makinesinin çözdüğü standart nCr durumudur.