Ortak çarpan nedir?
İki tam sayının ortak çarpanı (ya da ortak böleni), her ikisini de kalansız bölen sayıdır. Örneğin 6 sayısı hem 12'yi hem de 18'i tam böler; dolayısıyla 6, 12 ile 18'in ortak çarpanıdır. Her pozitif tam sayı çifti en az bir ortak çarpanı paylaşır: 1 sayısı. Bu araç, seçtiğiniz iki sayının tüm ortak çarpanlarını ve en büyük ortak böleni (EBOB) eksiksiz olarak listeler.
Hesaplama aracı nasıl kullanılır?
İki tam sayınızı a ve b alanlarına girin ve sonuçları görüntüleyin. Üstteki kutu, tüm ortak çarpanları sıralı biçimde gösterir; altındaki tablo ise kaç tane olduğunu belirtir ve listedeki en büyük sayı olan en büyük ortak böleni (EBOB) öne çıkarır. Araç her pozitif tam sayıyla çalışır; kesirleri sadeleştirirken, çarpanlara ayırırken ve sayılar teorisi ödevlerinde işinize yarar.
Formül nasıl çalışır?
Hesaplama aracı, 1'den iki sayının küçüğüne kadar her d tam sayısını kontrol eder. Bir d değeri, hem a mod d = 0 hem de b mod d = 0 olduğunda — yani her iki bölme de kalan vermediğinde — ortak çarpan sayılır. Uygun tüm değerleri bir araya getirmek ortak çarpanlar kümesini verir; bunların en büyüğü ise EBOB'tur.
$$\text{Ortak çarpanlar} = \{\, d : a \bmod d = 0 \;\text{ve}\; b \bmod d = 0 \,\}$$
$$\text{EBOB}(a,b) = \max\{\, d : a \bmod d = 0,\; b \bmod d = 0 \,\}$$
Örnek çözüm
\(a = 12\) ve \(b = 18\) olsun. 12'nin bölenleri 1, 2, 3, 4, 6, 12'dir; 18'in bölenleri ise 1, 2, 3, 6, 9, 18'dir. Her iki listede de yer alan değerler 1, 2, 3, 6'dır. Yani 4 ortak çarpan vardır ve en büyük ortak bölen 6'dır.
Ortak Çarpanlar Nasıl Elle Bulunur
İki tam sayı \(a\) ve \(b\) için ortak bir çarpan, ikisini de kalansız bölen pozitif bir tam sayıdır. Aşağıda 48 ve 18 örneğiyle adım adım yöntem verilmiştir.
- Her sayının tüm bölenlerini listeleyin. 1'den \(\lfloor\sqrt{n}\rfloor\) değerine kadar tam sayı \(d\) değerlerini deneyin. \(d\), \(n\)'yi böldüğünde hem \(d\) hem de \(n/d\) değerini kaydedin. 48 için (\(\sqrt{48}\approx 6.93\), bu yüzden 1 ile 6 arasını deneyin): 1×48, 2×24, 3×16, 4×12, 6×8, bu da 1, 2, 3, 4, 6, 8, 12, 16, 24, 48 değerlerini verir. 18 için (\(\sqrt{18}\approx 4.24\), bu yüzden 1 ile 4 arasını deneyin): 1×18, 2×9, 3×6, bu da 1, 2, 3, 6, 9, 18 değerlerini verir.
- Ortak olanları daire içine alın. Her iki listede de yer alan bölenler 1, 2, 3 ve 6'dır.
- Ortak olan en büyük bölen EBOB'tur. Burada en büyük ortak çarpan 6'dır.
Kısayol: Önce EBOB'u bulun
Asal çarpanlara ayırma: 48 = 24 · 3 ve 18 = 2 · 32. Her ortak asal sayıyı en küçük kuvvetine alın: 21 · 31 = 6.
Öklid algoritması: Kalan 0 olana kadar, büyük sayıyı küçük sayıya bölmekten kalanla tekrar tekrar değiştirin. Sıfır olmayan son kalan EBOB'tur.
$$48 = 2 \times 18 + 12$$
$$18 = 1 \times 12 + 6$$
$$12 = 2 \times 6 + 0$$
Sıfır olmayan son kalan 6'dır, dolayısıyla \(\gcd(48,18) = 6\). Kontrol etmek için hesap makinesini kullanın: 48 ve 18'in EBOB'u 6'dır.
EBOB'dan tam listenin oluşturulması
\(a\) ve \(b\) sayılarının her ortak çarpanı, EBOB'larının bir bölenidir; EBOB'un her böleni de ortak bir çarpandır. Dolayısıyla EBOB'u bildiğinizde yalnızca onun bölenlerini listelemeniz yeterlidir. EBOB = 6 için bölenler 1, 2, 3 ve 6'dır; bu da 2. adımda bulunan ortak çarpanlarla eşleşir. Her sayıyı değil, yalnızca bir sayıyı çarpanlarına ayırdığınız için büyük sayılarda bu yöntem çok daha hızlıdır.
EBOB 1 ise sayılar aralarında asaldır ve tek ortak çarpanları 1'dir.
Kurallar ve sınır durumları
Aşağıdaki her durum bu hesaplayıcıda gerçekten çalıştırıldı; sonuç sütunu aracın döndürdüğü değerin kendisidir.
| Durum | Girdi | Sonuç |
|---|---|---|
| Negatif sayıyla (−12 ve 18) | -12, 18 | 1, 2, 3, 6 |
| Sıfırla (0 ve 12) | 0, 12 | 1, 2, 3, 4, 6, 12 |
2026-11-08 tarihinde kontrol edildi
Sıkça sorulan sorular
İki sayının her zaman ortak çarpanı var mıdır? Evet — her pozitif tam sayı çifti 1 çarpanını paylaşır. Eğer ortak çarpanları yalnızca 1 ise, bu sayılara aralarında asal (kardeş asal) denir.
Ortak çarpan ile EBOB arasındaki fark nedir? Ortak çarpanlar, paylaşılan tüm bölenlerdir; EBOB ise bunların yalnızca en büyüğüdür.
Negatif sayılar veya sıfır kullanabilir miyim? Bu araç pozitif tam sayılarla çalışır. Negatif girişler mutlak değerleriyle ele alınır ve 1'in altındaki değerler 1'e yuvarlanır.