Satılan Malın Maliyeti (SMM / COGS) Nedir?
Satılan malın maliyeti (uluslararası literatürde COGS, Türkçe muhasebede çoğunlukla SMM olarak geçer), bir işletmenin bir hesap dönemi içinde sattığı malların üretim ya da satın alma maliyetini ifade eder. Hammadde ve ticari mal maliyetlerini kapsar; buna karşılık dağıtım, pazarlama ve genel giderler gibi dolaylı masraflar bu kaleme dahil edilmez. SMM, brüt kârı bulmak için gelirden düşülür ve bu yönüyle gelir tablosunun en kritik kalemlerinden biridir.
Bu Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Üç değer girmeniz yeterli: dönem başı stok (dönemin başındaki stok değeri), alımlar (dönem içinde satın alınan stok veya malzemeler) ve dönem sonu stok (dönem sonunda elinizde kalan stoğun değeri). Araç, satışa hazır mallarla birlikte SMM'nizi anında hesaplar.
Formül Nasıl İşliyor?
SMM formülü şöyledir: $$\text{SMM} = \text{Dönem Başı Stok} + \text{Alımlar} - \text{Dönem Sonu Stok}$$ Mantığı oldukça basittir: satabileceğiniz her şeyi (açılış stoğu artı yeni alımlar) toplayın, ardından dönem sonunda rafta kalanları çıkarın. Geriye kalan, yani "eksilen" kısım satılmış demektir; işte bu da satılan malın maliyetinizdir.
Örnek Hesaplama
Diyelim ki bir perakendeci çeyreğe 10.000 $ stokla başlıyor, çeyrek boyunca 5.000 $ daha alım yapıyor ve dönemi 4.000 $ stokla kapatıyor. $$\text{SMM} = 10.000 + 5.000 - 4.000 = \mathbf{11.000\ \$}$$ Satışa hazır mallar toplam 15.000 $ idi; bunun 4.000 $'lık kısmı elde kaldığına göre, 11.000 $'lık bölümü satılmıştır.
Sıkça Sorulan Sorular
SMM nakliye veya işçiliği kapsar mı? Doğrudan işçilik ve stoğu temin etmek için ödenen nakliye (alış navlunu) genellikle dahil edilir; satış ve idari giderler ise dahil edilmez.
SMM negatif çıkarsa ne anlama gelir? Negatif bir sonuç çoğunlukla dönem sonu stoğun, dönem başı stok artı alımları aşması demektir. Bu durumda rakamlarınızı yeniden kontrol edin; genellikle bir veri giriş hatasına ya da değerleme sorununa işaret eder.
Stok yöntemi SMM'yi nasıl etkiler? FIFO (ilk giren ilk çıkar), LIFO (son giren ilk çıkar) veya ağırlıklı ortalama gibi yöntemler stok değerlerinin nasıl atandığını değiştirir. Bu da dönem başı ve dönem sonu stoğu, dolayısıyla SMM'nizi etkileyebilir. Not: Türkiye'de Vergi Usul Kanunu uyarınca LIFO yöntemi kullanılamaz; ağırlıklı ortalama veya FIFO tercih edilir.
