eGFR Hesaplama Aracı nedir?
Tahmini glomerüler filtrasyon hızı (eGFR), böbreklerin kanı ne kadar iyi süzdüğünü değerlendirmek için elimizdeki en kullanışlı tek değerdir. Bu araç, ABD'deki National Kidney Foundation ve American Society of Nephrology tarafından önerilen, ırktan bağımsız 2021 CKD-EPI kreatinin formülünü kullanır. Rutin bir serum kreatinin sonucunu yaş ve cinsiyetle birlikte değerlendirerek eGFR değerini mL/dk/1,73 m² cinsinden tahmin eder; hesaplamaya hiçbir ırk katsayısı katılmaz.
Nasıl kullanılır?
Önce cinsiyeti seçin, hastanın yaşını (yıl olarak) girin ve serum kreatinin değerini mg/dL biriminde yazın (ABD'de kullanılan standart birim). Hesaplayıcı, eGFR değerini ve buna karşılık gelen kronik böbrek hastalığı (KBH) evresini G1'den (normal, ≥90) G5'e (böbrek yetmezliği, <15) kadar gösterir. Laboratuvarınız kreatinini µmol/L cinsinden veriyorsa, mg/dL'ye çevirmek için önce değeri 88,4'e bölün.
Formülün açıklaması
Denklemde κ değeri erkeklerde 0,9, kadınlarda 0,7; α değeri ise erkeklerde -0,302, kadınlarda -0,241 olarak alınır. Scr/κ oranı bir "min" terimine (α üssü alınır) ve bir "max" terimine (-1,200 üssü alınır) ayrılır; bu iki terim birlikte pürüzsüz, çift eğimli bir eğri oluşturur. Sonuç, yaşın üssü alınan 0,9938 ile ve kadınlarda ek olarak 1,012 katsayısıyla çarpılır.
$$\text{eGFR} = 142 \times \min\!\left(\tfrac{\text{Scr}}{\kappa},1\right)^{\alpha} \times \max\!\left(\tfrac{\text{Scr}}{\kappa},1\right)^{-1.200} \times 0.9938^{\,\text{Age}}$$Erkekler için:
$$\left\{ \begin{aligned} \text{Scr} &= \text{Creatinine (mg/dL)} \\ \kappa &= 0.9,\quad \alpha = -0.302 \end{aligned} \right.$$Kadınlar için:
$$\text{eGFR} = 142 \times \min\!\left(\tfrac{\text{Scr}}{\kappa},1\right)^{\alpha} \times \max\!\left(\tfrac{\text{Scr}}{\kappa},1\right)^{-1.200} \times 0.9938^{\,\text{Age}} \times 1.012$$$$\left\{ \begin{aligned} \text{Scr} &= \text{Creatinine (mg/dL)} \\ \kappa &= 0.7,\quad \alpha = -0.241 \end{aligned} \right.$$
Örnek hesaplama
Kreatinini 1,0 mg/dL olan 50 yaşında bir erkek için: oran = \(1{,}0/0{,}9 = 1{,}111\). \(\min(1{,}111;1)=1\) olduğundan α terimi 1'dir; \(\max(1{,}111;1)^{-1{,}2} = 1{,}111^{-1{,}2} \approx 0{,}8826\). $$\text{eGFR} = 142 \times 1 \times 0{,}8826 \times 0{,}9938^{50} \approx 142 \times 0{,}8826 \times 0{,}7308 \approx 91{,}6$$ 91,6 mL/dk/1,73 m² — yani G1 evresi.
Sıkça sorulan sorular
Neden ırktan bağımsız? 2021 güncellemesi, tüm hastalar için daha adil ve tutarlı bir tahmin sunmak amacıyla ırk düzeltmesini formülden çıkardı.
Normal eGFR kaç olmalı? Sağlıklı yetişkinlerde genellikle ≥90'dır ve yaşla birlikte yavaş yavaş düşer. Üç ay veya daha uzun süre 60'ın altında seyreden değerler KBH'yi düşündürür.
Bu bir tanı mıdır? Hayır. eGFR, klinik değerlendirmeyi destekleyen bir tahmindir; kalıcı olarak anormal seyreden değerler mutlaka bir hekim tarafından değerlendirilmelidir.