Công cụ tính eGFR là gì?
Độ lọc cầu thận ước tính (eGFR) là chỉ số quan trọng nhất để đánh giá khả năng lọc máu của thận. Công cụ này sử dụng công thức CKD-EPI 2021 theo creatinine — phiên bản không dùng hệ số chủng tộc, được Hội Thận học Quốc gia Hoa Kỳ (NKF) và Hội Thận học Hoa Kỳ (ASN) khuyến nghị. Công thức ước tính eGFR theo đơn vị mL/phút/1,73 m² dựa trên kết quả creatinine máu thường quy cùng với tuổi và giới tính — hoàn toàn không sử dụng hệ số chủng tộc.
Cách sử dụng
Chọn giới tính, nhập tuổi của người bệnh (tính theo năm) và nhập giá trị creatinine máu theo đơn vị mg/dL (đơn vị tiêu chuẩn tại Mỹ). Công cụ sẽ trả về giá trị eGFR cùng giai đoạn bệnh thận mạn (CKD) tương ứng, từ G1 (bình thường, ≥90) đến G5 (suy thận, <15). Lưu ý: tại Việt Nam và nhiều nước khác, phòng xét nghiệm thường báo creatinine theo µmol/L — nếu vậy, hãy chia cho 88,4 để đổi sang mg/dL trước khi nhập.
Giải thích công thức
Công thức đặt κ bằng 0,9 cho nam và 0,7 cho nữ; α bằng -0,302 cho nam và -0,241 cho nữ. Tỷ số Scr/κ được tách thành phần "min" (lũy thừa α) và phần "max" (lũy thừa -1,200), kết hợp lại tạo nên đường cong hai độ dốc mượt mà. Kết quả được nhân với 0,9938 lũy thừa tuổi, và nhân thêm hệ số 1,012 đối với nữ.
$$\begin{gathered} \text{eGFR} = 142 \times \min\!\left(\tfrac{\text{Scr}}{\kappa},1\right)^{\alpha} \times \max\!\left(\tfrac{\text{Scr}}{\kappa},1\right)^{-1.200} \times 0.9938^{\,\text{Age}} \\[1.5em] \text{where (male)}\quad \left\{ \begin{aligned} \text{Scr} &= \text{Creatinine (mg/dL)} \\ \kappa &= 0.9,\quad \alpha = -0.302 \end{aligned} \right. \end{gathered}$$
$$\begin{gathered} \text{eGFR} = 142 \times \min\!\left(\tfrac{\text{Scr}}{\kappa},1\right)^{\alpha} \times \max\!\left(\tfrac{\text{Scr}}{\kappa},1\right)^{-1.200} \times 0.9938^{\,\text{Age}} \times 1.012 \\[1.5em] \text{where (female)}\quad \left\{ \begin{aligned} \text{Scr} &= \text{Creatinine (mg/dL)} \\ \kappa &= 0.7,\quad \alpha = -0.241 \end{aligned} \right. \end{gathered}$$
Ví dụ minh họa
Một nam giới 50 tuổi có creatinine 1,0 mg/dL: tỷ số = \(1{,}0/0{,}9 = 1{,}111\). \(\min(1{,}111;1)=1\) nên phần α bằng 1; \(\max(1{,}111;1)^{-1{,}2} = 1{,}111^{-1{,}2} \approx 0{,}8826\). $$\text{eGFR} = 142 \times 1 \times 0{,}8826 \times 0{,}9938^{50} \approx 142 \times 0{,}8826 \times 0{,}7308 \approx 91{,}6$$ 91,6 mL/phút/1,73 m² — thuộc giai đoạn G1.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao không dùng hệ số chủng tộc? Bản cập nhật 2021 đã loại bỏ hệ số điều chỉnh theo chủng tộc nhằm đưa ra ước tính công bằng và nhất quán hơn cho mọi người bệnh.
eGFR bao nhiêu là bình thường? Thông thường ≥90 ở người lớn khỏe mạnh và giảm dần theo tuổi. Giá trị dưới 60 kéo dài từ ba tháng trở lên là dấu hiệu gợi ý bệnh thận mạn (CKD).
Đây có phải là chẩn đoán không? Không. eGFR chỉ là một ước tính hỗ trợ cho đánh giá lâm sàng; nếu giá trị bất thường kéo dài, bạn cần được bác sĩ thăm khám và đánh giá.