Dişli Oranı Hesaplama

Dişli Oranı Hesaplama

Lider AI Skill PRO

Hesaplamaya Girin

Formül

Oran=Tahrik Edilen Diş SayısıTahrik Diş SayısıÇıkış Devri=Giriş DevriOran\begin{gathered} \text{Oran} = \frac{\text{Tahrik Edilen Diş Sayısı}}{\text{Tahrik Diş Sayısı}} \\[1.5em] \text{Çıkış Devri} = \frac{\text{Giriş Devri}}{\text{Oran}} \end{gathered}
Kullanım istatistikleri

Reklam

Sonuç

Dişli Oranı
3 : 1
tahrik edilen diş sayısı ÷ tahrik diş sayısı
Çıkış Devri 500 RPM
Tork Çarpanı 3×

Bu sayfadaki bir hatayı bildir

Dişli Oranı Nedir?

Dişli oranı, birbirine kenetlenen iki dişlinin dönme hareketini ve torku nasıl aktardığını ifade eder. Tahrik edilen (çıkış) dişlideki diş sayısının, tahrik (giriş) dişlisindeki diş sayısına oranıdır. Oranın 1'den büyük olması hız düşüşü ile birlikte tork artışı anlamına gelir; 1'den küçük olması ise hızı artırırken torku azaltan bir overdrive (yükseltme) demektir.

Kavraşan iki dişli; küçük tahrik dişlisi ve daha büyük tahrik edilen dişli, diş sayıları etiketli
Küçük bir tahrik dişlisinin büyük bir tahrik edilen dişliyle kavraması dişli oranını belirler.

Bu Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?

Güç kaynağına bağlı tahrik dişlisinin ve yüke bağlı tahrik edilen dişlinin diş sayılarını girin, ardından giriş milinin devir sayısını (RPM) yazın. Araç size dişli oranını, ortaya çıkan çıkış devrini ve dişli oranına eşit olan tork çarpanını (sürtünme kayıpları hesaba katılmadan) verir.

Formülün Açıklaması

Temel denklem şudur: oran = tahrik edilen diş sayısı ÷ tahrik diş sayısı. Çıkış devri, birim zamanda kenetlenme noktasından geçen diş sayısının korunmasından gelir: çıkış RPM = giriş RPM ÷ oran. Güç (ideal koşullarda) korunduğu için, tork hızın bölündüğü oranla aynı katsayıda çarpılır. Yani 3:1'lik bir düşüş torku üç katına çıkarırken hızı üçte birine indirir.

$$\begin{gathered} \text{Oran} = \frac{\text{Tahrik Edilen Diş}}{\text{Tahrik Diş}} \\[1.5em] \text{Çıkış RPM} = \frac{\text{Giriş RPM}}{\text{Oran}} \end{gathered}$$
Reklam
Bir dişli çifti üzerinden giriş ve çıkış devirlerini ilişkilendiren şema
Çıkış hızı, giriş hızının dişli oranına bölümüne eşittir.

Çözümlü Örnek

Diyelim ki 12 dişli bir tahrik dişlisi, 36 dişli bir tahrik edilen dişliyle kenetleniyor ve giriş mili 1500 RPM'de dönüyor. Oran \(36 \div 12 = 3\) olur. Çıkış devri \(1500 \div 3 = 500\) RPM, tork ise 3 ile çarpılır. Bu, tipik bir 3:1 redüksiyon dişlisidir.

Dişli Oranı Senaryolarının Karşılaştırması

Hesaplayıcı, oran = tahrik edilen diş sayısı ÷ tahrik eden diş sayısı formülünü kullanır ve çıkış devri (RPM) = giriş devri (RPM) ÷ oran şeklinde hesaplanır. Aşağıdaki tablo 1500 RPM giriş devri varsayımına dayanmaktadır. Tork çarpanı ideal değerdir (orana eşittir) ve sürtünme kayıplarını göz ardı eder.

Senaryo Tahrik eden diş sayısı Tahrik edilen diş sayısı Oran 1500 RPM girişte çıkış devri (RPM) Tork çarpanı (ideal)
Azaltma 12 36 3:1 500 3×
Orta düzey azaltma 20 50 2.5:1 600 2.5×
1:1 çift 20 20 1:1 1500 1×
Hız artırma (overdrive) 36 12 0.333:1 4500 0.333× (tork azalır)

İlk satır için adım adım kontrol: oran \(= \frac{36}{12} = 3\) ve çıkış devri \(= \frac{1500}{3} = 500\). Hız artırma satırı için: oran \(= \frac{12}{36} \approx 0.333\) ve çıkış devri \(= \frac{1500}{0.333} = 4500\).

Dönüş yönü: İki dış dişli arasındaki her dış geçiş, dönüş yönünü tersine çevirir. Bu nedenle tek bir çift, çıkış milini girişin tersi yönde döndürür; ikinci bir dış geçiş orijinal yönü geri kazandırır. (İç/halka dişli geçişi aynı yönü korur.)

Azaltma, hızdan tork kazandırır; hız artırma ise tersini yapar. Pratikte sürtünme nedeniyle gerçek çıkış torku, ideal değerden biraz daha düşüktür.

Tipik Dişli Oranı Aralıkları

Bunlar uygulamada görülen tipik aralıklardır, kesin standartlar değildir. Gerçek tasarımlar uygulamaya, yüke, alana ve gürültü gereksinimlerine göre değişir.

  • Tek kademeli düz dişli çifti: genellikle yaklaşık 1:1 ila 6:1, bazı durumlarda 10:1'e kadar. Daha büyük toplam oranlar, kademe oranlarının çarpıldığı bileşik, çok kademeli dişli dizileriyle genellikle elde edilir.
  • Bisiklet aktarma organları: yaklaşık 0.5:1 ila 4:1. Bisikletçiler genellikle zincir çarkı dişi ÷ dişli dişi değerini verir; bu, bu hesaplayıcının tahrik edilen ÷ tahrik eden kuralının tersidir.
  • Otomotiv şanzıman dişlileri: birinci viteste yaklaşık 3–4:1, hız artırma (overdrive) en üst viteste yaklaşık 0.7–0.8:1 (değerler araca göre değişir).
  • Otomotiv son tahrik (diferansiyel): birçok binek araçta yaklaşık 3–4:1.

Minimum diş sayısı: 20° basınç açılı standart tam derinlikli dişler için, yaklaşık 12–17'den az dişli pinyonlar alt kesim riski taşır (diş dibi kesici takım tarafından zayıflatılır). Düzeltme yapılmadan teorik minimum yaklaşık 17 diştir; profil kaydırma (addendum modifikasyonu) veya başka diş tasarımlarıyla daha küçük pinyonlar mümkündür.

Çok kademeli örnek: 3:1 ve 4:1 olan iki kademe, \(3 \times 4 = 12\) toplam oranı verir, yani 12:1.

Reklam

Dişli Terimleri Sözlüğü

Tahrik eden dişli (giriş / pinyon)
Güç kaynağına bağlı dişli. Bir çiftteki daha küçük dişliye genellikle pinyon denir.
Tahrik edilen dişli (çıkış)
Tahrik edenden hareket alan ve bunu yüke ileten dişli.
Diş sayısı
Bir dişlideki diş adedi. Birbirine geçen dişlilerin aynı modüle veya aralığa sahip olması gerekir.
Dişli oranı
Tahrik edilen diş sayısı ÷ tahrik eden diş sayısı. Giriş-çıkış hız oranına ve ideal tork çarpanına eşittir.
Azaltma ve hız artırma
Azaltma (oran 1'in üzerinde) çıkış hızını düşürür ve torku artırır. Hız artırma (oran 1'in altında) çıkış hızını yükseltir ve torku düşürür.
Ara dişli (idler)
Tahrik eden ve tahrik edilen dişliler arasına yerleştirilen dişli. Toplam oranı değiştirmez; yalnızca dönüş yönünü ters çevirir ve mesafeyi kapatır.
Bileşik dişli dizisi
İki dişlinin bir mil paylaştığı dizi; kademe oranları çarpılarak daha büyük toplam oran elde edilir.
Tork
Dönme kuvveti; genellikle N·m veya lb·ft cinsinden ölçülür. İdeal çıkış torku = giriş torku × oran.
RPM
Dakikadaki devir sayısı; dönme hızının ölçüsü.
Verim
Girişten çıkışa iletilen gücün oranı. İyi üretilmiş düz dişli geçişleri kademe başına genellikle %95–99 verimlidir, bu nedenle gerçek çıkış torku ideal değerin biraz altındadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Hangi dişli "tahrik" dişlisidir? Tahrik dişlisi, motora ya da makineye bağlı giriş dişlisidir; tahrik edilen dişli ise tekerleğe, alete veya yüke bağlı çıkış dişlisidir.

Sürtünme hesaba katılıyor mu? Hayır. Araç ideal değerler verir. Gerçek sistemlerde sürtünme ve kenetlenme verimsizliği nedeniyle torkun yüzde birkaçı kaybolur.

1'den küçük bir oran ne anlama gelir? Bu bir overdrive'dır — çıkış, girişten daha hızlı döner ancak daha az tork üretir.

Son güncelleme:

Fizik ve Mühendislik kategorisinde en popüler

Tüm Fizik ve Mühendislik hesap makinelerini gör