Dişli Oranı Nedir?
Dişli oranı, birbirine kenetlenen iki dişlinin dönme hareketini ve torku nasıl aktardığını ifade eder. Tahrik edilen (çıkış) dişlideki diş sayısının, tahrik (giriş) dişlisindeki diş sayısına oranıdır. Oranın 1'den büyük olması hız düşüşü ile birlikte tork artışı anlamına gelir; 1'den küçük olması ise hızı artırırken torku azaltan bir overdrive (yükseltme) demektir.
Bu Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Güç kaynağına bağlı tahrik dişlisinin ve yüke bağlı tahrik edilen dişlinin diş sayılarını girin, ardından giriş milinin devir sayısını (RPM) yazın. Araç size dişli oranını, ortaya çıkan çıkış devrini ve dişli oranına eşit olan tork çarpanını (sürtünme kayıpları hesaba katılmadan) verir.
Formülün Açıklaması
Temel denklem şudur: oran = tahrik edilen diş sayısı ÷ tahrik diş sayısı. Çıkış devri, birim zamanda kenetlenme noktasından geçen diş sayısının korunmasından gelir: çıkış RPM = giriş RPM ÷ oran. Güç (ideal koşullarda) korunduğu için, tork hızın bölündüğü oranla aynı katsayıda çarpılır. Yani 3:1'lik bir düşüş torku üç katına çıkarırken hızı üçte birine indirir.
$$\begin{gathered} \text{Oran} = \frac{\text{Tahrik Edilen Diş}}{\text{Tahrik Diş}} \\[1.5em] \text{Çıkış RPM} = \frac{\text{Giriş RPM}}{\text{Oran}} \end{gathered}$$
Çözümlü Örnek
Diyelim ki 12 dişli bir tahrik dişlisi, 36 dişli bir tahrik edilen dişliyle kenetleniyor ve giriş mili 1500 RPM'de dönüyor. Oran \(36 \div 12 = 3\) olur. Çıkış devri \(1500 \div 3 = 500\) RPM, tork ise 3 ile çarpılır. Bu, tipik bir 3:1 redüksiyon dişlisidir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hangi dişli "tahrik" dişlisidir? Tahrik dişlisi, motora ya da makineye bağlı giriş dişlisidir; tahrik edilen dişli ise tekerleğe, alete veya yüke bağlı çıkış dişlisidir.
Sürtünme hesaba katılıyor mu? Hayır. Araç ideal değerler verir. Gerçek sistemlerde sürtünme ve kenetlenme verimsizliği nedeniyle torkun yüzde birkaçı kaybolur.
1'den küçük bir oran ne anlama gelir? Bu bir overdrive'dır — çıkış, girişten daha hızlı döner ancak daha az tork üretir.
