Lorentz Boy Kısalması Hesaplayıcı

Lorentz Boy Kısalması Hesaplayıcı

Yükselen AI Skill PRO

Hesaplamaya Girin

c'den küçük veya eşit olmalı (ışık hızı, 299792,458 km/s)

Formül

L=L01−(vc)2L = {{\text{L}_0}} \sqrt{1 - \left(\dfrac{\text{v}}{c}\right)^2}
Kullanım istatistikleri

Reklam

Sonuç

Gözlemlenen boy L
0,744943
metre (m)
Hızın ışık hızına oranı (v/c) 66,712819 %
Lorentz çarpanı girişi 0,667128
Işık hızı c 299.792,458 km/s

Bu sayfadaki bir hatayı bildir

Lorentz boy kısalması nedir?

Albert Einstein'ın özel görelilik kuramına göre, bir gözlemciye göre yüksek hızla hareket eden bir cisim, hareket yönü boyunca kısalmış görünür. Lorentz (ya da Lorentz-FitzGerald) kısalması adı verilen bu olay, evrenin her yerinde geçerli olan evrensel bir fizik yasasıdır; herhangi bir ülkeye ya da bölgeye özgü değildir. Cisim ne kadar hızlı hareket ederse o kadar kısa görünür; ışık hızına ulaştığında ise boyu sıfıra inerdi.

Durağanken tam boyunda, hızlı hareket ederken kısalan bir çubuk
Hareket eden bir cismin uzunluğu hareket yönünde kısalmış görünür.

Bu hesaplayıcı nasıl kullanılır?

Durağan boy L0 değerini (cisim durağanken ölçülen öz boy) metre cinsinden, göreli hız v değerini ise saniyede kilometre (km/s) cinsinden girin. Işık hızı c, 299792,458 km/s olarak sabittir. Hesaplayıcı size gözlemlenen boy L değerini ve hızın ışık hızına oranını yüzde (v/c) olarak verir. Eğer c'den büyük bir hız girerseniz, ışıktan hızlı hareket fiziksel olarak imkânsız olduğu için hesaplayıcı bu değeri kabul etmez.

Formülün açıklaması

Kısalmış boy şu şekilde hesaplanır: $$L = \text{L}_0 \sqrt{1 - \left(\dfrac{\text{v}}{c}\right)^2}$$ Boyutsuz beta = \(v/c\) oranı, kısalma çarpanını belirler. \(v\), \(c\)'ye kıyasla küçük olduğunda \(\text{beta}^2\) değeri çok küçük kalır ve \(L\) neredeyse \(\text{L}_0\)'a eşit olur; işte bu yüzden günlük hızlarda kısalmayı asla fark etmeyiz. \(v\), \(c\)'ye yaklaştıkça karekökün içindeki ifade sıfıra doğru küçülür ve \(L\) çarpıcı biçimde düşer.

Reklam
Lorentz çarpanının uzunluğa hıza göre etkisini gösteren eğri
Kısalma düşük hızlarda ihmal edilebilir ama v, c'ye yaklaştıkça keskin biçimde düşer.

Örnek hesaplama

Diyelim ki bir çubuğun durağan boyu \(\text{L}_0 = 6 \text{ m}\) ve ışık hızının %99'u kadar bir hızla hareket ediyor; yani \(\text{beta} = 0{,}99\). Bu durumda \(\text{beta}^2 = 0{,}9801\) ve \(1 - 0{,}9801 = 0{,}0199\) olur. \(0{,}0199\)'un karekökü yaklaşık \(0{,}14107\) olduğundan $$L = 6 \times 0{,}14107 = 0{,}8464 \text{ m}$$ çıkar; yani çubuk yalnızca yaklaşık 85 cm uzunluğunda görünür. Hız oranı %99'dur.

Kullanılan Sabitler

Nicelik Sembol Değer Notlar
Boşluktaki ışık hızı \(c\) 299,792,458 m/s = 299,792.458 km/s SI sisteminde tanım gereği kesindir. Metre bu değerden ve saniyeden tanımlandığı için herhangi bir ölçüm belirsizliği taşımaz.
Hız oranı \(\beta = v/c\) Boyutsuz, 0 ≤ β < 1 Nesnenin gözlemciye göre hareket ettiği, ışık hızının kesri.
Lorentz faktörü \(\gamma\) \(\gamma = \dfrac{1}{\sqrt{1-\beta^2}}\) Boyutsuz, her zaman ≥ 1. Kısalmış uzunluk \(L = L_0/\gamma\) değerindedir.

Burada kullanılan birim kuralları: durgun uzunluk \(L_0\) metre cinsinden, bağıl hız \(v\) ise km/s cinsinden girilir. Işık hızı bu durumda 299,792.458 km/s alınır, böylece \(\beta = v / 299{,}792.458\) olur. Gözlemlenen uzunluk \(L\), \(L_0\) ile aynı birimde (metre) çıkar. Hız \(c\)'den küçük olmalıdır, çünkü formülün \(v \ge c\) için gerçek bir sonucu yoktur.

Reklam

Sonucunuzu Yorumlamak

Formül $$L = L_0\sqrt{1-\frac{v^2}{c^2}}$$ şeklindedir. Burada \(L\), nesnenin hareket ettiği çerçevede ölçülen uzunluktur. \(L_0\) ise özuzunluktur ve nesnenin kendi durgun çerçevesinde ölçülür. Karekök 0 ile 1 arasında olduğundan, \(L \le L_0\) her zaman geçerlidir. Özuzunluk, herhangi bir eylemsiz gözlemcinin nesne için ölçebileceği en büyük uzunluktur.

Kısalma yalnızca hareket yönü boyunca gerçekleşir. Harekete dik boyutlar değişmez. Örneğin hızlı hareket eden bir küre, yassılaşmış bir elipsoid olarak ölçülür; genişliği ve yüksekliği aynı kalır.

Hız (v/c) Faktör L/L0 Kısalma
0.1 0.99499 ≈ 0.50%
0.5 0.86603 ≈ 13.4%
0.9 0.43589 ≈ 56.4%
0.99 0.14107 ≈ 85.9%
0.999 0.04471 ≈ 95.5%

Pratik kural: c'nin yaklaşık %10'unun altında kısalma yalnızca yaklaşık yarım yüzdedir ve genellikle ihmal edilebilir. c'nin %90'ının üzerinde etki çarpıcı hale gelir. \(v \approx 0.866c\) civarında uzunluk \(L_0\)'ın yarısının altına düşer ve \(v\), \(c\)'ye yaklaştıkça faktör sıfıra doğru azalır.

Zaman genleşmesiyle bağlantı: her iki etki de aynı Lorentz faktörü \(\gamma\)'dan kaynaklanır. Hareket yönündeki uzunluklar \(1/\gamma\) oranında kısalırken, hareket eden saatler yavaş işler; dolayısıyla bir zaman aralığı \(\gamma\) oranında uzar: \(\Delta t = \gamma\,\Delta t_0\). İki etki bu anlamda birbirinin tersidir. 0.9c'de \(\gamma \approx 2.294\) olur; uzunluklar \(L_0\)'ın yaklaşık 0.436'sına kısalır ve zaman aralıkları yaklaşık 2.29 kat uzar.

Simetri: etki, eylemsiz çerçeveler arasında karşılıklıdır. Her gözlemci, diğerinin nesnelerini bağıl hareket doğrultusunda kısalmış olarak ölçer. Bir çelişki yoktur, çünkü iki gözlemci hangi olayların eşzamanlı olduğu konusunda anlaşamaz. Kısalmış uzunluk, nesnenin fiziksel olarak sıkıştırılması değildir; uzunluğun, nesnenin hareket ettiği bir çerçevede nasıl ölçüldüğünü yansıtır.

Sıkça sorulan sorular

Cisim gerçekten kısalıyor mu? Cismin kendi öz boyu değişmez; kısalma, eşzamanlılığın göreliliği nedeniyle dışarıdaki bir gözlemcinin ölçtüğü şeydir.

Genişlik de kısalır mı? Hayır. Kısalma yalnızca hareket yönü boyunca gerçekleşir. Hıza dik olan boyutlar bundan etkilenmez.

v neden c'yi aşamaz? Eğer \(v > c\) olursa, \(1 - v^2/c^2\) ifadesi negatif olur ve karekökü sanal bir sayı verir; bunun fiziksel bir anlamı yoktur. Kütleli cisimler ışık hızına ulaşamaz ya da onu aşamaz.

Son güncelleme:

Fizik ve Mühendislik kategorisinde en popüler

Tüm Fizik ve Mühendislik hesap makinelerini gör