Görelilik Hız Toplama Hesaplayıcı

Görelilik Hız Toplama Hesaplayıcı

Büyüyen AI Skill PRO

Hesaplamaya Girin

Her iki hız da |v| ≤ c koşulunu sağlamalıdır (ışık hızı = 299792,458 km/s).

Formül

u=v1+v21+v1·v2c2u = \frac{{{\text{v}_1}} + {{\text{v}_2}}}{1 + \dfrac{{{\text{v}_1}} \cdot {{\text{v}_2}}}{c^{2}}}
Kullanım istatistikleri

Reklam

Sonuç

Bileşke hız (v)
297.944,457704
km/s
Işık hızına oranı (v/c) 0,993836
Işık hızı c (km/s) 299.792,458

Bu sayfadaki bir hatayı bildir

Görelilik hız toplaması nedir?

Günlük (Galileo) fizikte hızları doğrudan toplarsınız: saatte 100 km hızla giden bir trende saatte 5 km hızla yürürseniz, yere göre hızınız 105 km/s olur. Ancak hızlar ışık hızına yaklaştığında bu yaklaşım çöker. Özel görelilik, basit toplama yerine hız toplama formülünü kullanır; bu formül, ışıktan yavaş hiçbir hız bileşiminin ışıktan, yani c = 299792,458 km/s'den daha hızlı bir sonuç üretemeyeceğini garanti eder. Bu hesaplayıcı, aynı doğrultudaki iki hızı birleştirerek gerçek bileşke hızı verir.

İki hız oku birleşerek ışık hızının altında sınırlı üçüncü bir oka dönüşüyor
Göreli toplama iki hızı birleştirir ama sonucu ışık hızı c'nin altında tutar.

Nasıl kullanılır?

A cismi (v1) ve B cismi (v2) hızlarını doğrudan km/s cinsinden girin. Hızlar, zıt yönleri temsil etmek için negatif olabilir. Her ikisi de \(|v| \le c\) koşulunu sağlamalıdır. Hesaplayıcı; bileşke hız v'yi, bu hızın c'ye oranını ve kullandığı tam ışık hızı sabitini gösterir.

Formülün açıklaması

Aynı doğrultudaki iki hızın göreli bileşkesi şu şekildedir:

$$u = \frac{\text{v}_1 + \text{v}_2}{1 + \dfrac{\text{v}_1 \cdot \text{v}_2}{c^{2}}}$$

Pay, sıradan toplamı verir; payda ise bu değeri küçültür. v1 ve v2, c'ye kıyasla çok küçük olduğunda \(\text{v}_1 \cdot \text{v}_2 / c^2\) terimi neredeyse sıfırdır ve formül basit toplamaya dönüşür. Hızlardan herhangi biri c'ye eşit olduğunda sonuç tam olarak c çıkar. v1, v2 ve c'nin tümü aynı birimi paylaştığından \(\text{v}_1 \cdot \text{v}_2 / c^2\) terimi boyutsuzdur; bu yüzden tamamen km/s cinsinden çalışmak son derece geçerlidir — SI birim dönüşümüne gerek yoktur.

Reklam
Birleşik hızın c'ye yaklaşan ama ona ulaşmayan eğrisi
Giriş hızları arttıkça birleşik hız c'ye yaklaşır ama ona asla ulaşmaz.

Çözümlü örnek

v1 = 250000 km/s ve v2 = 280000 km/s olsun. Pay: \(250000 + 280000 = 530000\). Çarpım: \(250000 \times 280000 = 70{.}000{.}000{.}000\). \(c^2 = 89{.}875{.}517{.}873{,}68\) ile \(\text{v}_1 \cdot \text{v}_2 / c^2 = 0{,}778843\) olur, dolayısıyla payda \(1{,}778843\) olur. Böylece $$v = \frac{530000}{1{,}778843} \approx 297{.}946{,}6 \text{ km/s}$$ — beklendiği gibi yine c'nin altında.

Galile ve Göreli Toplama: Senaryo Karşılaştırması

Tablo, klasik (Galile) toplamı \(v_1+v_2\) ile göreli sonucu \(u = \frac{v_1+v_2}{1+v_1 v_2/c^2}\) karşılaştırır; burada \(c = 299792.458\) km/s'dir. Hızlar aynı doğrultudadır ve işaretlidir. Değerler yuvarlanmıştır.

v1 (km/s) v1/c v2 (km/s) v2/c Galile toplamı (km/s) Göreli u (km/s) u/c
299.792458 0.001 299.792458 0.001 599.584916 599.584316 0.001999998
29,979.2458 0.1 29,979.2458 0.1 59,958.4916 59,364.8432 0.19802
149,896.229 0.5 149,896.229 0.5 299,792.458 239833.9664 0.8
269,813.2122 0.9 269,813.2122 0.9 539,626.4244 298,136.146 0.99448
299,792.458 1 149,896.229 0.5 449,688.687 299,792.458 1
149,896.229 0.5 −149,896.229 −0.5 0 0 0

Önemli gözlemler: düşük hızlarda (0.001c) iki yöntem milyonda bir kadar uyuşur. 0.5c + 0.5c'de Galile toplamı c verirdi, ancak göreli sonuç yalnızca 0.8c'dir; çünkü \(\frac{1}{1+0.25} = 0.8\) çarpanı toplam 1.0c ile çarpılır. 0.9c + 0.9c'de \(u/c = \frac{1.8}{1+0.81} = \frac{1.8}{1.81} \approx 0.9945\). c'ye herhangi bir hız eklemek her zaman c verir; eşit ve zıt hızlar sıfırda birbirini götürür.

Sabitler ve Referans Değerler

Nicelik Değer Not
Boşluktaki ışık hızı, c 299,792.458 km/s Metrenin SI tanımına göre tam olarak 299,792,458 m/s
c² 89,875,517,873.68 km²/s² Yaklaşık 8.98755×1010 km²/s²
Yaygın yuvarlama 300,000 km/s Yaklaşık %0.069 fazla: \(\frac{300000-299792.458}{299792.458} \approx 0.00069\)
  • 300,000 km/s kullanmak c²'yi yaklaşık %0.14 fazla yapar (9×1010 ile 8.98755×1010). Kaba tahminler için ihmal edilebilir, ama c'ye yakın değerlerde fark edilir.
  • Girdiler \(|v| \le c\) koşulunu sağlamalıdır; yani −299,792.458 ile +299,792.458 km/s arasında olmalıdır. Maddesel nesneler c'ye ulaşamaz, ancak sınır girdi olarak kabul edilir (örneğin ışık için).
  • Hızlar işaretlidir. Pozitif değer doğru boyunca bir yönü, negatif değer ise tersini gösterir. Her ikisini de km/s cinsinden girin.
Reklam

Tanımlar ve Sözlük

Eş doğrusal hızlar
Aynı düz çizgi üzerinde yer alan hızlar. Bu hesaplayıcı yalnızca bu durumu ele alır; işaret yönü belirtir.
Galile (klasik) toplama
Günlük kural \(u = v_1 + v_2\). Hızlar c'den çok küçük olduğunda mükemmel bir yaklaşımdır, ancak c'den büyük sonuçlar verebilir ki bu yanlıştır.
Göreli hız toplama
Özel görelilik kuralı \(u = \frac{v_1+v_2}{1+v_1 v_2/c^2}\). \(|v_1|, |v_2| \le c\) olduğunda her zaman \(|u| \le c\) olmasını garanti eder.
Işık hızı, c
299,792.458 km/s; her eylemsiz referans çerçevesinde aynıdır.
c'nin kesri (β)
\(\beta = v/c\), boyutsuz bir hız. Göreli toplama \(\beta_u = \frac{\beta_1+\beta_2}{1+\beta_1\beta_2}\) olur.
Referans çerçevesi
Hareketin ölçüldüğü koordinat sistemi. Burada v1, bir nesnenin ara bir çerçeveye göre hızıdır; bu çerçeve gözlemciye göre v2 hızıyla hareket eder (ya da tersi, çünkü formül simetriktir).
Hızlılık (φ)
\(\beta = \tanh \varphi\) veya \(\varphi = \operatorname{artanh}\beta\) ile tanımlanır. Hızlılıklar basitçe toplanır: \(\varphi_u = \varphi_1+\varphi_2\). Toplamın tanjantı alındığında hız toplama formülü elde edilir.
v1, v2 ve u
v1 ve v2, km/s cinsinden iki giriş hızıdır (işaretli). u, son çerçevede ölçülen birleşik göreli hızdır (km/s).

Sıkça Sorulan Sorular

Neden c = 300000 km/s kullanmıyoruz? Kesin değer olan 299792,458 km/s önemlidir. Örneğin v1 = 270000, v2 = 180000 için kesin sabit ≈ 292.065 km/s verirken, yuvarlanmış 300000 değeri ≈ 292.207 km/s verir — yaklaşık 140 km/s'lik bir fark.

Bileşke hız c'yi aşabilir mi? Hayır. \(|v_1| \le c\) ve \(|v_2| \le c\) koşulunu sağlayan herhangi bir giriş için formül \(|v| \le c\) değerini korur. Bu, görelilik hız toplamasının tanımlayıcı özelliğidir.

Zıt yönler için de çalışır mı? Evet. Hızlardan birini negatif girin; formül işaretleri doğru biçimde ele alır ve payda, fiziksel aralık içinde pozitif kalır.

Son güncelleme:

Fizik ve Mühendislik kategorisinde en popüler

Tüm Fizik ve Mühendislik hesap makinelerini gör