Pareto diyagramı nedir?
Pareto diyagramı, büyükten küçüğe sıralanmış bir çubuk grafiği ile kümülatif yüzde çizgisini bir araya getirir. Temelinde, çoğu zaman 80-20 kuralı olarak anılan Pareto ilkesi yatar: bu ilkeye göre az sayıda neden, sonuçların büyük çoğunluğunu meydana getirir. Bu hesaplama aracı, girdiğiniz kategori değerlerini alır, isterseniz büyükten küçüğe sıralar; ardından genel toplamı, her değerin toplam içindeki payını, ilerleyen kümülatif toplamı ve kümülatif yüzdeyi hesaplar. Sonuç olarak; kalite kontrolde, kök neden analizinde, stok yönetiminde ABC analizinde ya da her türlü önceliklendirme çalışmasında doğrudan kullanabileceğiniz, okunmaya hazır bir tablo ve bir Pareto grafiği elde edersiniz.
Nasıl kullanılır?
Her satıra bir kategori etiketi (isteğe bağlı) ve bir sayısal değer yazın. Klasik bir Pareto diyagramının gerektirdiği gibi çubukları büyükten küçüğe sıralamak için Sırala (azalan) seçeneğini, giriş sıranızı korumak için Sıralama seçeneğini kullanın. Görüntülemede kullanılacak anlamlı basamak sayısını belirleyin. Dikkate alınmasını istemediğiniz satırları boş bırakabilirsiniz. Araç; her değerin yüzdesini, kümülatif toplamı ve kümülatif yüzdeyi (son satır her zaman %100'e ulaşır) çubuklar ve bir kümülatif-% çizgisiyle birlikte sunar.
Formülün açıklaması
Değerlerimiz \(v_1, v_2, \ldots, v_n\) olsun. Genel toplam, tüm değerlerin toplamı olan \(T\)'dir. Her \(i\) satırı için tekil yüzde \(v_i / T \times 100\) ile, kümülatif yüzde ise \(i\). satıra kadarki ilerleyen toplamın \(T\)'ye bölünüp 100 ile çarpılmasıyla bulunur.
$$\text{Percent}_i = \frac{v_i}{\sum v} \times 100 \qquad \text{Cumulative \%}_i = \frac{\sum_{k \le i} v_k}{\sum v} \times 100$$\(T\) sıfırsa yüzdeler tanımsız olur; bu nedenle araç, sıfıra bölme yapmak yerine %0 değerini gösterir.
Çözümlü örnek
Hata sayıları: \(A = 50\), \(B = 30\), \(C = 12\), \(D = 8\) ve sıralama açık (değerler zaten azalan düzende). Genel toplam \(T = 100\). A satırı: tekil %50, kümülatif 50, kümülatif %50. B satırı: %30, kümülatif 80, kümülatif %80. C satırı: %12, kümülatif 92, kümülatif %92. D satırı: %8, kümülatif 100, kümülatif %100. Kümülatif çizgi \(50 \to 80 \to 92 \to 100\) şeklinde yükselir ve ilk iki nedenin tüm hataların %80'ini oluşturduğunu gösterir.
Sıkça Sorulan Sorular
Verileri sıralamak zorunda mıyım? Gerçek bir Pareto diyagramı azalan düzende sıralanır; ancak sabit bir kategori sırasını (örneğin bir zaman dizisini) korumak isterseniz sıralamayı kapatabilirsiniz.
Adet yerine yüzde veya parasal değer kullanabilir miyim? Evet. Negatif olmayan her büyüklük işe yarar; hesaplama aynıdır.
Peki "Diğer" grubu için ne yapmalıyım? İyi bir uygulama, sıralama yapılsa bile birleştirilmiş bir "Diğer" kategorisini en sonda tutmaktır. Bu araç her değeri eşit biçimde sıraladığından, bu düzene ihtiyacınız varsa "Diğer" satırını kendiniz oluşturup uygun şekilde etiketlemelisiniz.
