Asal Gerilme Nedir?
Bir malzeme elemanı iki boyutlu olarak yüklendiğinde, üzerine etkiyen gerilmeler kesit düzleminin yönelimine göre değişir. Asal gerilmeler, kayma gerilmesinin sıfıra düştüğü belirli düzlemlerde ortaya çıkan en büyük (\(\sigma_1\)) ve en küçük (\(\sigma_2\)) normal gerilmelerdir. Mühendisler bu değerleri, bileşik yükleme altındaki yapı ve makine elemanlarının akma ve hasar davranışını öngörmek için kullanır.
Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Düzlem gerilme durumunun üç bileşenini girin: x yönündeki normal gerilme (\(\sigma_x\)), y yönündeki normal gerilme (\(\sigma_y\)) ve kayma gerilmesi (\(\tau_{xy}\)). Birim olarak tutarlı herhangi bir değer kullanabilirsiniz (MPa, ksi, psi). Araç; \(\sigma_1\), \(\sigma_2\), maksimum düzlem içi kayma gerilmesi \(\tau_{max}\) ve asal düzlemleri konumlandıran asal açı \(\theta_p\) değerlerini verir.
Formülün Açıklaması
Asal gerilmeler, gerilme tensörünün kaymanın sıfır olduğu yönelime döndürülmesiyle elde edilir:
$$\sigma_{1,2} = \frac{\sigma_x + \sigma_y}{2} \pm \sqrt{\left(\frac{\sigma_x - \sigma_y}{2}\right)^2 + \tau_{xy}^{2}}$$
İlk terim ortalama normal gerilmedir (Mohr çemberinin merkezi); karekök içindeki terim ise Mohr çemberinin yarıçapıdır ve maksimum kayma gerilmesi \(\tau_{max}\)'a eşittir. Asal açı \(\theta_p = \frac{1}{2}\,\operatorname{atan2}(2\tau_{xy},\ \sigma_x - \sigma_y)\) ile bulunur.
Çözümlü Örnek
\(\sigma_x = 50\), \(\sigma_y = 10\), \(\tau_{xy} = 20\) için: ortalama \(= 30\), yarıçap \(= \sqrt{20^2 + 20^2} = \sqrt{800} \approx 28{,}28\). Buradan \(\sigma_1 \approx 58{,}28\), \(\sigma_2 \approx 1{,}72\), \(\tau_{max} \approx 28{,}28\) ve \(\theta_p = \frac{1}{2}\,\operatorname{atan2}(40,\ 40) = 22{,}5^\circ\) elde edilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Birimler nedir? Sonuç, girdiğiniz gerilme birimini kullanır; \(\sigma_x\), \(\sigma_y\) ve \(\tau_{xy}\) aynı birimi paylaştığı sürece formül birimden bağımsızdır.
Negatif \(\sigma_2\) ne anlama gelir? Negatif bir asal gerilme, o düzlemde basınç (sıkışma) olduğunu; pozitif değerler ise çekme olduğunu gösterir.
Bu düzlem gerilme mi yoksa düzlem şekil değiştirme mi? Bu denklemler düzlem içi (2B) düzlem gerilme durumunu tanımlar; düzlem dışındaki üçüncü asal gerilme sıfır kabul edilir.