Cách tính lãi kép (Compound Interest) – Bí quyết để tiền tự sinh lời
Hiểu lãi kép là gì, công thức tính lãi kép, ví dụ minh họa và cách áp dụng để tiền tự sinh lời. Có máy tính lãi kép online.
Lạm phát tích lũy là gì?
Lạm phát tích lũy là tổng mức tăng phần trăm của mặt bằng giá chung trong suốt một khoảng thời gian — không chỉ một năm, mà là toàn bộ giai đoạn cộng dồn lại. Con số này cho bạn biết một rổ hàng hóa đã trở nên đắt đỏ hơn bao nhiêu giữa thời điểm bắt đầu và thời điểm kết thúc. Các nhà kinh tế thường theo dõi điều này bằng một chỉ số giá như Chỉ số Giá Tiêu dùng (CPI), trong đó mỗi giá trị phản ánh chi phí hàng hóa tương đối tại một thời điểm nhất định.
Cách sử dụng công cụ này
Hãy nhập CPI đầu kỳ (chỉ số giá tại thời điểm bắt đầu) và CPI cuối kỳ (chỉ số giá tại thời điểm kết thúc). Công cụ sẽ trả về tổng lạm phát tích lũy dưới dạng phần trăm. Bạn cũng có thể nhập thêm số năm giữa hai lần đo để nhận được tỷ lệ lạm phát hằng năm — mức tăng đều đặn theo từng năm mà khi gộp lãi kép sẽ cho ra đúng tổng mức thay đổi đó.
Giải thích công thức
Công thức cốt lõi là $$\text{Lạm phát tích lũy} = \left( \frac{\text{CPI cuối}}{\text{CPI đầu}} - 1 \right) \times 100\%$$ Lấy chỉ số cuối kỳ chia cho chỉ số đầu kỳ ta được hệ số nhân giá; trừ đi 1 rồi nhân với 100 sẽ chuyển nó thành mức tăng phần trăm. Để quy đổi sang tỷ lệ hằng năm trong n năm, ta lấy căn bậc n của hệ số nhân rồi trừ 1: $$\text{Tỷ lệ hằng năm} = \left( \left( \frac{\text{CPI cuối}}{\text{CPI đầu}} \right)^{\frac{1}{n}} - 1 \right) \times 100\%$$
Ví dụ minh họa
Giả sử CPI là 200 ở đầu kỳ và 260 ở cuối kỳ, trải dài trong 10 năm. Hệ số nhân giá là \( 260 / 200 = 1{,}3 \), vậy lạm phát tích lũy là $$(1{,}3 - 1) \times 100 = 30\%$$ Tỷ lệ hằng năm là $$(1{,}3^{1/10} - 1) \times 100 \approx 2{,}66\% \text{ mỗi năm}$$ Nói cách khác, giá cả đã tăng tổng cộng 30%, tương đương khoảng 2,66% gộp lãi kép mỗi năm.
Câu hỏi thường gặp
Tôi tìm các giá trị CPI ở đâu? Các cơ quan thống kê quốc gia đều công bố chuỗi số liệu CPI — ví dụ Cục Thống kê Lao động Hoa Kỳ (BLS), Văn phòng Thống kê Quốc gia Anh (ONS), hay Eurostat của châu Âu. Tại Việt Nam, bạn có thể tham khảo số liệu CPI do Tổng cục Thống kê (GSO) công bố. Hãy dùng mức chỉ số của tháng hoặc năm tương ứng.
Vì sao lạm phát tích lũy không phải là tổng đơn giản của các tỷ lệ từng năm? Bởi vì lạm phát gộp lãi kép. Mức tăng giá của mỗi năm được cộng dồn lên trên nền giá vốn đã cao hơn của năm trước, nên tổng cộng sẽ lớn hơn một chút so với phép cộng đơn thuần.
Tôi có thể dùng giá thực tế thay cho CPI không? Hoàn toàn được. Bất kỳ hai mức giá nào có thể so sánh với nhau đều dùng được — nhập giá cũ làm giá trị đầu kỳ và giá mới làm giá trị cuối kỳ để xem mức tăng phần trăm tích lũy.
