Mất Sức Mua Là Gì?
Lạm phát âm thầm bào mòn giá trị đồng tiền của bạn theo thời gian. Cùng một số tiền, hôm nay bạn mua được nhiều hơn so với mười năm sau. Công cụ này đo lường chính sự hao hụt đó: nó cho biết tiền của bạn mất bao nhiêu phần trăm sức mua trong một khoảng thời gian nhất định với một tỷ lệ lạm phát hằng năm cho trước, đồng thời có thể quy đổi một số tiền ban đầu về giá trị thực sau khi đã điều chỉnh theo lạm phát.
Cách Sử Dụng
Nhập tỷ lệ lạm phát hằng năm dự kiến (tính theo phần trăm), số năm bạn muốn nhìn về tương lai, và (tùy chọn) một số tiền ban đầu. Công cụ sẽ trả về phần trăm sức mua bị mất, phần trăm sức mua còn lại, và giá trị thực của số tiền ban đầu của bạn.
Giải Thích Công Thức
Phần trăm sức mua bị mất được tính như sau:
$$\text{\% Sức Mua Mất} = \left(1 - \frac{1}{(1 + i)^{n}}\right) \times 100$$
Trong đó i là tỷ lệ lạm phát ở dạng thập phân (\(3\% = 0{,}03\)) và n là số năm. Số hạng \(\frac{1}{(1 + i)^{n}}\) chính là hệ số chiết khấu giá trị hiện tại — tức phần giá trị thực còn được giữ lại. Lấy 1 trừ đi giá trị này ta được phần đã bị mất.
Ví Dụ Minh Họa
Giả sử lạm phát trung bình 3% mỗi năm trong 10 năm. Hệ số tăng trưởng giá là \((1{,}03)^{10} \approx 1{,}3439\). Sức mua còn lại là \(\frac{1}{1{,}3439} \approx 0{,}7441\), tức 74,41%. Vậy sức mua bị mất là \(1 - 0{,}7441 = 0{,}2559\), khoảng 25,59%. Một khoản tiền 1.000 đô la sẽ chỉ còn sức mua thực tương đương khoảng 744,09 đô la — nghĩa là khoảng 255,91 đô la giá trị đã bị bào mòn.
Câu Hỏi Thường Gặp
Công cụ này có dự báo được lạm phát tương lai không? Không. Nó dùng chính tỷ lệ mà bạn nhập vào. Lạm phát thực tế thay đổi theo từng năm, nên hãy xem kết quả như một kịch bản tham khảo chứ không phải một dự báo.
Tại sao 3% trong 10 năm lại không phải là 30%? Vì lạm phát có tính tích lũy (lãi kép). Giá mỗi năm tăng thêm trên nền giá của năm trước, nên hiệu ứng cộng dồn không tuyến tính.
Đây có giống với lãi suất chiết khấu không? Về mặt toán học thì đúng — phần giá trị còn lại sử dụng đúng hệ số chiết khấu giá trị hiện tại tiêu chuẩn \(\frac{1}{(1+i)^{n}}\).