Máy Tính Phép Vị Tự

Máy Tính Phép Vị Tự

Đang tăng trưởng AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

(x′,y′)=(cx+k(x−cx),cy+k(y−cy))trong đó{x=Hoành độ điểm x,y=Tung độ điểm ycx=Hoành độ tâm cx,cy=Tung độ tâm cyk=Tỉ số k\begin{gathered} (x^{\prime},\, y^{\prime}) = \left( c_x + k\,(x - c_x),\; c_y + k\,(y - c_y) \right) \\[1.5em] \text{trong đó}\quad \left\{ \begin{aligned} x &= \text{Hoành độ điểm x}, \quad y = \text{Tung độ điểm y} \\ c_x &= \text{Hoành độ tâm cx}, \quad c_y = \text{Tung độ tâm cy} \\ k &= \text{Tỉ số k} \end{aligned} \right. \end{gathered}
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

Điểm ảnh (x', y')
(4, 6)
sau phép vị tự tỉ số 2
x' mới 4
y' mới 6
Tỉ số k 2

Báo lỗi nội dung trang này

Phép Vị Tự Là Gì?

Phép vị tự là một phép biến hình giúp phóng to hoặc thu nhỏ một hình theo tỉ số k mà vẫn giữ nguyên hình dạng và hướng của hình ban đầu. Mỗi điểm sẽ di chuyển lại gần (khi 0 < k < 1) hoặc ra xa (khi k > 1) một điểm cố định gọi là tâm vị tự. Nếu k âm, điểm vừa được co giãn vừa được lấy đối xứng qua tâm. Công cụ này tính ảnh của một điểm bất kỳ qua phép vị tự với tâm tùy chọn.

Một tam giác và ảnh vị tự lớn hơn của nó cùng chung một điểm tâm với các tia nối
Phép vị tự phóng to hoặc thu nhỏ một hình ra xa hoặc lại gần một tâm cố định.

Cách Sử Dụng

Nhập tọa độ điểm gốc \((x, y)\), tọa độ tâm vị tự \((c_x, c_y)\) và tỉ số \(k\). Máy tính sẽ trả về tọa độ điểm ảnh \((x', y')\). Nếu tâm vị tự trùng với gốc tọa độ, bạn chỉ cần để \(c_x\) và \(c_y\) bằng 0 — khi đó công thức rút gọn thành \((x', y') = (kx, ky)\).

Giải Thích Công Thức

Điểm ảnh được xác định bằng cách lấy độ dịch chuyển của điểm gốc so với tâm, nhân độ dịch chuyển đó với \(k\), rồi cộng trở lại tọa độ tâm:

$$x' = c_x + k(x - c_x)$$$$y' = c_y + k(y - c_y)$$

Biểu thức \((x - c_x,\; y - c_y)\) chính là vectơ đi từ tâm đến điểm. Nhân với \(k\) sẽ kéo dài hoặc rút ngắn vectơ này, và cộng lại tọa độ tâm sẽ đưa kết quả về đúng vị trí trên mặt phẳng tọa độ.

Quảng cáo
Mặt phẳng tọa độ thể hiện điểm P, tâm C và điểm ảnh P phẩy dọc theo một tia
Điểm ảnh nằm trên tia từ tâm C qua P, được tỉ lệ theo hệ số k.

Ví Dụ Minh Họa

Thực hiện phép vị tự điểm \((4, 6)\) với tỉ số \(0{,}5\) và tâm là gốc tọa độ \((0, 0)\):

$$x' = 0 + 0{,}5 \times (4 - 0) = 2$$$$y' = 0 + 0{,}5 \times (6 - 0) = 3$$

Điểm ảnh là \((2, 3)\) — đúng bằng một nửa khoảng cách so với gốc tọa độ, đúng như kỳ vọng với tỉ số bằng một phần hai.

Quảng cáo

Diễn giải kết quả phép vị tự

  • |k| > 1: ảnh là một phép phóng to, nằm xa tâm hơn so với điểm gốc.
  • 0 < |k| < 1: ảnh là một phép thu nhỏ, nằm gần tâm hơn.
  • k = 1: phép đồng nhất. Ảnh trùng với điểm gốc.
  • k = 0: mọi điểm đều co về tâm, nên ảnh là \((c_x, c_y)\).
  • k < 0: ảnh nằm ở phía đối diện của tâm. Điều này tương đương với phép quay 180° quanh tâm kết hợp với phép vị tự tỉ số \(|k|\). Với k = -1, đó là phép quay 180° thuần túy (phép đối xứng qua tâm).

Khoảng cách từ tâm được nhân với \(|k|\). Trong ví dụ với C(1, 2) và P(4, 6), khoảng cách ban đầu là 5, nên k = -2 cho khoảng cách \(|-2| \times 5 = 10\).

Tâm, điểm gốc và ảnh luôn thẳng hàng. Chúng cùng nằm trên một đường thẳng đi qua tâm.

Khi vị tự toàn bộ một hình, điểm theo điểm:

  • Các độ dài được nhân với \(|k|\).
  • Các diện tích được nhân với \(k^2\). Ví dụ, k = 3 làm diện tích lớn gấp 9 lần.
  • Các góc được bảo toàn, nên ảnh đồng dạng với hình ban đầu (cùng hình dạng, khác kích thước).
  • Với k âm, hình còn được xoay 180° quanh tâm.

Câu Hỏi Thường Gặp

Điều gì xảy ra khi \(k = 1\)? Điểm giữ nguyên vị trí; tỉ số bằng 1 là phép biến hình đồng nhất (không thay đổi gì).

Tỉ số \(k\) âm có tác dụng gì? Nó vừa co giãn điểm vừa lấy đối xứng qua tâm, đưa điểm sang phía đối diện.

Tâm vị tự có bắt buộc phải là gốc tọa độ không? Không. Bất kỳ điểm nào cũng có thể làm tâm vị tự, và công cụ này xử lý được mọi tâm mà bạn nhập vào.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Hình học

Xem tất cả máy tính Hình học