EPS Pha Loãng Là Gì?
EPS pha loãng (thu nhập trên mỗi cổ phần pha loãng) cho biết phần lợi nhuận của doanh nghiệp được phân bổ cho mỗi cổ phiếu phổ thông, với giả định rằng tất cả các chứng khoán có khả năng pha loãng — quyền chọn cổ phiếu, chứng quyền, trái phiếu chuyển đổi và cổ phiếu ưu đãi chuyển đổi — đều được thực hiện hoặc chuyển đổi thành cổ phiếu phổ thông. Vì cách tính này làm tăng tổng số cổ phiếu, nên EPS pha loãng luôn bằng hoặc thấp hơn EPS cơ bản, mang đến cho nhà đầu tư một góc nhìn thận trọng hơn, theo kịch bản "xấu nhất" về khả năng sinh lời trên mỗi cổ phần.
Cách Sử Dụng Công Cụ
Bạn chỉ cần nhập bốn số liệu lấy từ báo cáo kết quả kinh doanh và phần thuyết minh: lợi nhuận ròng, cổ tức ưu đãi đã chi trả, số lượng cổ phiếu phổ thông bình quân gia quyền đang lưu hành, và số cổ phiếu tăng thêm sẽ phát sinh từ các chứng khoán pha loãng. Công cụ sẽ trả về kết quả EPS pha loãng cùng với EPS cơ bản và tỷ lệ pha loãng, giúp bạn thấy rõ việc chuyển đổi tiềm năng làm "bào mòn" phần lợi nhuận của mỗi cổ đông đến mức nào.
Giải Thích Công Thức
Tử số, Lợi Nhuận Ròng − Cổ Tức Ưu Đãi, chính là phần lợi nhuận thực sự dành cho cổ đông phổ thông, vì cổ đông ưu đãi luôn được ưu tiên chi trả trước. Mẫu số cộng thêm phần chứng khoán pha loãng vào số cổ phiếu phổ thông bình quân gia quyền. Lấy tử số chia cho mẫu số, ta được EPS pha loãng.
$$\text{Diluted EPS} = \frac{\text{Net Income} - \text{Preferred Dividends}}{\text{Weighted Avg Shares} + \text{Dilutive Securities}}$$
Ví Dụ Minh Họa
Giả sử một doanh nghiệp báo cáo lợi nhuận ròng 1.000.000 USD, chi trả 50.000 USD cổ tức ưu đãi, có 400.000 cổ phiếu phổ thông bình quân gia quyền và 100.000 cổ phiếu phát sinh từ quyền chọn pha loãng. Lợi nhuận dành cho cổ đông phổ thông \(= 1.000.000 \text{ USD} - 50.000 \text{ USD} = 950.000 \text{ USD}\). Tổng số cổ phiếu pha loãng \(= 400.000 + 100.000 = 500.000\). EPS pha loãng $$= 950.000 \text{ USD} \div 500.000 = \mathbf{1{,}90 \text{ USD}}.$$ EPS cơ bản \(= 950.000 \text{ USD} \div 400.000 = 2{,}375 \text{ USD}\), như vậy pha loãng làm giảm EPS khoảng 20%.
Câu Hỏi Thường Gặp
Vì sao EPS pha loãng thấp hơn EPS cơ bản? Bởi vì nó giả định có nhiều cổ phiếu hơn, khiến cùng một mức lợi nhuận phải chia cho số lượng cổ phiếu lớn hơn.
Những gì được xem là chứng khoán pha loãng? Đó là quyền chọn cổ phiếu, chứng quyền, nợ chuyển đổi và cổ phiếu ưu đãi chuyển đổi — những công cụ sẽ làm tăng số cổ phiếu phổ thông nếu được thực hiện hoặc chuyển đổi. Các công cụ chống pha loãng (tức làm tăng EPS) sẽ được loại trừ khỏi tính toán.
Tìm các số liệu này ở đâu? Lợi nhuận ròng và cổ tức ưu đãi nằm trong báo cáo kết quả kinh doanh; còn số cổ phiếu bình quân gia quyền và số cổ phiếu pha loãng được trình bày trong phần thuyết minh về EPS của báo cáo tài chính.
