Trung bình giá (DCA) là gì?
Trung bình giá — hay Dollar-Cost Averaging (DCA) — là chiến lược đầu tư trong đó bạn rót vào một số tiền cố định theo định kỳ đều đặn, chẳng hạn 100 USD mỗi tháng, bất kể giá tài sản lúc đó cao hay thấp. Khi giá xuống, số tiền cố định ấy mua được nhiều cổ phiếu hơn; khi giá lên, bạn mua được ít hơn. Theo thời gian, cách làm này giúp "làm phẳng" những biến động của thị trường và mang lại mức giá vốn trung bình mỗi cổ phiếu thường thấp hơn so với trung bình cộng đơn thuần của các mức giá bạn đã mua. Lưu ý: công cụ dùng đơn vị USD và cách tính theo "cổ phiếu" như thị trường Mỹ, nhưng nguyên lý DCA áp dụng được cho mọi loại tài sản và mọi loại tiền tệ.
Cách dùng công cụ này
Hãy nhập số tiền cố định bạn đầu tư mỗi kỳ, số kỳ đầu tư và giá cổ phiếu của từng kỳ dưới dạng danh sách ngăn cách bằng dấu phẩy. Công cụ sẽ tính số cổ phiếu mua được tại mỗi mức giá, cộng dồn tổng số cổ phiếu cùng tổng số tiền đã đầu tư, rồi lấy thương để ra giá vốn trung bình thực tế của bạn. Ngoài ra, công cụ còn hiển thị trung bình cộng đơn thuần của các mức giá để bạn thấy rõ lợi thế mà DCA mang lại.
Giải thích công thức
Giá vốn trung bình mỗi cổ phiếu bằng tổng vốn đầu tư chia cho tổng số cổ phiếu mua được:
$$\text{Giá vốn TB} = \frac{\text{Tổng vốn}}{\displaystyle\sum \frac{\text{Số tiền đầu tư}}{\text{Giá}}}$$Vì số cổ phiếu mua được trong một kỳ chính bằng số tiền đầu tư kỳ đó chia cho giá của kỳ, nên những kỳ có giá rẻ sẽ "góp" thêm nhiều cổ phiếu hơn, kéo giá vốn trung bình của bạn xuống thấp hơn trung bình cộng của các mức giá. Đây chính là hiệu ứng trung bình điều hòa (harmonic mean) làm nên sức hấp dẫn của DCA.
Ví dụ minh họa
Giả sử bạn đầu tư 100 USD qua 4 kỳ ở các mức giá 10, 12,50, 8 và 11 USD. Số cổ phiếu mua được: \(10 + 8 + 12{,}5 + 9{,}0909 = 39{,}5909\). Tổng vốn = 400 USD. Giá vốn trung bình = \(400 / 39{,}5909 = \) 10,10 USD, thấp hơn so với trung bình cộng các mức giá là 10,375 USD.
DCA so với đầu tư một lần: So sánh các kịch bản
Bảng dưới đây đầu tư cùng số tiền $100 vào mỗi kỳ trong 5 kỳ theo bốn diễn biến giá khác nhau. Số cổ phiếu mua được ở mỗi kỳ là \(100 \div P_i\), và giá vốn trung bình DCA bằng tổng số tiền đã đầu tư chia cho tổng số cổ phiếu. Giá tính bằng đô la trên mỗi cổ phiếu, và các con số được làm tròn đến độ chính xác đã nêu. Bỏ qua phí và thuế.
| Kịch bản | Giá (kỳ 1–5) | Tổng số tiền đã đầu tư | Tổng số cổ phiếu | Giá vốn trung bình DCA | Trung bình đơn giản của giá | Trung bình trừ giá vốn DCA |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Tăng đều | 10, 12, 14, 16, 20 | $500 | 36.7262 | $13.61 | $14.40 | $0.79 |
| Giảm đều | 20, 16, 12, 10, 8 | $500 | 42.0833 | $11.88 | $13.20 | $1.32 |
| Hình chữ V (biến động) | 10, 8, 5, 8, 10 | $500 | 65.0000 | $7.69 | $8.20 | $0.51 |
| Đi ngang | 10, 10, 10, 10, 10 | $500 | 50.0000 | $10.00 | $10.00 | $0.00 |
Kiểm tra chi tiết (trường hợp hình chữ V)
Số cổ phiếu: \(\frac{100}{10} + \frac{100}{8} + \frac{100}{5} + \frac{100}{8} + \frac{100}{10} = 10 + 12.5 + 20 + 12.5 + 10 = 65\).
Giá vốn trung bình: \(\frac{500}{65} \approx 7.6923\). Trung bình đơn giản: \(\frac{10+8+5+8+10}{5} = 8.20\).
Bảng cho thấy điều gì
- Trong trường hợp đi ngang, mỗi kỳ đều mua cổ phiếu ở cùng một mức giá, nên giá vốn trung bình DCA bằng trung bình đơn giản.
- Trong mọi trường hợp khác, giá vốn trung bình DCA thấp hơn trung bình đơn giản. Một số tiền cố định mua được nhiều cổ phiếu hơn khi giá thấp và ít hơn khi giá cao.
- Giá vốn trung bình DCA không bao giờ cao hơn trung bình số học của các mức giá. Hai giá trị này chỉ bằng nhau khi mọi mức giá giống nhau.
- Diễn biến tăng đều và giảm đều dùng các mức giá khác nhau, nên giá trung bình của chúng khác nhau. Thứ tự của các mức giá không làm thay đổi giá vốn trung bình DCA với cùng một tập hợp giá. Chỉ tập hợp giá và số tiền cố định mới có ý nghĩa.
- Bảng này chỉ so sánh giá vốn trung bình. Bảng không cho biết DCA hay đầu tư một lần sẽ mang lại giá trị lớn hơn. Điều đó phụ thuộc vào diễn biến giá trong tương lai, và diễn biến này không thể biết trước.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao giá vốn trung bình của tôi lại thấp hơn giá trung bình? Bởi vì số tiền cố định mua được nhiều cổ phiếu hơn khi giá thấp, khiến giá vốn trung bình nghiêng về phía những lần mua giá rẻ.
Công cụ có tính cả phí giao dịch hay cổ tức không? Không — công cụ chỉ mô phỏng các lần mua định kỳ "thuần". Nếu muốn tính cả phí, bạn hãy cộng khoản phí vào số tiền đầu tư mỗi kỳ.
Nếu số lượng giá không khớp với số kỳ thì sao? Công cụ sẽ đếm mọi mức giá hợp lệ mà bạn nhập vào, vì vậy hãy đảm bảo danh sách giá khớp đúng với số kỳ bạn muốn tính.