Công cụ đổi nồng độ mol sang molan là gì?
Công cụ này giúp chuyển đổi nồng độ mol (số mol chất tan trong một lít dung dịch, mol/L) sang nồng độ molan (số mol chất tan trong một kilôgam dung môi, mol/kg). Hai đại lượng này khác nhau vì nồng độ mol tính theo tổng thể tích dung dịch, còn nồng độ molan chỉ dựa trên khối lượng dung môi. Để chuyển đổi qua lại, bạn cần biết khối lượng riêng của dung dịch và khối lượng mol của chất tan.
Cách sử dụng
Nhập nồng độ mol (M) theo đơn vị mol/L, khối lượng riêng đo được của dung dịch (\(\rho\)) theo g/mL, và khối lượng mol (MW) của chất tan theo g/mol. Công cụ sẽ cho ra nồng độ molan tính bằng mol/kg cùng với khối lượng dung môi có trong một lít dung dịch.
Giải thích công thức
Hãy xét 1 lít (1000 mL) dung dịch. Tổng khối lượng của nó là \(1000\cdot\rho\) gam. Trong đó chứa \(M\) mol chất tan với khối lượng là \(M\cdot\text{MW}\) gam. Vậy khối lượng dung môi là \((1000\cdot\rho - M\cdot\text{MW})\) gam \(= (1000\cdot\rho - M\cdot\text{MW})/1000\) kg. Nồng độ molan bằng số mol chất tan chia cho số kilôgam dung môi:
$$m = \frac{1000 \cdot \text{M (mol/L)}}{1000 \cdot \text{$\rho$ (g/mL)} - \text{M} \cdot \text{MW (g/mol)}}$$
Ví dụ minh họa
Một dung dịch NaCl 1 mol/L (MW = 58,44 g/mol) có khối lượng riêng 1,05 g/mL. Khối lượng dung môi là \((1000\times1{,}05 - 1\times58{,}44)/1000 = 0{,}99156\) kg. Nồng độ molan \(= 1 / 0{,}99156 \approx\) 1,0085 mol/kg. Vì một phần khối lượng dung dịch là chất tan, nên nồng độ molan lớn hơn nồng độ mol một chút.
Khối lượng mol và khối lượng riêng của các chất tan thông dụng
Bộ chuyển đổi cần ba đầu vào: nồng độ mol (mol/L), khối lượng riêng của dung dịch (g/mL) và khối lượng mol của chất tan (g/mol). Bảng liệt kê khối lượng mol (làm tròn đến hai chữ số thập phân) của các chất tan thông dụng. Bảng cũng đưa ra nồng độ mol ví dụ và khối lượng riêng gần đúng của dung dịch ở khoảng 20–25 °C.
| Chất tan | Khối lượng mol (g/mol) | Nồng độ mol ví dụ (M) | Khối lượng riêng gần đúng của dung dịch (g/mL) |
|---|---|---|---|
| NaCl | 58.44 | 1.0 | ≈ 1.036 |
| KCl | 74.55 | 1.0 | ≈ 1.04 |
| NaOH | 40.00 | 1.0 | ≈ 1.04 |
| HCl | 36.46 | 1.0 | ≈ 1.016 |
| H2SO4 | 98.08 | 1.0 | ≈ 1.06 |
| Glucose (C6H12O6) | 180.16 | 0.5 | ≈ 1.03 |
| Sucrose (C12H22O11) | 342.30 | 1.0 | ≈ 1.13 |
| Axit axetic (CH3COOH) | 60.05 | 1.0 | ≈ 1.005 |
| Amoniac (NH3) | 17.03 | 1.0 | ≈ 0.99 |
Lưu ý: các giá trị khối lượng riêng chỉ là gần đúng và phụ thuộc vào nồng độ cũng như nhiệt độ. Với công việc đòi hỏi độ chính xác cao, hãy đo khối lượng riêng của chính dung dịch của bạn hoặc lấy số liệu từ nguồn đáng tin cậy như sổ tay hóa học. Ngay cả sai số nhỏ về khối lượng riêng cũng có thể làm thay đổi kết quả đáng kể, đặc biệt đối với dung dịch đậm đặc.
Thuật ngữ và ký hiệu chính
- Nồng độ mol (M, mol/L): số mol chất tan trên một lít dung dịch.
- Nồng độ molan (m, mol/kg): số mol chất tan trên một kilogram dung môi.
- Khối lượng riêng của dung dịch ρ (g/mL): khối lượng dung dịch trên một đơn vị thể tích. Nó liên kết cơ sở thể tích của nồng độ mol với cơ sở khối lượng của nồng độ molan.
- Khối lượng mol MW (g/mol): khối lượng của một mol chất tan.
- Chất tan: chất bị hòa tan, chẳng hạn như NaCl hoặc sucrose.
- Dung môi: chất làm nhiệm vụ hòa tan, thường là nước.
- Dung dịch: hỗn hợp đồng nhất của chất tan và dung môi.
Lưu ý về nhiệt độ: nồng độ molan không phụ thuộc vào nhiệt độ vì nó chỉ dùng khối lượng. Nồng độ mol thay đổi theo nhiệt độ vì thể tích dung dịch giãn nở hoặc co lại. Do đó, nồng độ molan được ưu tiên dùng cho các tính chất đối hợp như độ tăng nhiệt độ sôi và độ giảm nhiệt độ đông đặc. Hãy dùng khối lượng riêng được đo ở cùng nhiệt độ với nồng độ mol đã cho.
Câu hỏi thường gặp
Vì sao nồng độ mol và nồng độ molan lại khác nhau? Nồng độ mol tính theo thể tích dung dịch (phụ thuộc vào nhiệt độ), còn nồng độ molan tính theo khối lượng dung môi (không phụ thuộc nhiệt độ), nên chúng chỉ gần bằng nhau ở những dung dịch nước rất loãng.
Nên dùng khối lượng riêng nào? Hãy dùng khối lượng riêng đo được của toàn bộ dung dịch, không phải của dung môi nguyên chất.
Kết quả có thể âm hoặc vô nghĩa không? Nếu \(M\cdot\text{MW}\) lớn hơn \(1000\cdot\rho\) thì dữ liệu nhập vào không hợp lý về mặt vật lý; bạn nên kiểm tra lại khối lượng mol và khối lượng riêng.