Công Cụ Tính RPM & Tốc Độ Puli Là Gì?
Công cụ này giúp bạn xác định tốc độ quay của puli bị dẫn (đầu ra) khi nó được nối bằng dây đai với puli dẫn (đầu vào). Hệ thống đai – puli xuất hiện ở khắp mọi nơi: từ quạt, máy nén khí, băng tải, máy công cụ cho đến động cơ. Nhờ mối quan hệ giữa kích thước puli và tốc độ, bạn có thể đánh đổi tốc độ lấy mô-men xoắn hoặc ngược lại. Công cụ hoạt động với bất kỳ đơn vị đường kính nào miễn là đồng nhất (mm, inch hay đường kính bước răng), vì kết quả chỉ phụ thuộc vào tỷ lệ giữa hai đường kính.
Cách Sử Dụng
Bạn chỉ cần nhập ba giá trị: đường kính puli dẫn (D1), tốc độ puli dẫn (N1) tính bằng RPM và đường kính puli bị dẫn (D2). Công cụ sẽ trả về tốc độ puli bị dẫn (N2) theo RPM cùng với tỷ số truyền. Nếu puli bị dẫn lớn hơn puli dẫn thì đầu ra quay chậm lại; ngược lại, puli bị dẫn nhỏ hơn sẽ làm đầu ra quay nhanh hơn.
Giải Thích Công Thức
Vì dây đai không bị trượt nên tốc độ bề mặt của cả hai puli là bằng nhau: \(N_1 \times D_1 = N_2 \times D_2\). Biến đổi lại ta được
$$N_2 = N_1 \times \dfrac{D_1}{D_2}$$Để có độ chính xác cao nhất, nên đo đường kính tại đường tiếp xúc của dây đai (đường kính bước răng); tuy nhiên, đường kính ngoài cũng cho kết quả gần đúng tương đối tốt.
Ví Dụ Minh Họa
Giả sử một puli động cơ đường kính 100 mm quay ở 1500 RPM và dẫn động một puli 200 mm. Khi đó
$$N_2 = 1500 \times \dfrac{100}{200} = 750 \text{ RPM}$$Đầu ra quay với tốc độ bằng một nửa đầu vào, và tỷ số truyền là \(200 / 100 = 2 : 1\) — nghĩa là mô-men xoắn ở đầu ra tăng lên khoảng gấp đôi.
Câu Hỏi Thường Gặp
Đơn vị đường kính có quan trọng không? Không — miễn là D1 và D2 dùng cùng một đơn vị thì kết quả RPM vẫn đúng, bởi chúng xuất hiện dưới dạng tỷ lệ.
Độ dày dây đai có ảnh hưởng đến kết quả không? Với những công việc đòi hỏi độ chính xác cao, hãy dùng đường kính bước răng (đường làm việc thực tế của dây đai) thay vì đường kính ngoài. Chênh lệch thường rất nhỏ.
Còn mô-men xoắn thì sao? Bỏ qua tổn hao, mô-men xoắn biến đổi tỷ lệ nghịch với tốc độ: tỷ số giảm tốc 2:1 sẽ làm mô-men xoắn đầu ra tăng lên khoảng gấp đôi.
