Máy tính tỷ số truyền puli này làm được gì?
Công cụ này giúp bạn tính tỷ số truyền puli và tốc độ đầu ra (puli bị động) của một hệ truyền động đai hai puli đơn giản. Bạn chỉ cần nhập đường kính puli chủ động, đường kính puli bị động và tốc độ quay của puli chủ động (tính bằng vòng/phút – RPM), công cụ sẽ lập tức trả về tỷ số truyền cùng tốc độ quay của puli bị động. Ngoài ra, công cụ còn vẽ hình minh họa tỷ lệ hai puli, giúp bạn nhìn thấy ngay sự chênh lệch kích thước.
Đây là công cụ hữu ích cho bất kỳ ai lắp đặt hệ truyền động bằng đai — máy móc trong xưởng cơ khí, quạt, máy nén khí, máy tiện, máy khoan bàn, hệ dẫn động phụ kiện ô tô hay các dự án DIY — nơi bạn cần tăng hoặc giảm tốc độ của chi tiết bị dẫn động.
Ba thông số cần nhập
- Đường kính puli chủ động — đường kính của puli nối với nguồn động lực (động cơ điện hoặc động cơ đốt trong). Bạn có thể dùng bất kỳ đơn vị nào (mm, cm hay inch); tỷ số truyền không phụ thuộc đơn vị, miễn là cả hai đường kính dùng chung một đơn vị.
- Đường kính puli bị động — đường kính của puli được đai kéo quay.
- Tốc độ puli chủ động (RPM) — tốc độ quay của puli chủ động, tính bằng số vòng quay mỗi phút.
Giải thích công thức
Công cụ sử dụng hai mối quan hệ đơn giản:
$$\text{Tỷ số truyền} = \dfrac{\text{Đường kính bị động}}{\text{Đường kính chủ động}}$$ $$\text{Tốc độ bị động} = \dfrac{\text{Tốc độ chủ động}}{\text{Tỷ số truyền}}$$- Tỷ số truyền = Đường kính bị động ÷ Đường kính chủ động
- Tốc độ bị động = Tốc độ chủ động ÷ Tỷ số truyền
Tỷ số lớn hơn 1 nghĩa là puli bị động to hơn và quay chậm hơn (giảm tốc để tăng mô-men xoắn). Tỷ số nhỏ hơn 1 nghĩa là puli bị động nhỏ hơn và quay nhanh hơn (tăng tốc để có vận tốc cao hơn). Lưu ý rằng vận tốc bề mặt của đai trên cả hai puli là như nhau — chỉ có tốc độ quay thay đổi.
Ví dụ minh họa
Giả sử puli động cơ (chủ động) có đường kính 100 mm và quay ở 1.800 RPM, kéo một puli có đường kính 250 mm.
- Tỷ số truyền = \(250 \div 100 = \mathbf{2{,}5}\)
- Tốc độ bị động = \(1.800 \div 2{,}5 = \mathbf{720\ \text{RPM}}\)
Vì puli bị động lớn gấp 2,5 lần nên nó quay ở 720 RPM — chậm hơn, nhưng bù lại có mô-men xoắn lớn hơn.
Câu hỏi thường gặp
Đơn vị đo đường kính có quan trọng không? Không. Vì tỷ số được tính bằng cách chia đường kính này cho đường kính kia, nên bất kỳ đơn vị nhất quán nào cũng được — milimét, centimét hay inch — miễn là bạn dùng cùng một đơn vị cho cả hai puli.
Làm sao để puli bị động quay nhanh hơn? Hãy dùng puli bị động nhỏ hơn puli chủ động. Điều này tạo ra tỷ số nhỏ hơn 1, giúp tăng số vòng quay đầu ra (đổi lại sẽ giảm mô-men xoắn).
Độ dày hay chiều dài đai có ảnh hưởng đến kết quả không? Không. Phép tính này chỉ phụ thuộc vào đường kính các puli và tốc độ đầu vào. Chiều dài đai ảnh hưởng đến khoảng cách tâm và độ căng đai, chứ không ảnh hưởng đến tỷ số tốc độ.
