Máy tính puli là gì?
Máy tính puli giúp bạn xác định mối quan hệ giữa hai puli được nối với nhau bằng dây đai. Công cụ áp dụng định luật cơ bản của puli là \(\text{D1} \times \text{N1} = \text{D2} \times \text{N2}\), trong đó D là đường kính puli còn N là tốc độ quay tính bằng vòng/phút (RPM). Puli chủ động (gắn với động cơ) truyền chuyển động sang puli bị động, và đường kính cùng tốc độ của chúng tỷ lệ nghịch với nhau. Puli bị động càng nhỏ thì quay càng nhanh; càng lớn thì quay càng chậm.
Cách sử dụng
Bạn chỉ cần nhập ba trong bốn giá trị: đường kính puli chủ động (D1), tốc độ puli chủ động (N1), đường kính puli bị động (D2) và tốc độ puli bị động (N2). Hãy để trống (hoặc nhập số 0) ô bạn muốn tính, máy sẽ tự tìm ra kết quả. Mặc định, công cụ tính tốc độ puli bị động N2. Ngoài ra, máy còn cho biết tỷ số tốc độ \(\text{D1} / \text{D2}\) — chính là hệ số nhân giữa tốc độ đầu vào và đầu ra.
Giải thích công thức
Vì dây đai di chuyển với một tốc độ dài không đổi nên tốc độ trên bề mặt của cả hai puli phải bằng nhau. Điều này dẫn đến tỷ lệ $$\text{D1} \times \text{N1} = \text{D2} \times \text{N2}$$ Biến đổi để tìm tốc độ puli bị động chưa biết: $$\text{N2} = \frac{\text{D1} \times \text{N1}}{\text{D2}}$$ Cũng từ phương trình này, bạn có thể suy ra bất kỳ giá trị nào trong bốn đại lượng.
Ví dụ minh họa
Một puli động cơ đường kính 100 mm quay ở 1750 RPM và dẫn động một puli 200 mm. Tốc độ puli bị động là $$\text{N2} = \frac{100 \times 1750}{200} = \mathbf{875 \text{ RPM}}$$ Tỷ số tốc độ là \(100 / 200 = 0{,}5\), nghĩa là đầu ra quay với một nửa tốc độ đầu vào nhưng mô-men xoắn lớn gấp khoảng hai lần.
Câu hỏi thường gặp
Vật liệu puli có ảnh hưởng không? Không — mối quan hệ này chỉ phụ thuộc vào đường kính và tốc độ, không phụ thuộc vào vật liệu.
Tôi có thể dùng bán kính thay cho đường kính không? Được, miễn là bạn dùng cùng một đơn vị thống nhất cho cả hai puli thì tỷ số vẫn không đổi.
Còn mô-men xoắn thì sao? Mô-men xoắn tỷ lệ nghịch với tốc độ: nếu puli bị động lớn gấp đôi thì nó quay chậm bằng một nửa nhưng truyền mô-men xoắn lớn gấp khoảng hai lần (chưa kể tổn hao do ma sát).
