Công Cụ Chuyển Đổi Số La Mã

Công Cụ Chuyển Đổi Số La Mã

#11 · Tiện ích AI Skill PRO

Nhập phép tính

Công thức

La Mã=greedy(Số),1≤Số≤3999\text{La Mã} = \operatorname{greedy}\!\left(\text{Số}\right),\qquad 1 \le \text{Số} \le 3999
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Kết quả

Số La Mã
MCMXCIV
dạng chuẩn
Giá trị thập phân 1.994
Số La Mã MCMXCIV

Báo lỗi nội dung trang này

Công cụ chuyển đổi số La Mã là gì?

Công cụ này giúp bạn đổi các số thập phân thông thường sang số La Mã và đổi số La Mã trở lại thành số thường. Công cụ sử dụng quy tắc viết theo phép trừ chuẩn — chính là cách bạn vẫn thấy trên mặt đồng hồ, số chương sách, phần ghi công cuối phim và các công trình kiến trúc — và hoạt động với mọi số nguyên từ 1 đến 3999, tức là phạm vi quy ước có thể biểu diễn mà không cần dùng dấu gạch ngang hay ký hiệu đặc biệt.

Cách sử dụng

Trước tiên hãy chọn chiều chuyển đổi. Với Số → La Mã, bạn nhập một số nguyên từ 1 đến 3999. Với La Mã → Số, bạn nhập một số La Mã, ví dụ MCMXCIV (không phân biệt chữ hoa hay chữ thường). Công cụ sẽ hiển thị đồng thời cả số La Mã lẫn giá trị thập phân tương ứng để bạn dễ dàng kiểm tra lại kết quả.

Giải thích công thức

Số La Mã được tạo nên từ bảy ký hiệu cơ bản: I=1, V=5, X=10, L=50, C=100, D=500 và M=1000. Để chuyển đổi một con số, ta dùng thuật toán tham lam (greedy):

$$\text{Roman} = \operatorname{greedy}\!\left(\text{Number}\right) = \sum_{k}\; \text{sym}_k \times \left\lfloor \frac{\text{remainder}}{\text{val}_k} \right\rfloor$$

bắt đầu từ giá trị lớn nhất, ta liên tục trừ đi ký hiệu có giá trị lớn nhất mà vẫn còn vừa, rồi ghép ký hiệu đó vào kết quả. Để xử lý các cặp trừ, danh sách còn bổ sung CM=900, CD=400, XC=90, XL=40, IX=9 và IV=4. Cách này bảo đảm luôn cho ra cách viết chuẩn và ngắn gọn nhất — chẳng hạn số 4 sẽ là IV chứ không phải IIII. Phép chuyển đổi áp dụng với \(1 \le \text{Number} \le 3999\), và chiều ngược lại tính theo $$\text{Number} = \sum_{\text{token} \,\in\, \text{Roman Numeral}} \text{value}(\text{token})$$

Quảng cáo
Bảng bảy ký hiệu chữ số La Mã và giá trị của chúng
Bảy ký hiệu chữ số La Mã và giá trị thập phân mà mỗi ký hiệu biểu thị.

Ví dụ minh họa

Hãy chuyển đổi số 2024:

$$2024 - 1000 = 1024 \;(\text{M})$$

$$1024 - 1000 = 24 \;(\text{MM})$$

$$24 - 10 = 14 \;(\text{X})$$

$$14 - 10 = 4 \;(\text{XX})$$

rồi 4 khớp với IV. Kết quả: MMXXIV.

Quảng cáo
Sơ đồ minh họa các cặp ký hiệu trừ như IV và IX
Ký hiệu trừ: một ký hiệu nhỏ đứng trước ký hiệu lớn sẽ bị trừ đi.

Bảng tham chiếu số La Mã thông dụng

Hệ số La Mã chuẩn dùng bảy ký hiệu: I = 1, V = 5, X = 10, L = 50, C = 100, D = 500 và M = 1000. Ký hiệu trừ đặt một ký hiệu nhỏ hơn trước một ký hiệu lớn hơn (IV = 4, IX = 9, XL = 40, XC = 90, CD = 400, CM = 900). Trong dạng chuẩn này, số lớn nhất có thể viết được là 3999, vì một ký hiệu không được lặp lại quá ba lần liên tiếp.

Thập phân Số La Mã Ghi chú
1 I Số trên mặt đồng hồ / số chương
2 II Số trên mặt đồng hồ / số chương
3 III Số trên mặt đồng hồ / số chương
4 IV 5 − 1 (phép trừ)
5 V Số trên mặt đồng hồ / số chương
6 VI 5 + 1
7 VII 5 + 2
8 VIII 5 + 3
9 IX 10 − 1 (phép trừ)
10 X Ký hiệu cơ sở
11 XI 10 + 1
12 XII 10 + 2
20 XX 10 + 10
30 XXX 10 + 10 + 10
40 XL 50 − 10 (phép trừ)
50 L Ký hiệu cơ sở
90 XC 100 − 10 (phép trừ)
100 C Ký hiệu cơ sở
500 D Ký hiệu cơ sở
900 CM 1000 − 100 (phép trừ)
1000 M Ký hiệu cơ sở
1994 MCMXCIV M + CM + XC + IV = 1000 + 900 + 90 + 4
2000 MM 1000 + 1000
2024 MMXXIV 1000 + 1000 + 10 + 10 + 4
3999 MMMCMXCIX Giá trị chuẩn lớn nhất: 3000 + 900 + 90 + 9

Mặt đồng hồ đôi khi hiển thị số 4 là IIII thay vì IV. Đây là biến thể truyền thống, không thuộc dạng trừ chuẩn được sử dụng trong công cụ chuyển đổi này.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao chỉ tính được đến 3999? Số La Mã chuẩn dừng lại ở MMMCMXCIX (3999). Những số lớn hơn theo truyền thống cần thêm dấu gạch ngang (vinculum) đặt trên ký hiệu để nhân với 1000, mà điều này không thuộc hệ ký hiệu cơ bản.

Có ký hiệu La Mã cho số 0 không? Không. Người La Mã không có ký hiệu nào cho số 0; hệ thống này hoàn toàn không có chỗ cho nó.

IIII có bao giờ đúng không? IIII đôi khi xuất hiện trên một số mặt đồng hồ để tạo sự cân đối về thẩm mỹ, nhưng cách viết chuẩn về mặt toán học của số 4 là IV — và đây cũng chính là kết quả mà công cụ này đưa ra.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Tiện ích

Xem tất cả máy tính Tiện ích