Độ dốc mái nhà là gì?
Độ dốc mái cho biết mái nhà dốc đến mức nào. Đó là tỷ lệ giữa chiều cao thẳng đứng (rise) và chiều dài ngang (run). Trong xây dựng, cách viết phổ biến (theo chuẩn Anh – Mỹ) là "x-in-12", nghĩa là mái dâng lên x inch cho mỗi 12 inch chiều ngang. Ví dụ, mái 6-in-12 dâng lên 6 inch trên mỗi foot (30,48 cm) chiều ngang. Tại Việt Nam, độ dốc mái thường được tính theo phần trăm hoặc theo độ, nên công cụ này sẽ rất hữu ích để quy đổi qua lại. Máy tính chuyển bất kỳ cặp chiều cao và chiều ngang nào thành góc dốc (theo độ), tỷ lệ rise-per-12 chuẩn, phần trăm độ dốc và chiều dài xà gồ.
Cách sử dụng
Nhập chiều cao thẳng đứng (rise) và chiều dài ngang (run) theo cùng một đơn vị (inch là đơn vị tiện dụng nhất với chuẩn x-in-12). Máy tính sẽ trả về góc dốc, tỷ lệ x-in-12, phần trăm độ dốc và chiều dài xà gồ (cạnh huyền) ứng với các giá trị bạn đã nhập. Bạn có thể đo trực tiếp chiều cao và chiều ngang bằng thước thủy và thước dây, hoặc đọc từ bản vẽ kiến trúc.
Giải thích công thức
Góc dốc là arctang của chiều cao chia cho chiều ngang:
$$\theta = \arctan\!\left(\dfrac{\text{Rise}}{\text{Run}}\right)$$Tỷ lệ xây dựng quen thuộc quy chuẩn chiều ngang về 12:
$$\text{Pitch} = \dfrac{\text{Rise}}{\text{Run}} \times 12$$Phần trăm độ dốc đơn giản là:
$$\text{Slope}\,\% = \dfrac{\text{Rise}}{\text{Run}} \times 100$$còn chiều dài xà gồ tính theo định lý Pythagore:
$$\text{Rafter} = \sqrt{\text{Rise}^{2} + \text{Run}^{2}}$$
Ví dụ minh họa
Giả sử một mái nhà dâng lên 6 inch trên chiều ngang 12 inch. Góc dốc là \(\arctan(6/12) = \arctan(0{,}5) \approx 26{,}57°\). Tỷ lệ độ dốc là \((6/12) \times 12 = 6\), tức đây là mái 6-in-12. Phần trăm độ dốc là 50%, và chiều dài xà gồ là \(\sqrt{6^{2} + 12^{2}} = \sqrt{180} \approx 13{,}42\) inch cho mỗi foot chiều ngang.
Câu hỏi thường gặp
Pitch và slope có giống nhau không? Gần như vậy — "pitch" thường chỉ tỷ lệ x-in-12, còn "slope" thường là phần trăm hoặc góc. Công cụ này cho bạn cả ba giá trị cùng lúc.
Nên dùng đơn vị nào? Bạn có thể dùng bất kỳ đơn vị nào miễn là nhất quán cho cả chiều cao và chiều ngang; tỷ lệ, phần trăm và góc không phụ thuộc vào đơn vị. Chiều dài xà gồ sẽ trả về theo đúng đơn vị bạn đã nhập.
Độ dốc mái phổ biến là bao nhiêu? Mái nhà dân dụng thường dao động từ 4-in-12 đến 9-in-12. Dưới 2-in-12 được xem là mái dốc thấp hoặc gần phẳng.