Máy tính độ nhám bề mặt khi tiện

Máy tính độ nhám bề mặt khi tiện

Phổ biến AI Skill PRO

Nhập phép tính

Kết quả

Độ nhám bề mặt lý thuyết Ra
1,563
µm (Ra)
Độ nhám đỉnh–đáy Rz 6,25 µm
Ra theo microinch 61,52 µin
Lượng chạy dao tối đa để đạt Ra mục tiêu 0,2024 mm/vòng
Đạt Ra mục tiêu (1 = đạt, 0 = không đạt) 1
Độ nhám lý thuyết đáp ứng Ra mục tiêu.

Công thức

Ra=f232rε×1000Rz=f28rε×1000fmax=32rεRa,target1000trong đó{f=Lượng chạy dao (mm/vòng)rε=Bán kính mũi dao (mm)Ra,target=Ra mục tiêu (µm)\begin{gathered} R_a = \frac{f^{2}}{32\,r_\varepsilon}\times 1000 \qquad R_z = \frac{f^{2}}{8\,r_\varepsilon}\times 1000 \\[1.5em] f_{max} = \sqrt{\frac{32\,r_\varepsilon\,R_{a,target}}{1000}} \\[1.5em] \text{trong đó}\quad \left\{ \begin{aligned} f &= \text{Lượng chạy dao (mm/vòng)} \\ r_\varepsilon &= \text{Bán kính mũi dao (mm)} \\ R_{a,target} &= \text{Ra mục tiêu (µm)} \end{aligned} \right. \end{gathered}
Thống kê sử dụng

Quảng cáo

Báo lỗi nội dung trang này

Độ nhám bề mặt lý thuyết khi tiện là gì?

Khi dao tiện có mũi bo tròn chạy dọc theo phôi, nó để lại trên bề mặt một dãy các đỉnh nhấp nhô rất nhỏ (vết chạy dao). Chiều cao của các vết này gần như chỉ phụ thuộc vào lượng chạy dao mỗi vòng quay và bán kính mũi dao của mảnh dao. Máy tính này ước tính độ nhám hình học lý tưởng của prô-fin đó, giúp bạn nhanh chóng chọn chế độ cắt trước khi bắt tay vận hành máy.

Biên dạng gờ do mũi dao tròn để lại, thể hiện lượng chạy dao f, bán kính mũi dao r và chiều cao nhấp nhô Rz
Mỗi lần dao đi qua để lại các gờ có chiều cao phụ thuộc vào lượng chạy dao f và bán kính mũi dao r.

Cách sử dụng máy tính

Nhập lượng chạy dao mỗi vòng quay (mm/vòng), bán kính mũi dao của mảnh dao (mm, ví dụ 0,4; 0,8 hoặc 1,2 mm) và giá trị Ra bạn cần đạt (µm). Công cụ sẽ trả về Ra và Rz lý thuyết, Ra theo đơn vị microinch, lượng chạy dao tối đa vẫn đáp ứng mục tiêu của bạn, cùng kết luận đạt hay không đạt.

Giải thích công thức

Với dao có bán kính mũi \(r_\varepsilon\) và lượng chạy dao \(f\), trong trường hợp lượng chạy dao nhỏ so với bán kính:

$$R_a = \frac{f^2}{32\,r_\varepsilon}, \qquad R_z = \frac{f^2}{8\,r_\varepsilon}$$

Trong đó \(f\) là lượng chạy dao tính bằng mm/vòng và \(r_\varepsilon\) là bán kính mũi dao tính bằng mm; kết quả có đơn vị mm và được nhân với 1000 để đổi sang µm. Biến đổi công thức, ta được lượng chạy dao lớn nhất ứng với độ nhám mục tiêu:

$$f_{max} = \sqrt{32\,r_\varepsilon\,R_{a,target}}$$

Vì độ nhám tăng theo bình phương lượng chạy dao, nên giảm một nửa lượng chạy dao sẽ làm Ra giảm xuống còn một phần tư, trong khi tăng gấp đôi bán kính mũi dao chỉ làm Ra giảm đi một nửa.

Quảng cáo
Hình học của cung tròn dùng để tính chiều cao nhấp nhô từ bán kính mũi dao và lượng chạy dao
Chiều cao gờ được xác định từ cung tròn bán kính r bị cắt bởi một dây cung bằng lượng chạy dao f.

Ví dụ minh họa

Lấy \(f = 0.2\) mm/vòng và \(r_\varepsilon = 0.8\) mm:

$$R_a = \frac{0.2^2}{32 \times 0.8} = \frac{0.04}{25.6} = 0.0015625\,\text{mm} = 1.5625\,\mu\text{m}$$$$R_z = \frac{0.04}{6.4} = 6.25\,\mu\text{m}$$

Với mục tiêu 1,6 µm, lượng chạy dao tối đa là \(\sqrt{32 \times 0.8 \times 0.0016} \approx 0.2024\) mm/vòng, nên thiết lập này vừa đủ đáp ứng yêu cầu.

Giá trị Ra điển hình và dải bước tiến theo nguyên công tiện

Bảng liệt kê giá trị Ra (độ nhám số học trung bình) thường đạt được ở từng giai đoạn tiện. Đây là các hướng dẫn gia công chung. Kết quả thực tế thay đổi tùy theo vật liệu phôi, mác và hình dạng mảnh dao, tốc độ cắt, độ cứng vững của máy, rung động và dung dịch làm mát.

Nguyên công Ra điển hình có thể đạt (µm)
Tiện thô ≈ 6.3 – 25
Tiện bán tinh ≈ 3.2 – 6.3
Tiện tinh ≈ 0.8 – 3.2
Tiện rất tinh ≈ 0.2 – 0.8

Bán kính mũi dao thông dụng là 0.2, 0.4, 0.8, 1.2 và 1.6 mm. Bán kính lớn hơn cho phép bước tiến cao hơn với cùng Ra lý thuyết. Theo kinh nghiệm chung, nên giữ bước tiến khoảng 0.5 × bán kính mũi dao hoặc thấp hơn. Khi tiện tinh, bước tiến thường được đặt thấp hơn nhiều so với giới hạn này.

Bán kính mũi dao (mm) Giới hạn bước tiến trên, 0.5 × r (mm/vòng) Bước tiến tinh điển hình (mm/vòng, xấp xỉ)
0.2 0.10 0.03 – 0.08
0.4 0.20 0.05 – 0.15
0.8 0.40 0.10 – 0.25
1.2 0.60 0.15 – 0.35
1.6 0.80 0.20 – 0.40

Máy tính cho ra độ nhám lý thuyết (hình học). Bề mặt thực tế thường nhám hơn do lẹm cạnh cắt (built-up edge), mòn dao, rung động và xé rách vật liệu. Hãy coi kết quả là ước tính trường hợp tốt nhất và kiểm tra lại bằng các lần cắt thử.

Bảng so sánh bước tiến và bán kính mũi dao

Ra lý thuyết tính bằng µm, theo công thức \(R_a = \frac{f^{2}}{32\,r_\varepsilon}\times 1000\), với bước tiến \(f\) tính bằng mm/vòng và bán kính mũi dao \(r_\varepsilon\) tính bằng mm.

Bước tiến (mm/vòng) r = 0.4 mm r = 0.8 mm r = 1.2 mm
0.05 0.20 0.10 0.07
0.10 0.78 0.39 0.26
0.15 1.76 0.88 0.59
0.20 3.13 1.56 1.04
0.30 7.03 3.52 2.34

Ví dụ kiểm tra với f = 0.1 mm/vòng, r = 0.4 mm: \(R_a = \frac{0.1^{2}}{32 \times 0.4}\times 1000 = \frac{0.01}{12.8}\times 1000 = 0.78\ \mu m\).

Ra tỉ lệ với bình phương bước tiến và tỉ lệ nghịch với bán kính mũi dao. Giảm một nửa bước tiến làm Ra giảm còn một phần tư, trong khi tăng gấp đôi bán kính chỉ làm Ra giảm một nửa. Chiều cao đỉnh-đến-đáy lý thuyết là \(R_z = 4 R_a\), nên f = 0.1 mm/vòng với r = 0.4 mm cho Rz ≈ 3.13 µm.

Quảng cáo

Chuyển đổi độ nhám Ra: µm, µin và cấp N ISO

Hệ số chuyển đổi là 1 µm = 39.37 µin, nên 1 µin = 0.0254 µm. Bảng liệt kê các cấp độ nhám ISO 1302 (số N) cùng giá trị Ra và các giá trị µin quy đổi đã làm tròn. Bản vẽ theo đơn vị inch thường dùng các giá trị µin đã làm tròn.

Cấp ISO Ra (µm) Ra (µin, xấp xỉ)
N12 50 2000
N11 25 1000
N10 12.5 500
N9 6.3 250
N8 3.2 125
N7 1.6 63
N6 0.8 32
N5 0.4 16
N4 0.2 8
N3 0.1 4
N2 0.05 2
N1 0.025 1

Ví dụ: 1.6 µm × 39.37 ≈ 63 µin (N7). Cột µin được làm tròn theo các giá trị thường dùng trên bản vẽ, nên kết quả quy đổi chính xác có thể khác đôi chút (ví dụ 50 µm = 1969 µin, được ghi là 2000).

Câu hỏi thường gặp

Độ nhám thực tế có bằng giá trị lý thuyết không?

Không. Lẹo dao, mòn dao, rung động, dung dịch làm mát và vật liệu phôi thường khiến độ nhám thực tế cao hơn, thường gấp khoảng 1,5 đến 3 lần. Hãy xem kết quả là giới hạn dưới trong điều kiện lý tưởng nhất.

Tốc độ cắt có ảnh hưởng không?

Trong mô hình hình học thì không, nhưng trong thực tế tốc độ cắt cao hơn thường cho bề mặt đẹp hơn nhờ hạn chế hiện tượng lẹo dao.

Khi nào công thức không còn đúng?

Công thức giả định chiều sâu cắt lớn hơn phần cung tiếp xúc của mũi dao và lượng chạy dao nhỏ hơn nhiều so với bán kính mũi dao. Nếu lượng chạy dao quá lớn hoặc chiều sâu cắt quá nhỏ, kết quả sẽ sai lệch.

Cập nhật lần cuối:

Phổ biến nhất trong Chuyên ngành

Xem tất cả máy tính Chuyên ngành