Máy tính này dùng để làm gì?
Công cụ này ước tính độ nhám bề mặt lý thuyết (theo hình học) do dao phay đầu tròn để lại, chẳng hạn dao phay cầu hoặc mảnh dao có mũi tròn. Máy tính xét hai yếu tố: vết chạy dao dọc theo đường chạy dao và các đỉnh nhấp nhô (gờ) giữa hai đường chạy liền kề. Sau đó, nó so sánh giá trị Ra quyết định với độ bóng bề mặt bạn yêu cầu, đồng thời cho biết lượng chạy dao trên răng và bước ngang tối đa vẫn đáp ứng yêu cầu.
Cách sử dụng
Nhập lượng chạy dao trên răng (mm), bước ngang theo phương hướng kính (mm), bán kính dao hoặc mảnh dao (mm; ví dụ 4 mm đối với dao phay cầu đường kính 8 mm) và Ra yêu cầu (µm). Kết quả gồm Rt và Ra theo hướng chạy dao, chiều cao đỉnh nhấp nhô, Ra quyết định và kết luận đạt hay không đạt.
Công thức
Vết chạy dao tạo ra chiều cao đỉnh–đáy như sau:
$$R_t = \frac{f_z^2}{8R}, \qquad R_a \approx \frac{R_t}{4}$$trong đó \(f_z\) là lượng chạy dao trên răng và \(R\) là bán kính mũi dao. Chiều cao đỉnh nhấp nhô theo bước ngang \(a_e\) là:
$$h = R - \sqrt{R^2 - \left(\tfrac{a_e}{2}\right)^2}$$Máy tính quy đổi cả hai về Ra bằng cách chia cho 4 và lấy giá trị lớn hơn. Đảo ngược công thức, ta được \(f_{z,max} = \sqrt{32\,R\,R_a}\) cho lượng chạy dao cho phép.
Ví dụ minh họa
Dao phay cầu với \(R = 4\) mm, \(f_z = 0.2\) mm, \(a_e = 0.5\) mm:
$$R_t = \frac{0.2^2}{8 \times 4} = 0.00125\,\text{mm} = 1.25\,\mu\text{m}$$$$h = 4 - \sqrt{4^2 - 0.25^2} \approx 0.00782\,\text{mm} = 7.82\,\mu\text{m}$$Đỉnh nhấp nhô cho Ra khoảng 1,955 µm, vượt mục tiêu 1,6 µm, nên cần giảm bước ngang xuống còn khoảng 0,452 mm.
Câu hỏi thường gặp
Kết quả có phải độ nhám đo thực tế không?
Không. Đây là giá trị hình học lý tưởng. Bề mặt thực tế thường nhám hơn do độ đảo dao, rung động, mòn dao và lẹo dao.
Tại sao chia Rt cho 4?
Với profile cung tròn, Ra xấp xỉ một phần tư chiều cao đỉnh–đáy. Đây là phép xấp xỉ tiêu chuẩn thường dùng.
Có áp dụng cho dao phay ngón đầu phẳng không?
Bạn hãy dùng bán kính góc dao hoặc bán kính mũi mảnh dao làm R để ước tính vết chạy dao. Công thức đỉnh nhấp nhô áp dụng cho dao đầu cầu hoặc dao có bán kính góc khi gia công bề mặt cong hoặc nghiêng.