Nedir?
İkizkenar üçgende birbirine eşit iki kenar (yan kenarlar) ve üçüncü bir kenar (taban) bulunur. Tabandaki iki açı da birbirine eşittir. Bu hesaplayıcı; tabanı, yan kenarları ve taban açısı θ arasındaki ilişkiyi kullanır. Böylece bir kenarı ve taban açısını bildiğinizde, eksik olan diğer kenarı kolayca bulabilirsiniz.
Nasıl kullanılır?
Önce yan kenarı mı yoksa tabanı mı bulmak istediğinizi seçin. Elinizdeki bilinen kenarı ve taban açısını derece cinsinden girin; ardından sonucu doğrudan görün. Araç ayrıca tepe açısını da \(180° - 2θ\) formülüyle hesaplayarak gösterir.
Formülün açıklaması
Tepe noktasından tabanın orta noktasına bir dikme indirdiğinizde, üçgeni iki dik üçgene bölmüş olursunuz. Bu dik üçgenlerin her birinde, taban açısı θ tabanın yarısına komşudur. Kosinüs bağıntısını (komşu kenar ÷ hipotenüs) kullanırsak, tabanın yarısı kenar·cos θ değerine eşittir; dolayısıyla tabanın tamamı şu olur:
$$\text{Taban} = 2 \cdot \text{Kenar} \cdot \cos\!\left(\text{Taban Açısı}\right)$$Bu eşitliği yeniden düzenlersek yan kenar şöyle bulunur:
$$\text{Kenar} = \frac{\text{Taban}}{2 \cdot \cos\!\left(\text{Taban Açısı}\right)}$$İki taban açısı toplamda 2θ kadar yer kapladığından ve toplam açı 180° olduğundan, geçerli bir üçgen için açının 90°'den küçük olması gerekir.
Çözümlü örnek
Diyelim ki taban 10 birim ve her bir taban açısı 45°. Bu durumda
$$\text{kenar} = \frac{10}{2 \times \cos 45°} = \frac{10}{2 \times 0{,}70711} = \frac{10}{1{,}41421} \approx 7{,}0711 \text{ birim}$$olur. Tepe açısı ise \(180° - 2 \times 45° = 90°\) olarak bulunur; bu da bize dik ikizkenar üçgen elde ettiğimizi gösterir.
Ortak Taban Açıları ve Bacak-Taban Oranları
İkizkenar bir üçgen için, tepe noktasından tabana dik açılan yükseklik onu iki eş dik üçgene böler. Her birinde, tabanın yarısı taban açısı θ'ye bitişik kenar ve bacak hipotenüstür, bu nedenle cos θ = (taban)/2 / bacak. Yeniden düzenlemek bu hesap makinesinin kullandığı iki ilişkiyi verir:
$$\text{taban} = 2\,\text{bacak}\cdot\cos\theta \qquad\text{and}\qquad \text{bacak} = \frac{\text{taban}}{2\cos\theta}$$Oranlar sadece açıya bağlı olduğundan, bir tablo her boyuttaki üçgen için işe yarar: bacağı bacak/taban sütunuyla çarparak tabanı elde edin veya tabanı taban/bacak sütunuyla çarparak bacağı elde edin. Açılar derece cinsinden.
| Taban açısı θ | cos θ (5 dp) | taban/bacak = 2·cos θ | bacak/taban = 1/(2·cos θ) | Tepe açısı = 180° − 2θ | Notlar |
|---|---|---|---|---|---|
| 15° | 0.96593 | 1.93185 | 0.51764 | 150° | Çok düz ince dilim |
| 20° | 0.93969 | 1.87939 | 0.53209 | 140° | Geniş, geniş açılı tepe |
| 30° | 0.86603 | 1.73205 | 0.57735 | 120° | taban = bacak·√3 |
| 36° | 0.80902 | 1.61803 | 0.61803 | 108° | Altın gnomon: taban/bacak = φ; tepe 108° düzgün bir beşgenin iç açısıdır |
| 45° | 0.70711 | 1.41421 | 0.70711 | 90° | Dik ikizkenar üçgen: taban = bacak·√2 (bacaklar iki dik kenar) |
| 54° | 0.58779 | 1.17557 | 0.85065 | 72° | Düzgün beşgenin "kol" üçgeninin yarısı |
| 60° | 0.50000 | 1.00000 | 1.00000 | 60° | Eşkenar: taban = bacak, tüm açılar 60° |
| 67.5° | 0.38268 | 0.76537 | 1.30656 | 45° | Tepe 45°; düzgün sekizgenin merkez hayranının sekizde biri |
| 72° | 0.30902 | 0.61803 | 1.61803 | 36° | Altın üçgen: bacak/taban = φ ≈ 1.61803; pentagramda görülür |
| 75° | 0.25882 | 0.51764 | 1.93185 | 30° | Uzun ve dar |
| 80° | 0.17365 | 0.34730 | 2.87939 | 20° | Bacaklar tabanın neredeyse 3 katı |
| 85° | 0.08716 | 0.17431 | 5.73686 | 10° | Sivri uç: bacaklar tabanın neredeyse 6 katı |
Altın çift. φ = (1+√5)/2 ≈ 1.61803 sayısı yukarıda iki kez görülür çünkü 2cos 36° = φ ve 2cos 72° = φ - 1 = 1/φ. Altın üçgenin taban açıları 72° ve tepe 36°'dir, bu yüzden bacağı tabanının φ katıdır; altın gnomon'un taban açıları 36° ve tepe 108°'dir, bu yüzden tabanı bacağının φ katıdır. Her ikisi de düzgün beşgeni ve pentagramı döşer.
Geçerli aralık. İki taban açısı 180°'den az olmalıdır, bu nedenle θ açık aralık 0° < θ < 90° ile sınırlandırılır. Alt uçta üçgen tabanına çöker; θ → 90° olunca, cos θ → 0 ve bacak \(\text{taban}/(2\cos\theta)\) olduğundan sınırsız olarak artar — θ = 90° tam olduğunda bacaklar paraleldir ve hiçbir üçgen yoktur. θ = 90° veya daha fazla girmek bu yüzden hiçbir çözüme sahip değildir ve 90°'ye yakın açılar bacağı açıdaki küçük değişikliklere karşı son derece hassas hale getirir.
Anahtar Terimler ve Değişkenler
Uzunluklar herhangi bir tutarlı doğrusal birimde (mm, cm, m, in, ft) girilebilir — çıktı aynı birimde geri gelir, çünkü her iki formül de orandır. Burada açılar derece cinsinden; radyan cinsinden çalışıyorsanız bir hesap makinesinin trigonometrik fonksiyonlarını kullanmadan önce 1° = π/180 rad ile dönüştürün.
| Terim | Sembol | Anlamı |
|---|---|---|
| Bacak | \(a\) (or \(L\)) | İki eşit kenardan biri. Her iki bacak tepe noktasından tabanın bir uç noktasına kadar uzanır. Birim: herhangi bir doğrusal birim. |
| Taban | \(b\) | Üçüncü eşit olmayan kenar — iki eşit taban açısı arasında olan kenar. Birim: bacak ile aynı. Kısıtlama: \(0 < b < 2a\). |
| Taban açısı | \(\theta\) | Bacak ile taban arasındaki açı. Her iki taban açısı eşittir (eşit kenarların karşısındaki taban açıları eşittir). Geçerli aralık \(0^\circ < \theta < 90^\circ\). |
| Tepe açısı | \(\alpha\) | En üstte iki bacak arasındaki açı. Bir üçgenin açıları 180°'ye toplandığından, \(\alpha = 180^\circ - 2\theta\) ve tersine \(\theta = (180^\circ - \alpha)/2\). Aralık \(0^\circ < \alpha < 180^\circ\). |
| Tepe (köşe) | — | İki bacağın buluştuğu nokta; tabanın karşısındaki köşe. |
| Tabanın orta noktası | \(M\) | Tabanı \(b/2\) uzunluğunda iki eşit yarıya bölen nokta. Tepe noktasından gelen yüksekliğin ayağıdır. |
| Tabana olan yükseklik | \(h\) | Tepe noktasından tabana dik mesafe: \(h = a\sin\theta = \dfrac{b}{2}\tan\theta\). İkizkenar bir üçgende, tepe noktasından \(M\)'ye bu tek parça aynı anda yükseklik, ortanca (tabanı ikiye böler), tepe açısının açı ortayı, tabanın dik ortayı ve üçgenin simetri eksenidir. Birim: kenarlar ile aynı. |
| Dik ikizkenar üçgen | \(\theta = 45^\circ\) | 45° taban açıları 90° tepe verir. Daha sonra \(b = a\sqrt2 \approx 1.41421a\) ve \(h = b/2\). Bu tanıdık 45°–45°–90° üçgeni, bacakları dik kenarlar ve tabanı hipotenüs olarak. |
| Eşkenar üçgen | \(\theta = 60^\circ\) | 60° taban açıları 60° tepe verir, bu nedenle tüm üç açı eşittir ve \(b = a\): üçgen eşkenardır. Yüksekliği \(h = a\sqrt3/2 \approx 0.86603a\). Her eşkenar üçgen ikizkenardır, ama tersi değil. |
Formülleri okuma. Formda, mod hangi kenarı bildiğinizi seçer, bilinen o kenarın uzunluğudur ve açı taban açısı θ'dir. İki yön tamamen birbirinin tersidir: \(b = 2a\cos\theta\) bacaktan tabana giderken, ve \(a = \dfrac{b}{2\cos\theta}\) tabandan bacağa giderken. Ara kosinüsü yuvarlamak küçük hatalar getirecektir, bu nedenle son cevaba kadar tam kesinliği tutun — özellikle 80° civarında ve üzerinde taban açıları için, bacak açıya karşı çok hassastır.
Sıkça Sorulan Sorular
Açı neden 90°'den küçük olmalı? Birbirine eşit iki taban açısı ile tepe açısının toplamı 180° olmak zorundadır; bu nedenle her bir taban açısı 90°'den küçük olmalıdır.
Radyan kullanabilir miyim? Açıyı derece cinsinden girmeniz yeterli; hesaplayıcı dönüşümü kendi içinde otomatik yapar.
Açı yerine yüksekliği biliyorsam ne yapmalıyım? Bu araç taban açısıyla çalışır. Elinizde yükseklik varsa, önce arktanjant ile açıyı bulun, ardından bu değeri burada kullanın.