Normal Dağılım Hesaplama Aracı Ne Yapar?
Normal dağılım (Gauss dağılımı veya çan eğrisi), boy uzunlukları, sınav notları ve ölçüm hataları gibi pek çok doğal ve istatistiksel değerin ortalama etrafında simetrik biçimde toplandığını gösterir. Bu hesaplama aracı, eğri üzerindeki tek bir noktayı alır ve size aynı anda üç sonuç verir: X değerindeki olasılık yoğunluğu, o değere kadar birikimli olasılık ve z skoru. Başlamak için yalnızca üç değer girmeniz yeterli.
- Ortalama (μ): dağılımın merkezi, yani eğrinin zirve yaptığı nokta.
- Standart Sapma (σ): verinin ne kadar yayıldığını gösterir. 0'dan büyük olmalıdır.
- X Değeri: dağılım üzerinde incelemek istediğiniz belirli nokta.
Arkasındaki Formül
Olasılık yoğunluk fonksiyonu (PDF) şöyledir:
f(x) = (1 / (σ√(2π))) · e^(−½((x−μ)/σ)²)
Hesaplama aracı bu PDF'yi girdiğiniz X değerinde hesaplar, ardından birikimli dağılım fonksiyonunu (CDF) bulur. CDF, eğrinin −∞'dan X'e kadar olan kısmının altındaki alandır; yani bir değerin X'e eşit veya X'ten küçük olma olasılığıdır. Z skoru ise şu formülle bulunur:
- z = (x − μ) / σ — X'in ortalamadan kaç standart sapma uzakta olduğunu gösterir.
Araç ayrıca çan eğrisini μ ± 4σ aralığında çizer; böylece X değerinizin eğri üzerinde tam olarak nerede durduğunu görebilirsiniz.
Çözümlü Örnek
Sınav notlarının Ortalaması (μ) 70, Standart Sapması (σ) 10 olsun ve X değeri olarak 85'i incelemek istediğinizi varsayalım.
- Z skoru: (85 − 70) / 10 = 1,5
- PDF f(85): ≈ 0,0130 — eğrinin 85 noktasındaki yüksekliği.
- CDF: ≈ 0,9332 — yani notların yaklaşık %93,3'ü 85 veya altında; kabaca %6,7'si ise daha yüksek.
Bu sonuç, 85 puanın sınıfın en iyi %7'lik diliminde olduğunu hemen gösterir.
Sıkça Sorulan Sorular
PDF ile CDF arasındaki fark nedir? PDF, tek bir noktadaki göreli olasılığı (eğrinin yüksekliğini) verir; CDF ise X dahil, X'e kadar olan tüm değerlerin birikimli olasılığını verir. Olasılık hesabı için genellikle CDF'yi kullanırsınız.
Standart sapma neden 0'dan büyük olmalı? Standart sapmanın sıfır olması hiç değişkenlik olmadığı anlamına gelir ve formülde sıfıra bölme hatası oluşur. Dağılım ancak pozitif bir yayılımla anlamlıdır.
X değerimin üzerindeki olasılığı nasıl bulurum? CDF değerini 1'den çıkarın. Yukarıdaki örnekte P(X > 85) = 1 − 0,9332 = 0,0668, yani yaklaşık %6,7'dir.