Kritik Değer Hesaplama Aracı Ne İşe Yarar?
Bu araç, bir istatistiksel hipotez testi ya da güven aralığı için ihtiyaç duyduğunuz kritik değeri bulur. Kritik değer, bir olasılık dağılımı üzerindeki o eşik noktasıdır; sıfır hipotezini reddettiğiniz bölgeyi reddetmediğiniz bölgeden ayırır. Tozlu istatistik tablolarını karıştırmak yerine birkaç bilgi girersiniz ve normal (Z), Student t, ki-kare (χ²) veya F dağılımı için tam sonucu anında elde edersiniz.
Girdilerin Açıklaması
- Güven Düzeyi (%) – örneğin 95. Araç bunu \(\alpha = \frac{100 - \text{güven düzeyi}}{100}\) formülüyle anlamlılık düzeyi alfaya çevirir. %95'lik bir düzey için \(\alpha = 0{,}05\) olur.
- Dağılım Türü – Normal (Z), Student t, Ki-kare (χ²) veya F arasından seçim yapın.
- Serbestlik Derecesi – t, ki-kare ve F dağılımları için gereklidir. F dağılımında bu, pay serbestlik derecesidir.
- Serbestlik Derecesi (payda) – yalnızca F dağılımında kullanılır.
Arkasındaki Formül
Hesaplama aracı, seçtiğiniz dağılımın ters birikimli dağılım fonksiyonunu (kuantil fonksiyonu) kullanır:
- Normal ve t (çift yönlü): kritik değer = \(|\text{tersCDF}(\alpha / 2)|\). Alfa, iki kuyruğa eşit olarak paylaştırılır.
- Ki-kare ve F (sağ kuyruk): kritik değer = \(\text{tersCDF}(1 - \alpha)\); alfanın tamamı üst kuyruğa yerleştirilir.
Örnek Hesaplama
Diyelim ki %95 güven düzeyinde, 20 serbestlik derecesiyle çift yönlü bir t-testi yapıyorsunuz. \(\alpha = \frac{100 - 95}{100} = 0{,}05\) olur; dolayısıyla \(\alpha / 2 = 0{,}025\). Araç, 20 serbestlik dereceli t-dağılımının ters CDF değerini 0,025 noktasında hesaplar ve mutlak değerini döndürerek yaklaşık 2,086 kritik değerini verir. Test istatistiğinizin büyüklüğü 2,086'yı aşarsa sıfır hipotezini reddedersiniz.
%95 güven düzeyinde, 10 serbestlik dereceli bir ki-kare testi için ise \(\text{tersCDF}(0{,}95) \approx\) 18,31 hesaplanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Z/t sonucu neden çift yönlü? Araç, standart iki yönlü testi yansıtacak şekilde normal ve t dağılımlarında alfayı ikiye böler. Tek yönlü bir test için güven düzeyini buna göre ayarlayın (örneğin tek yönlü %95 sınırını taklit etmek için %90 girin).
Normal dağılım için serbestlik derecesine ihtiyacım var mı? Hayır. Z kritik değeri yalnızca güven düzeyine bağlıdır. Serbestlik derecesi t, ki-kare ve F dağılımları için önemlidir.
Payda serbestlik derecesini ne zaman doldururum? Yalnızca F dağılımında; çünkü bu dağılım hem pay hem de payda serbestlik derecesine ihtiyaç duyar (ANOVA ve varyans karşılaştırmalarında sıkça kullanılır).