Bu hesaplayıcı ne yapar?
Bu araç, r yarıçaplı bir çember için, o çembere içten çizilebilen tüm düzgün çokgenlerin kenar uzunluğunu ve alanını hesaplar — üçgenden başlayıp istediğiniz kadar çok kenara kadar. Belirlediğiniz en küçük ve en büyük değer arasındaki her tam sayı kenar sayısı n için bir satır içeren bir tablo oluşturur; ayrıca çemberin kendi alanını da gösterir; böylece çokgen alanının bu değere nasıl yaklaştığını adım adım izleyebilirsiniz.
Nasıl kullanılır?
Çemberin yarıçapı r'yi girin (tutarlı olduğu sürece herhangi bir birim kullanabilirsiniz — kenar aynı birimde, alanlar ise o birimin karesi cinsinden çıkar). Çokgen kenar sayısı aralığını belirleyin: n'den (en az 3) n'ye kadar (en az minimum değer kadar). Tablo hızlı ve okunaklı kalsın diye 200 satırla sınırlıdır. n büyüdükçe çokgen çembere daha sıkı sarılır, dolayısıyla alanı çember alanına giderek yaklaşır.
Formüllerin açıklaması
İçten çizilmiş düzgün bir n-gen, n adet birbirinin aynı ikizkenar üçgene ayrılır. Her üçgenin yarıçap uzunluğundaki iki kenarı merkezde \(\frac{2\pi}{n}\) tepe açısıyla birleşir. Çokgenin kenarı bu üçgenin tabanıdır: $$a = 2r\cdot\sin\!\left(\frac{\pi}{n}\right)$$ (yarım açı \(\frac{\pi}{n}\) kullanılır). Her üçgenin alanı \(\frac{1}{2}r^{2}\cdot\sin\!\left(\frac{2\pi}{n}\right)\) olduğundan, çokgenin toplam alanı $$S_p = \tfrac{1}{2}\cdot n\cdot r^{2}\cdot\sin\!\left(\frac{2\pi}{n}\right)$$ olur. Çember alanı ise basitçe $$S_c = \pi r^{2}$$'dir. \(n \to \infty\) iken \(S_p \to S_c\) olur — bu, dairenin alanını bulmak için kullanılan klasik limit yaklaşımıdır.
Çözümlü örnek
\(r = 1\) ve düzgün altıgen (\(n = 6\)) için: $$a = 2\cdot 1\cdot\sin\!\left(\frac{\pi}{6}\right) = 2\cdot 0{,}5 = 1{,}0$$ $$S_p = \tfrac{1}{2}\cdot 6\cdot 1\cdot\sin(60°) = 3\cdot 0{,}8660254 = 2{,}5980762$$ Çember alanı \(S_c = \pi \approx 3{,}1415927\) olduğundan, altıgen daha şimdiden çemberin yaklaşık %83'ünü doldurmaktadır.
Sık sorulan sorular
n neden en az 3 olmalı? Bir çokgenin en az üç kenarı olması gerekir; daha azı bir alanı çevreleyemez.
Hangi birimleri kullanmalıyım? Herhangi birini — yarıçap dönüştürülmeden doğrudan kullanılır. r cm cinsindense, kenar cm, alanlar ise cm² cinsinden olur.
Çokgen alanı neden çember alanına yaklaşır? Eklenen her kenar, çokgeni çembere daha iyi yaklaştırır; bu yüzden büyük n değerlerinde alan farkı sıfıra doğru küçülür.
Düzgün Çokgenler için Referans Değerler (r = 1)
Birim çember (r = 1) için kenar uzunluğu \(s_n = 2\sin(\pi/n)\) ve çokgenin alanı \(A_n = \tfrac{n}{2}\sin(2\pi/n)\)'dir. Çemberin alanı \(\pi \approx 3.1416\)'dır. Değerler 4 ondalık basamağa yuvarlanmıştır.
| n (kenar sayısı) | Çokgen | Kenar uzunluğu \(2\sin(\pi/n)\) | Alan \(\tfrac{n}{2}\sin(2\pi/n)\) | Çember alanının %'si |
|---|---|---|---|---|
| 3 | Üçgen | 1.7321 | 1.2990 | 41.3% |
| 4 | Kare | 1.4142 | 2.0000 | 63.7% |
| 5 | Beşgen | 1.1756 | 2.3776 | 75.7% |
| 6 | Altıgen | 1.0000 | 2.5981 | 82.7% |
| 8 | Sekizgen | 0.7654 | 2.8284 | 90.0% |
| 10 | Ongen | 0.6180 | 2.9389 | 93.5% |
| 12 | Oniki gen | 0.5176 | 3.0000 | 95.5% |
| 20 | Yirmigen | 0.3129 | 3.0902 | 98.4% |
| 100 | 100-gen | 0.0628 | 3.1395 | 99.9% |
Herhangi bir r yarıçapı için tabloyu ölçekleyin: kenar uzunlukları r ile çarpılır (doğrusal ölçekleme), alanlar ise r² ile çarpılır (ikinci dereceden ölçekleme). Örneğin r = 2 için altıgen kenarı 2.0000 ve alanı 4 × 2.5981 = 10.3923'tür.
Sonuç Tablosunun Yorumlanması
Çokgen alanının çember alanına oranı
$$\frac{S_p}{S_c} = \frac{ \tfrac{1}{2} n r^2 \sin(2\pi/n)}{\pi r^2} = \frac{\sin(2\pi/n)}{2\pi/n}$$
r² sadeleşir; bu nedenle çemberin doldurulan yüzdesi yalnızca kenar sayısı n'ye bağlıdır, çemberin boyutuna bağlı değildir. Referans tablosundaki yüzde sütununun her yarıçap için geçerli olmasının nedeni budur.
- Alan n ile artar. Her ek kenar çemberi daha fazla doldurur; bu nedenle alan monoton olarak artar ama her zaman \(\pi r^2\)'nin altında kalır.
- Kenar uzunluğu n ile küçülür. Büyük n için \(\sin(\pi/n) \approx \pi/n\) olduğundan kenar \(2\pi r/n\)'ye yaklaşır. Çevre \(n s_n = 2nr\sin(\pi/n)\) bu nedenle çemberin çevresi \(2\pi r\)'ye yaklaşır.
- Altıgen özeldir. n = 6 için \(s = 2r\sin(30^\circ) = r\)'dir; yani kenar yarıçapa eşittir. Bu yüzden yarıçapı r olan altı çember, merkezdeki bir çemberin etrafına sığar ve pusula yapıları kolayca altıgen verir.
- Yakınsama hızı. Bir seri açılımı \(\pi r^2 - A_n \approx \dfrac{2\pi^3 r^2}{3n^2}\) verir; dolayısıyla aradaki boşluk kabaca 1/n² ile küçülür: kenar sayısını iki katına çıkarmak boşluğu yaklaşık dört kat azaltır. n = 100'de çokgen çemberin yaklaşık %99.93'ünü zaten kaplar.
Arşimet (M.Ö. 3. yüzyıl) bu fikri kullanmıştır: içe ve dışa çizilmiş, 96 kenara kadar çokgenlerin çevrelerini hesaplayarak \(\pi\) sayısını \(223/71\) ile \(22/7\) arasında sınırlamıştır; bu, π'nin en eski titiz yaklaşımlarından biridir.