Đường kính hình tròn là gì?
Đường kính là đoạn thẳng đi qua tâm và nối hai điểm trên đường tròn — chính là dây cung dài nhất mà bạn có thể vẽ được. Đường kính luôn gấp đúng hai lần bán kính. Công cụ này giúp bạn tìm đường kính dựa trên số liệu mà bạn đã có sẵn: bán kính, chu vi (độ dài đường bao) hoặc diện tích (phần không gian bên trong hình tròn).
Cách sử dụng công cụ
Trước tiên, hãy chọn đại lượng mà bạn đã biết từ danh sách thả xuống — bán kính, chu vi hoặc diện tích — rồi nhập con số đó vào ô giá trị. Công cụ sẽ lập tức trả về đường kính cùng với bán kính, chu vi và diện tích tương ứng, giúp bạn có cái nhìn đầy đủ về hình tròn với bất kỳ đơn vị nào (cm, inch, m, v.v.).
Giải thích công thức
Tất cả các mối liên hệ đều xuất phát từ hằng số π (≈ 3,14159):
- Từ bán kính: \(d = 2r\)
- Từ chu vi: vì \(C = \pi d\) nên ta biến đổi thành \(d = C / \pi\)
- Từ diện tích: vì \(A = \pi r^2\) và \(r = d/2\) nên giải ra được $$d = 2 \times \sqrt{\frac{A}{\pi}}$$
Ví dụ minh họa
Giả sử một hình tròn có chu vi 31,4159 cm. Chia cho π ta được $$d = 31{,}4159 / 3{,}14159 \approx 10 \text{ cm}$$ Như vậy bán kính là 5 cm và diện tích là \(\pi \times 5^2 \approx 78{,}54 \text{ cm}^2\). Tương tự, nếu biết bán kính là 5 thì đường kính sẽ là \(2 \times 5 = 10\) ngay lập tức.
Đường kính, bán kính, chu vi và diện tích so sánh
Bảng cho thấy các số đo khác của hình tròn thay đổi như thế nào khi đường kính tăng lên. Bán kính là \(r = d/2\), chu vi là \(C = \pi d\), và diện tích là \(A = \pi d^2/4\). Tất cả các giá trị được làm tròn đến 2 chữ số thập phân (độ dài tính bằng cm, diện tích tính bằng cm²).
| Đường kính (cm) | Bán kính (cm) | Chu vi (cm) | Diện tích (cm²) |
|---|---|---|---|
| 1 | 0.50 | 3.14 | 0.79 |
| 2 | 1.00 | 6.28 | 3.14 |
| 5 | 2.50 | 15.71 | 19.63 |
| 10 | 5.00 | 31.42 | 78.54 |
| 20 | 10.00 | 62.83 | 314.16 |
Ví dụ: bán kính 5 cm cho \(d = 2 \times 5 = \)10 cm.
Ghi chú về tỉ lệ: nhân đôi đường kính làm chu vi tăng gấp đôi (10 cm → 20 cm làm chu vi từ 31.42 lên 62.83 cm) nhưng làm diện tích tăng gấp bốn (78.54 → 314.16 cm²), vì chu vi tăng theo \(d\) còn diện tích tăng theo \(d^2\).
Giá trị số pi được dùng trong phép tính
Số pi (π) là tỉ số giữa chu vi của một hình tròn và đường kính của nó. Nó là số vô tỉ, nên phần thập phân của nó không bao giờ kết thúc hay lặp lại. Với 12 chữ số có nghĩa, \(\pi \approx 3.14159265359\).
| Giá trị xấp xỉ | Giá trị | Sai số tương đối so với π thực |
|---|---|---|
| 3.14 | 3.14 | ≈ 0.051% (hơi nhỏ hơn một chút) |
| 22/7 | ≈ 3.142857 | ≈ 0.040% (hơi lớn hơn một chút) |
Sai số tương đối được tính bằng \(\left|\pi_{\text{xấp xỉ}} - \pi\right| / \pi\). Ví dụ, với 3.14: \(0.00159265 / 3.14159265 \approx 0.000507\), hay khoảng 0.051%.
Máy tính dùng gì: nó dùng hằng số JavaScript độ chính xác đầy đủ Math.PI (3.141592653589793, độ chính xác kép), chứ không dùng 3.14 hay 22/7. Vì vậy kết quả có thể khác đôi chút so với các phép tính tay dùng π đã làm tròn. Lưu ý rằng đường kính tính từ bán kính (\(d = 2r\)) hoàn toàn không liên quan đến π; π chỉ có ý nghĩa khi bắt đầu từ chu vi (\(d = C/\pi\)) hoặc diện tích (\(d = 2\sqrt{A/\pi}\)).
Câu hỏi thường gặp
Đường kính có luôn gấp đôi bán kính không? Có — với mọi hình tròn, đường kính luôn bằng đúng \(2r\) theo định nghĩa.
Công cụ này dùng đơn vị nào? Công cụ không phụ thuộc vào đơn vị cụ thể. Bạn nhập đơn vị nào (cm, m, inch) thì đường kính cũng được tính theo đúng đơn vị đó; còn diện tích được tính theo đơn vị bình phương tương ứng.
Làm sao tính đường kính từ diện tích? Lấy diện tích chia cho π, lấy căn bậc hai của kết quả rồi nhân với 2: \(d = 2\sqrt{A/\pi}\).