Điểm Nguy cơ HIV Denver là gì?
Điểm Nguy cơ HIV Denver (Denver HIV Risk Score) là một công cụ sàng lọc đã được kiểm chứng, do Denver Health (Hoa Kỳ) phát triển, dùng để ước lượng khả năng một người trưởng thành hoặc thanh thiếu niên đang khám bệnh có thể mắc HIV mà chưa được chẩn đoán. Công cụ gán điểm trọng số cho sáu yếu tố dự báo dễ thu thập — tuổi, giới tính, chủng tộc/dân tộc, hành vi tình dục, tiêm chích ma túy và tiền sử xét nghiệm HIV — rồi cộng lại thành một điểm số duy nhất, tương ứng với một dải tỷ lệ hiện mắc HIV ước tính. Mục tiêu là giúp nhân viên y tế xác định ai cần được xét nghiệm HIV nhất. Lưu ý đây là công cụ xây dựng theo bối cảnh dân số Mỹ, nên các trọng số có thể không hoàn toàn phù hợp với Việt Nam.
Cách sử dụng công cụ này
Với mỗi trong sáu mục, hãy chọn phương án mô tả đúng nhất về người bệnh, sau đó xem tổng điểm và nhóm nguy cơ tương ứng. Điểm càng cao thì tỷ lệ hiện mắc HIV ước tính ở những người có đặc điểm tương tự càng lớn, và càng có lý do để chỉ định xét nghiệm. Đây là công cụ phân tầng nguy cơ, không phải xét nghiệm chẩn đoán — bất kỳ ai cũng có thể được mời xét nghiệm HIV định kỳ, bất kể điểm số bao nhiêu.
Giải thích công thức
Mô hình hoàn toàn theo phép cộng: mỗi câu trả lời đóng góp một số điểm cố định (một số có thể âm, chẳng hạn từng được xét nghiệm trước đó hoặc khai báo quan hệ tình dục qua đường hậu môn thụ động trong thang điểm gốc).
$$\text{Score} = \text{Age} + \text{Gender} + \text{Race} + \text{Practice} + \text{Injection Drug Use} + \text{Prior Test}$$
Tổng điểm sau đó được chia dải: dưới 20 điểm là nguy cơ rất thấp (~0,31% hiện mắc), 20–29 thấp (~0,41%), 30–39 trung bình (~0,99%), 40–49 cao (~1,59%) và từ 50 trở lên là rất cao (~3,59%).
Ví dụ minh họa
Một người đàn ông da đen 30 tuổi có quan hệ tình dục đồng giới nam, không tiêm chích ma túy, chưa từng xét nghiệm: tuổi (26–32) = 6, nam = 21, da đen = 9, MSM = 22, không tiêm chích = 0, chưa từng xét nghiệm = 0. Tổng =
$$6 + 21 + 9 + 22 + 0 + 0 = 58 \text{ điểm} \rightarrow \text{nguy cơ rất cao.}$$
Câu hỏi thường gặp
Điểm cao có phải là chẩn đoán không? Không. Điểm số chỉ cảnh báo xác suất tăng cao và cho thấy nên xét nghiệm.
Tổng điểm có thể âm không? Có. Những hồ sơ nguy cơ thấp có thể cho điểm gần hoặc dưới 0; các trường hợp này thuộc nhóm nguy cơ rất thấp.
Ai nên dùng công cụ này? Chủ yếu là nhân viên y tế tại các khoa cấp cứu và cơ sở chăm sóc ban đầu ở Mỹ, nhằm khoanh vùng đối tượng cần xét nghiệm HIV. Ở Việt Nam, quy trình và khuyến cáo sàng lọc HIV có thể khác.
